II FZ 227/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jan Rudowski po rozpoznaniu w dniu 30 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 12 marca 2018 r., sygn. akt I SA/Gd 1690/17 w przedmiocie przywrócenia terminu w sprawie ze skargi M. L. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 4 października 2017 r. nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2010 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodu postanawia 1) uchylić zaskarżone postanowienie; 2) odrzucić wniosek o przywrócenie terminu. NSA/post.1 - postanowienie "ogólne" 1. Postanowieniem z 12 marca 2018 r., I SA/Gd 1690/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku - na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: p.p.s.a.) – odmówił M. L. (dalej: skarżąca, strona) przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z 4 października 2017 r. w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2010 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodu. 2. Jak wskazano w uzasadnieniu orzeczenia, w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału WSA w Gdańsku z 7 grudnia 2017 r. skarżąca została wezwana do usunięcia braków formalnych skargi przez podanie wartości przedmiotu zaskarżenia względnie potwierdzenie, że jest to kwota 490 649 zł wskazana przez organ administracji w odpowiedzi na skargę, w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Przesyłka zawierająca powyższe wezwanie została uznana za doręczoną skarżącej 28 grudnia 2017 r. w trybie zastępczym, na podstawie art. 73 § 4 p.p.s.a. Siedmiodniowy termin do usunięcia tego braku formalnego upłynął 4 stycznia 2018 r. W zakreślonym terminie nie uzupełniono braku formalnego skargi w zakresie wskazania lub potwierdzenia wartości przedmiotu zaskarżenia. W konsekwencji sąd pierwszej instancji postanowieniem z 29 stycznia 2018 r. odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Pismem z dnia 12 lutego 2018 r. (data stempla pocztowego) skarżąca złożyła do WSA w Gdańsku wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi na ww. decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z 4 października 2017 r. W uzasadnieniu wniosku strona podniosła, że 5 lutego 2018 r. powzięła wiadomość o nieodebranej przesyłce adresowanej do niej, której nadawcą był Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku. Zdaniem strony, mimo ustawowego obowiązku spoczywającemu na Poczcie Polskiej S.A. ani w drzwiach domu skarżącej ani w oddawczej skrzynce pocztowej skarżącej nie zostało umieszczone przez pracownika Poczty Polskiej S.A. jakiekolwiek zawiadomienie (awizo) o pozostawieniu przesyłki poleconej w placówce pocztowej. Jak podkreślono w uzasadnieniu wniosku, bardzo często miały i nadal mają miejsce sytuacje, w których przesyłki adresowane do Skarżącej bądź zawiadomienie o ich pozostawieniu w placówce pocztowej i możliwości ich odebrania, są pozostawiane w oddawczych skrzynkach pocztowych sąsiadów. Wynika to z faktu podobnego adresu osób, do których są kierowane przesyłki. Odmawiając przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi sąd pierwszej instancji uznał, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybienie terminu. Jak podkreślono w uzasadnieniu orzeczenia, we wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi Skarżąca zakwestionowała prawidłowość doręczenia jej wezwania do uzupełnienia tychże braków. Zdaniem sądu pierwszej instancji, druk potwierdzenia odbioru prawidłowo wypełniony i podpisany przez doręczyciela Poczty Polskiej ma przymiot dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a. Dokument ten korzysta zatem z domniemania prawdziwości. Skarżąca nie zdołała obalić domniemania prawidłowości doręczenia zastępczego, opierając argumentację na gołosłownych twierdzeniach, że doręczyciel nie zawiadomił adresata o pozostawieniu przesyłki w placówce pocztowej. Okoliczności tych jednak w żaden sposób nie uprawdopodobniono. W ocenie sądu pierwszej instancji, o uprawdopodobnieniu powyższej okoliczności nie może również przesądzać pismo z dnia 9 lutego 2018 r. zatytułowane "Reklamacja przesyłki" i zaadresowane do Poczty Polskiej S.A., bowiem nie przedłożono pisma stanowiącego odpowiedź na powyższą reklamację. 3. Nie zgadzając się z powyższym orzeczeniem, pismem z dnia 26 marca 2018 r. (data stempla pocztowego) skarżąca zaskarżyła postanowienie sądu pierwszej instancji, wnosząc o jego uchylenie. W uzasadnieniu swojego stanowiska skarżąca ponownie wskazała, że nie otrzymała zawiadomienia o pozostawieniu w placówce pocztowej przesyłki nadanej przez WSA w Gdańsku. 4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku nie odpowiada prawu, dlatego podlega uchyleniu. Jak stanowi art. 86 §1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Intencją ustawodawcy przy tworzeniu przepisów regulujących instytucję przywrócenia terminu było umożliwienie stronie obrony swoich praw czy interesów w sytuacji, gdy upływ terminów procesowych wywołał dla niej negatywne skutki prawne, przy jednoczesnym założeniu, że strona dołożyła wszelkich możliwych starań, aby takich negatywnych konsekwencji uniknąć. Pierwszorzędne znaczenie dla rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym ma zatem ustalenie, że fakt uchybienia przez stronę terminowi nie nastąpił z jej winy. Zanim jednak sąd administracyjny przystąpi do badania okoliczności uprawdopodobniających brak winy w uchybieniu terminu, zobowiązany jest uwzględnić treść przepisu art. 88 p.p.s.a., zgodnie z którym spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Wniosek jest spóźniony, jeżeli został wniesiony po upływie siedmiodniowego terminu przewidzianego w art. 87 §1 p.p.s.a. Wniosek jest niedopuszczalny, gdy brakuje ustawowych warunków jego dopuszczalności, np.: jeżeli został złożony po upływie roku od uchybionego terminu, a nie dotyczy przypadku wyjątkowego (art. 87 § 5 p.p.s.a.); jeżeli uchybienie terminu nie powoduje dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego (art. 86 § 2 p.p.s.a.); jeżeli czynność strony była dokonana w terminie (art. 86 §1 p.p.s.a.); jeżeli wniosek nie dotyczy terminu procesowego, lecz np. terminu prawa materialnego lub terminu instrukcyjnego (art. 278 lub 141 §1 p.p.s.a.) albo terminu związanego z upływem określonej fazy postępowania sądowego (por. Dauter B., Komentarz do art. 88 p.p.s.a., (w:) Dauter B., Gruszczyński B., Kabat A., Niezgódka-Medek M., Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz; postanowienie NSA z 9 października 2013 r., II FZ 900/13, publik. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl/, dalej w skrócie "CBOSA"). Przede wszystkim jednak złożenie wniosku o przywrócenie terminu uwarunkowane jest tym, by termin do podjęcia czynności procesowej upłynął. Dopiero wówczas bowiem czynność taka staje się bezskuteczna (art. 85 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie sąd pierwszej instancji błędnie przyjął, że złożony przez skarżącą wniosek o przywrócenie terminu podlegał merytorycznej ocenie. Postanowieniem z 30 maja 2018 r., II FZ 226/18 (publik. CBOSA) Naczelny Sąd Administracyjny uchylił bowiem postanowienie WSA w Gdańsku z 29 stycznia 2018 r. o odrzuceniu skargi uznając, że z treści skargi wynikała wartość przedmiotu sporu, a zatem wzywanie skarżącej do uzupełniania tego braku formalnego pisma było wadliwe. Z tych względów należało uznać, że wniosek skarżącej o przywrócenie terminu do uzupełenienia braków formalnych skargi był niedopuszczalny i na podstawie art. 88 p.p.s.a. podlegał odrzuceniu. Mając powyższe na uwadze, należało uznać, że zaskarżone postanowienie z tego powodu jest wadliwe. Kierując się poglądem przedstawionym w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 grudnia 2009 r., II GPS 5/09 (publik. CBOSA), zgodnie z którym zakaz reformationis in peius wynikający z art. 134 § 2 w zw. z art. 193 i 197 § 2 p.p.s.a. nie dotyczy postanowień o charakterze procesowym, a takim jest wydane postanowienie w trybie art. 188 w zw. z art. 88 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 2 oraz art. 88 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.