II SA/Łd 749/04

Dnia 31 maja 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek, Sędziowie Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska (spr.), Asesor WSA Ewa Cisowska-Sakrajda, Protokolant asystentka sędziego Dominika Janicka, po rozpoznaniu w dniu 31 maja 2005 roku na rozprawie sprawy ze skargi J. P. i S.P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego oddala skargę. - Starosta [...] postanowieniem z dnia 13 maja 2004 r. nr GG.I.6013-2-2/2002/2003/2004 działając na podstawie art. 97 § 1 pkt 4, art. 100 § 1 i § 3, art. 123 oraz art. 124 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks Postępowania Administracyjnego ( tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. nr 98 poz. 1071 ) w związku z art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym ( Dz. U. nr 10 poz. 53 ) zawiesił z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie dotyczącej przyznania na własność działki siedliskowej oznaczonej nr 801 o pow. 0,18 ha położonej w obrębie B. gm. R. do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez Sąd. Jednocześnie wezwał J. i S. małż. P. do wystąpienia w terminie dwóch miesięcy od daty otrzymania niniejszego postanowienia do właściwego Sądu o przeprowadzenie postępowania spadkowego po zmarłych A. P. i S. P. oraz przedłożenia dokumentu potwierdzającego to wystąpienie. W uzasadnieniu wskazał, iż w dniu 1 października 2002 r. do Starosty [...] wpłynął wniosek J. i S. małż. P. o przyznanie na własność działki siedliskowej położonej w obrębie B. gm. R. ozn. nr 801 o pow. 0,18 ha. Organ ustalił, że przedmiotowa działka wchodziła w skład gospodarstwa rolnego położonego w obrębie B. przekazanego na rzecz Skarbu Państwa w zamian za świadczenie emerytalno-rentowe przez A. i S. małż. P. Z tytułu przekazania gospodarstwa, małżonkom A. i S P. przyznana została działka do bezpłatnego dożywotniego rolniczego użytkowania oraz grunt pod budynkami tzw. działka siedliskowa. Organ I instancji wskazując na powołane wyżej przepisy stwierdził, iż uprawnionymi do przyznania na własność działki pod budynkami są właściciele budynków znajdujących się na działce, która wchodziła w skład przekazywanego gospodarstwa, a zatem są nimi wszyscy spadkobiercy A. i S. małż. P. Konieczne jest zatem przedłożenie postanowienia spadkowego i zawieszenie postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa, gdyż rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. W przeciwnym razie organ administracji, zgodnie z art. 100 § 2 i § 3 kpa załatwi sprawę rozstrzygając zagadnienie wstępne we własnym zakresie. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyli J. i S. małż. P. wnosząc o jego uchylenie. W uzasadnieniu wskazali, że na przedmiotowej działce w 1955 r. własnym kosztem i staraniem wybudowali budynek mieszkalny i w nim zamieszkują do chwili obecnej. A rodzice nie zamieszkiwali i nie posiadali żadnych budynków na tym gruncie, który przekazali na rzecz Skarbu Państwa. W ocenie strony skarżącej nie ma potrzeby przeprowadzania postępowania spadkowego, gdyż nie ma masy spadkowej. Postanowieniem z dnia [...] Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu decyzji organ orzekający powołał przepis art. 6 ustawy z dnia z dnia 24 lutego 1989 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym i stwierdził, że rolnikom, którzy przekazali gospodarstwo rolne państwu przysługuje zwrot działki siedliskowej. Organ wywiódł, iż prawo to przysługuje również ich następcom prawnym i bez ustalenia kto jest następcą prawnym po rolnikach, którzy gospodarstwo przekazali państwu nie jest możliwy zwrot działki siedliskowej. Ocenił, iż organ I instancji zobowiązany był wezwać wnioskodawców do wystąpienia na drogę sądową o ustalenie praw do spadku. Fakt, że budynki były budowane przez wnioskodawcę nie ma w tym postępowaniu znaczenia. Podstawowe znaczenie ma w tej sprawie fakt, że zabudowania na działce wchodzącej w skład przekazanego na państwo gospodarstwa rolnego pozostały własnością przekazujących rolników. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na to postanowienie złożyli J. i S. małżonkowie P. W uzasadnieniu skarżący zarzucili, iż organ administracyjny nie naprawił błędu popełnionego przy przekazywaniu gospodarstwa rolnego, polegającego na braku protokołu oględzin, z którego wynikałoby kto jest właścicielem budynków. Skarżący podali, że obawiają się, iż po przeprowadzeniu postępowania sądowego będą musieli dokonywać spłat z własnego budynku na rzecz innych osób. A rodzice ich nie zamieszkiwali w tym budynku, ani nie byli w nim zameldowani. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wnosiło o oddalenie skargi. W uzasadnieniu odpowiedzi wskazało, że bezsporne jest, iż działka gruntu, o nadanie której ubiegają się skarżący wchodziła w skład gospodarstwa rolnego i została przekazana na własność Państwa. Z prawa nieodpłatnego nadania na własność działki gruntu, na której zostały wzniesione budynku mogą skorzystać właściciele tych budynków, zgodnie z art. 6 ustawy z dnia 25 lutego 1989 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników (...). Z orzecznictwa sądowo - administracyjnego wynika, że prawo to przysługuje również następcom prawnym, w tym konkretnym przypadku po S. i A. P. Odnosząc się do zarzutów skargi Kolegium podniosło, że przy przekazywaniu gospodarstwa sporządzono protokół oględzin, który podpisał S. P. Z tego protokołu wynika, że istniejące budynki wyłącza się z przejęcia i stanowią odrębną własność A. i S. P. Kserokopia tego protokołu została przesłana skarżącym. Kolegium poczyniło dalsze wyjaśnienia, już po złożeniu skargi, z których wynika, że budynek którego skarżący czują się właścicielami to ten sam budynek, który opisany został w protokole zdawczo – odbiorczym i został wybudowany przez S. P. - ojca i S. P. – syna. Podnoszona przez skarżących okoliczność, że rodzice zamieszkiwali pod innym adresem nie oznacza, że nie byli właścicielami naniesień budowlanych na gruntach stanowiących ich własność. W konkluzji Kolegium stwierdziło, iż nie znalazło podstaw do nadania na własność działki siedliskowej bez ustalenia właścicieli budynków znajdujących się na tej działce. Dlatego konieczne było zawieszenie postępowania celem przeprowadzenia postępowania spadkowego po właścicielach budynków. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. Nr 153 poz. 1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wykonywania administracji publicznej oznacza sądową kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej. Kognicja Sądu ograniczona jest więc do oceny legalności kwestionowanego skargą aktu lub czynności organów administracji publicznej i obejmuje ocenę prawidłowości zastosowania przepisów prawa i ich wykładni przez organy administracji. Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ), Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi rozpoznając skargę w tak zakreślonej kognicji stwierdził, że zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa materialnego oraz postępowania administracyjnego. Stosownie do treści art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1968 r. o rentach i inny świadczeniach dla rolników przekazujących nieruchomości rolne na własność Państwa ( Dz. U. nr 3 poz. 15 ) Państwo w zamian za przejęte nieruchomości oprócz świadczeń pieniężnych zapewnia rolnikowi bezpłatne dożywotnie użytkowanie działki gruntu o obszarze do 1 ha, jeżeli rolnik osiągnął wiek emerytalny albo stał się inwalidą. Rolnik może też zatrzymać na własność budynki wchodzące w skład przekazanych państwu nieruchomości. Budynki te stanowiły odrębny od gruntu przedmiot własności ( art. 4 ust. 1 tej ustawy ). Z sytuacją opisaną w art. 3 ust. 1 pkt 2 związany jest przepis art. 118 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników ( Dz. U. z 1991 r. nr 7 poz. 24 z późn. zm. ), który stanowi, że osobie której przysługuje prawo użytkowania działki gruntu z tytułu przekazania gospodarstwa rolnego Państwu, w myśl dotychczasowych przepisów, na jej wniosek przyznaje się nieodpłatnie własność tej działki. Ustawą z dnia 20 czerwca 1992 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników ( Dz. U. nr 58 poz. 280 ) przez dodanie w art. 118 nowego ust. 2a, prawo to rozszerzono na zstępnych osoby uprawnionej, którzy po jej śmierci faktycznie władają daną nieruchomością. Na mocy tych przepisów S. P. decyzją z dnia [...] nr [...] nabył na własność działkę nr 774 o powierzchni 0,63 ha wykazując, ze jest zstępnym A. i S. P. władającym tą nieruchomością. Odmiennie jednak uregulowana jest kwestia nabywania na własność gruntu pod budynkami. Bowiem do sytuacji opisanej w art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1968 r. o rentach i innych świadczeniach dla rolników przekazujących nieruchomości rolne na własność Państwa odnosi się przepis art. 6 zd. 1 ustawy z dnia 24 lutego 1989 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym ( Dz. U. nr 10 poz. 53 ), który stanowi, że właścicielom budynków znajdujących się na działce gruntu, która wchodziła w skład gospodarstwa rolnego przekazanego Państwu na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem 1 stycznia 1983 r., przysługuje nieodpłatnie na własność działka gruntu, na której te budynki zostały wzniesione. Uprawnienie wynikające z tego przepisu przysługuje więc tylko właścicielom budynków. A właścicielami budynków w przekazywanym na własność Państwa gospodarstwie byli A. i S. P., co wynika z decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w R. z dnia [...] o przekazaniu gospodarstwa rolnego na własność Państwa w zamian za rentę ( pkt 7 ) oraz z załączonego do niej protokołu zdawczo - odbiorczego. Własność budynków związana jest z uprawnieniami do gruntu, na których te budynki są usadowione. Zaś tytuł prawny do gruntu posiadał S.P., co wynika z załączonego do akt administracyjnych odpisu księgi wieczystej nr 1925. Uprawnienie z art. 6 w/w ustawy jest dziedziczne i mogą go dochodzić następcy prawni ( por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 marca 1990 r. II SA 77/90 z glosą aprobującą M. S. Sam. Teryt. 1992/1-2/104 ). Rację więc ma organ żądając od skarżących wykazania następstwa prawnego przez złożenie orzeczenia sądowego o stwierdzeniu praw do spadku po S. i A. małżonkach P. Bowiem tylko w trybie wykazania następstwa prawnego można skutecznie dochodzić prawa do nieodpłatnego nabycia działki pod budynkami. Trafnie więc organy obu instancji orzekły o zawieszeniu postępowania prawidłowo stosując obowiązujące przepisy. Mając na względzie powyższe Sąd na podstawie art. 151 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzekł jak w sentencji.