I GSK 2767/05

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Edward Kierejczyk, Sędziowie NSA Czesława Socha, Jerzy Sulimierski (spr.), Protokolant Grzegorz Antas, po rozpoznaniu w dniu 5 października 2006 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej H. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 30 maja 2005 r. sygn. akt I SA/Kr 2371/02 w sprawie ze skargi H. K. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w Krakowie z dnia 19 sierpnia 2002 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie, 2. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w Krakowie na rzecz H. K. kwotę 280 (słownie: dwieście osiemdziesiąt) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego Wyrokiem z dnia 30 maja 2005 r., sygn. akt I SA/Kr 2371/02 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę H. K. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w Krakowie z dnia 19 sierpnia 2002 r., nr [...], którym stwierdzono, że odwołanie z dnia 29 maja 2002 r. od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w Kielcach z dnia 15 maja 2002 r. wniesione zostało z uchybieniem terminu przewidzianego do jego wniesienia i w związku z tym pozostawiono je bez rozpatrzenia. Stan sprawy przedstawiał się następująco. Decyzją z dnia 15 maja 2002 r. organ celny uznał za nieprawidłowe zgłoszenie samochodu osobowego marki Citroen Berlingo do procedury dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym w Urzędzie Celnym w Krakowie - Oddział Celny w Kielcach. Skarżący potwierdził odbiór w/w decyzji w dniu 16 maja 2002 r. i udzielił na piśmie pełnomocnictwa do występowania w tej sprawie przed organami celnymi adwokatowi Markowi Olejnikowi, które wpłynęło do Urzędu Celnego w Krakowie w dniu 29 maja 2002 r. Następnie, w dniu 29 maja 2002 r. została nadana w urzędzie pocztowym przesyłka polecona zawierająca odwołanie od decyzji z dnia 15 maja 2002 r. Odwołanie zostało sporządzone na papierze firmowym Kancelarii Adwokacko-Radcowskiej - Marek Olejnik i Wspólnicy - spółka jawna, podpisane przez osobę o nazwisku L. w zastępstwie adwokata Marka Olejnika i opieczętowane pieczęcią tego adwokata. W związku z wątpliwościami co do upoważnienia osoby podpisanej na odwołaniu, Dyrektor Izby Celnej w Krakowie w trybie art. 254 § 1 i 2 Kodeksu celnego pismem z dnia 19 lipca 2002 r. zwrócił się do pełnomocnika skarżącego o złożenie wyjaśnień, kto w jego zastępstwie złożył powyższe odwołanie i wezwał o przesłanie odpowiedniego pełnomocnictwa, jeżeli odwołanie podpisała osoba nie mająca właściwego upoważnienia. W odpowiedzi na wezwanie pełnomocnik skarżącego pismem z dnia 31 lipca 2002 r. wyjaśnił, że omyłkowo egzemplarz przeznaczony dla Izby Celnej w Krakowie, podpisany przez adwokata, został przesłany skarżącemu, natomiast egzemplarz dla skarżącego został wysłany do Izby Celnej w Krakowie. Ponadto oświadczył, że D. L. jest sekretarką i ma upoważnienie do podpisywania korespondencji wysyłanej do klientów Kancelarii. Na dowód powyższego załączył oświadczenie D. L., a także odwołanie z dnia 29 maja 2002 r. podpisane przez adwokata Marka Olejnika. Organ odwoławczy stwierdził, że podpisana pod pierwotnie przesłanym odwołaniem D. L. posiadała upoważnienie wyłącznie do podpisywania pism kierowanych do klientów Kancelarii. Upoważnienie to nie obejmowało czynności dokonywanych przed organami celnymi. Ponadto — mimo wezwania organu odwoławczego - nie zostało przedstawione żadne pełnomocnictwo do działania w niniejszej sprawie, a zatem należało uznać, że odwołanie zostało złożone przez osobę nieuprawnioną, działającą bez upoważnienia skarżącego. Odwołanie podpisane przez adwokata Marka Olejnika zostało przesłane listem poleconym w dniu 1 sierpnia 2002 r, a więc po terminie przewidzianym do jego wniesienia, który upłynął z dniem 30 maja 2002 r. Na powyższe postanowienie skargę do sadu administracyjnego wniósł pełnomocnik skarżącego adwokat Marek Olejnik. W skardze podniósł, że sekretarka, jako osoba czynna w lokalu przedsiębiorstwa przeznaczonego do obsługiwania publiczności, jest umocowana do dokonywania czynności prawnych na rzecz i w imieniu kontrahentów Spółki, za wyjątkiem czynności objętych przymusem adwokackim lub radcowskim, co oznacza, że mogła podpisać odwołanie w zastępstwie pełnomocnika i pracodawcy. Odwołanie zostało sporządzone na papierze firmowym, zawierało adnotację, iż jest podpisane w zastępstwie adwokata Marka Olejnika, a także jego pieczątkę. Zdaniem pełnomocnika, Izba Celna pominęła również art. 137 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) w związku z art. 97 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.), dalej k.c, i art.95 § 2 k.c. W świetle tych przepisów osobę czynną w lokalu przedsiębiorstwa przeznaczonym do obsługiwania publiczności poczytuje się w razie wątpliwości za umocowaną do dokonywania czynności prawnych. W skardze podniesiono, że skoro w postępowaniu procesowym pełnomocnika może zastąpić substytut, to tym bardziej pismo procesowe może podpisać pracownik pełnomocnika, któremu powierzono stanowisko obejmujące m.in. taki zakres pracy. Pełnomocnik zarzucił ponadto naruszenie art. 247 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej poprzez zaniechanie stwierdzenia z urzędu nieważności decyzji Urzędu Celnego w Krakowie z dnia 15 maja 2002 r, w związku z rażącym naruszeniem prawa ( art. 23 § 1 i § 7 Kodeksu celnego). W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w Krakowie wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Odpowiadając na zarzut rażącego naruszenia art. 247 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej poprzez zaniechanie stwierdzenia z urzędu nieważności decyzji z dnia 15 maja 2002 r. organ celny wyjaśnił, że w opisanym stanie sprawy weryfikację decyzji organu I instancji w trybie nadzwyczajnym, jakim jest stwierdzenie nieważności decyzji, należy uznać za przedwczesną. Wojewódzki Sąd Administracyjny podzielił stanowisko Dyrektora Izby Celnej w Krakowie i wyjaśnił, że w kwestii pełnomocnictwa zastosowanie mają przepisy Ordynacji podatkowej. Z art. 137 § 1 pkt 1 i 2 tej ustawy wynika, że każda strona może działać przez pełnomocnika, jednakże dla wykazania, że pełnomocnik został dla strony ustanowiony niezbędne jest złożenie do akt sprawy dokumentu stwierdzającego ustanowienie takiego pełnomocnika. Sąd podkreślił, że pełnomocnictwo w postępowaniu administracyjnym musi być udzielone wprost, a nie domniemane, a fakt jego udzielenia pisemnie udokumentowany. W rozpatrywanej sprawie znajdujące się w aktach pełnomocnictwo zostało udzielone adwokatowi Markowi Olejnikowi, w związku z tym tylko on może być uznany za osobę uprawnioną do reprezentowania skarżącego w toczącym się postępowaniu celnym. Zgodnie z art. 91 pkt 3 k.p.c. pełnomocnictwo procesowe obejmuje z mocy prawa umocowanie do udzielenia dalszego pełnomocnictwa procesowego adwokatowi lub radcy prawnemu. Przytoczony przepis nie przewiduje możliwości udzielenia pełnomocnictwa substytucyjnego innym podmiotom niż wymienione w tym przepisie. Podpisana pod odwołaniem sekretarka w/w Kancelarii adwokacko-radcowskiej, nie będąc adwokatem ani radcą prawnym, nie może być uznana za osobę uprawnioną z tytułu substytucji adwokata Marka Olejnika. Nie jest też osobą upoważnioną przez skarżącego do występowania w jego imieniu. Wobec powyższego, w ocenie Sądu, stanowisko Dyrektora Izby Celnej w Krakowie uznające, że przedmiotowe odwołanie zostało złożone przez osobę nieuprawnioną należy uznać za zgodne z prawem. Sąd I instancji wyjaśnił, że powołany w skardze art. 97 k.c. dotyczący pełnomocnictwa dorozumianego osoby działającej w lokalu przedsiębiorstwa ma charakter wyjątkowy i rozstrzyga wątpliwości na korzyść kontrahenta takiego przedsiębiorstwa mogące powstać na tle umocowania osoby tam pracującej do działania w imieniu przedsiębiorstwa. Jest to szczególny przypadek dorozumianego pełnomocnictwa, będący konsekwencją przydzielenia kompetencji wynikających ze struktury organizacyjnej przedsiębiorstwa dla osób zajmujących się określonymi sprawami. Należy jednak odróżnić czynności faktyczne (np. wysyłanie korespondencji) od czynności prawnych (np. podpisywanie pism procesowych). Wskazany przepis nie ma zastosowania w rozpatrywanej sprawie, bowiem skarżący udzielił pełnomocnictwa adwokatowi, a nie sekretarce. Z kolei zakres czynności pracowników w strukturach organizacyjnych Kancelarii nie powinien naruszać przepisów prawa procesowego, bowiem czynności procesowe osób nieuprawnionych są nieskuteczne. Dopuszczalne jest upoważnienie pracowników do dokonywania określonych czynności cywilnoprawnych, jednak ryzyko negatywnych skutków w tej mierze obciąża mocodawcę. Odnośnie zarzutu dotyczącego naruszenia art. 247 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej Sąd podzielił stanowisko Dyrektora Izby Celnej w Krakowie zawarte w odpowiedzi na skargę. W skardze kasacyjnej H. K. wniósł o uchylenie powyższego wyroku oraz zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Celnej w Krakowie z dnia 19 sierpnia 2002 r. i o zasądzenie kosztów zastępstwa prawnego. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił: 1) naruszenie przepisów postępowania mające zasadniczy wpływ na wynik sprawy, tj. art. 151 w zw. z art. 36 pkt 2 i art. 39 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm) - dalej p.p.s.a., w zw. z art. 223 § 2 pkt 1 oraz art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, polegające na oddaleniu skargi z uwagi na to, iż odwołanie od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w Kielcach z dnia 15 maja 2002 r. zostało uznane jako wniesione z uchybieniem terminu przewidzianego do jego wniesienia; 2) obrazę prawa materialnego, tj. art. 137 § 4 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 97 i art. 95 § 2 k.c. poprzez stwierdzenie, iż odwołanie od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w Kielcach z dnia 15 maja 2002 r., wniesione w dniu 29 maja 2002 r. i podpisane D. L., sekretarkę Kancelarii Adwokacko-Radcowskiej Marek Olejnik i Wspólnicy w Zgorzelcu było wadliwe, podczas gdy ww. sekretarka jako osoba czynna w lokalu przedsiębiorstwa przeznaczonym do obsługiwania publiczności jest umocowana do dokonywania czynności prawnych na rzecz i w imieniu kontrahentów Spółki za wyjątkiem czynności objętych przymusem adwokackim lub radcowskim - a zatem mogła podpisać odwołanie w zastępstwie pełnomocnika i pracodawcy; 3) naruszenie przepisów procesowych, tj. art. 262 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny w zw. z art. 168 i art. 169 Ordynacji podatkowej polegające na usankcjonowaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny niespełnienia przez organ obowiązku wezwania strony do usunięcia w terminie 7 dni dostrzeżonych braków formalnych wniesionego odwołania, polegających na niepodpisaniu odwołania przez wnoszącego skargę adwokata 4) naruszenie przepisów procesowych, tj. art. 137 § 4 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 87 § 2 k.p.c. i art. 97 § 2 k.p.c. w zw. z art. 25 ust. 3 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (Dz. U. Nr 16, poz. 124 ze zm.) w sytuacji, gdy czynność D.L. została następnie zatwierdzona przez adwokata będącego pełnomocnikiem skarżącego H. K.; 5) naruszenie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. polegające na usankcjonowaniu stanowiska Dyrektora Izby Celnej w Krakowie w zakresie niepodjęcia czynności zmierzających do weryfikacji decyzji Urzędu Celnego w Kielcach z dnia 15 maja 2002 r. i zaniechanie stwierdzenia z urzędu nieważności decyzji ze względu na rażące naruszenie prawa, tj. art. 23 § 1 i § 7 Kodeksu celnego. Dyrektor Izby Celnej w Krakowie podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie od strony skarżącej kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa prawnego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W zaskarżonym wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zasadnie wskazał, ze w rozpatrywanej sprawie, w nawiązaniu do zarzutów skargi, zastosowanie mają odpowiednio przepisy Działu IV ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 zze zm.) w zw. z art. 262 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. – Kodeks celny (Dz. U. z 2001 r., Nr 75, poz. 82 ze zm.), z uwzględnieniem zmian wynikających z przepisów prawa celnego. Trafnie Sąd też stwierdził w oparciu o zebrany materiał dokumentacyjny, że znajdujące się w aktach sprawy pełnomocnictwo zostało udzielone Markowi Olejnikowi – jako adwokatowi, świadczącemu usługi adwokackie w ramach kancelarii adwokacko-radcowskiej "Marek Olejnik i Wspólnicy-spółka jawna w Zgorzelcu". Z prawidłowych ustaleń dokonanych przez organy celne obu instancji niespornie wynika, że H. K. upoważnił adwokata Marka Olejnika do reprezentowania jego interesów w postępowaniu administracyjnym dotyczącym wwozu na polski obszar celny samochodu marki Citroen Berlingo. W przedmiotowym zakresie w postępowaniu administracyjnym miały zastosowanie przepisy art. 137 Ordynacji podatkowej w związku z art. 262 Kodeksu celnego i art. 25 ust. 3 ustawy Prawo o adwokaturze. W świetle art. 137 par. 1 Ordynacji podatkowej pełnomocnikiem strony może być osoba fizyczna mająca pełną zdolność do czynności prawnej, z tym wszakże zastrzeżeniem, że cyt. norma prawna nakazuje w zakresie nieuregulowanym uwzględnić regulacje zawarte w przepisach prawa cywilnego(par.4). Oznacza to, że w świetle art. art. 95 K.c. oraz art. 25 ust. 3 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwokaturze (Dz.U. z 2002 r., Nr 123, poz.1058, ze zm.) w zw. z art. 91 pkt 3 i art. 92 k.p.c. pełnomocnictwo procesowe udzielone adwokatowi obejmuje z mocy prawa umocowanie do udzielenia dalszego pełnomocnictwa procesowego adwokatowi lub radcy prawnemu. Brak jest podstaw prawnych do rozszerzenia substytucji na inne osoby. W przywołanym kontekście normatywnym, w nawiązaniu do zarzutów skargi kasacyjnej - rozważając zakres pełnomocnictwa - należy odróżnić stosunek zachodzący między stroną a jej pełnomocnikiem, od stosunku zewnętrznego, zachodzącego między pełnomocnikiem a odbiorcą jego czynności. Stosunek wewnętrzny jest unormowany przepisami prawa materialnego, natomiast o działaniach pełnomocnika w procesie administracyjnym, bądź sądowym, decydują przepisy prawa procesowego. W art. 25 ust. 3 Prawa o adwokaturze ustawodawca postanowił, że w wypadku gdy adwokat prowadzący sprawę nie może wziąć osobiście udziału w rozprawie lub wykonać osobiście poszczególnych czynności w sprawie, może on udzielić substytucji. Wniesienie odwołania przez adwokata w oparciu o udzielone mu przez stronę (Henryka Kańczugę) pełnomocnictwo jest czynnością procesową, a to oznacza, że podpisana pod odwołaniem D. L. nie będąca adwokatem, ani radcą prawnym, nie może być uznana za osobę uprawnioną do podejmowania tych czynności z tytułu substytucji adwokata Marka Olejnika. Nie była też osobą upoważnioną przez skarżącego do występowania w jego imieniu – jak trafnie wskazuje się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Z art. 168 Ordynacji podatkowej wynikają warunki, jakim muszą odpowiadać podania (żądania, wyjaśnienia, odwołania, zażalenia, wnioski). Podanie (odwołanie) powinno m. in. zawierać treść żądania, wskazanie osoby, od której pochodzi, w szczególności czynić zadość innym wymogom ustalonym w przepisach szczególnych (par. 2), a także - w przypadku wniesienia podania pisemnie albo ustnie do protokółu - powinno być podpisane przez wnoszącego (par.3). Należy zatem podzielić stanowisko Sądu, że podpisanie odwołania przez osobę o nazwisku L. w zastępstwie adwokata Marka Olejnika było dokonane z uchybieniem warunków, o jakich mowa wyżej. Niemniej, brak ten był usuwalny w trybie art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej. Odwołanie zostało sporządzone na papierze firmowym Kancelarii Adwokacko -Radcowskiej - Marek Olejnik i Wspólnicy - spółka jawna i znajdowała się na nim pieczęć tego adwokata, co dowodziło – wprawdzie pośrednio – że zostało złożone przez ustanowionego pełnomocnika w sprawie, mimo podpisania go przez inną osobę, nie będącą adwokatem bądź radcą prawnym. Skoro odwołanie nie spełniało wymogów określonych przepisami prawa (brak podpisu osoby uprawnionej – umocowanego w sprawie adwokata) organ w trybie art. 169 par. 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art.. 262 Kodeksu celnego winien wezwać adwokata do usunięcia tego braku w terminie 7 dni z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie pisma bez rozpatrzenia. Z ustaleń Sądu, a także akt sprawy, wynika, że w tym trybie adwokat nie został wezwany do usunięcia braku. Niedopełnienie tego obowiązku przez organ celny skutkuje tym, że uchybienie adwokata nie mogło spowodować negatywnych skutków prawnych dla odwołującego się H. K.. Niezależnie od uchybienia organu celnego polegającego na niewezwaniu adwokata Marka Olejnika do usunięcia stwierdzonego braku w terminie 7 dni, wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 169 Ordynacji podatkowej, wyjaśnienia wymaga, że w orzecznictwie Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalony został pogląd, iż w wypadku gdy strona wniosła pismo procesowe do sądu za pomocą osoby, która nie mogła być pełnomocnikiem, istnieje prawna możliwość dopuszczenia instytucji potwierdzenia środka odwoławczego przez samą stronę. W poruszanym kontekście normatywnym, zwłaszcza mając na względzie treść art. 137 par. 4 Ordynacji podatkowej stanowiący o tym, że w zakresie nie uregulowanym w par 1-3 stosuje się przepisy prawa cywilnego, uzasadnionym jest przywołanie stanowiska Sądu Najwyższego, który w podobnych okolicznościach wywiódł, iż w razie dokonania przez osobę trzecią czynności procesowej - jeżeli osoba ta działała bez porozumienia się ze stroną, za którą dokonała czynności - zachodzi typowe działanie osoby trzeciej bez zlecenia (negotiorum gestio). Jeżeli zaś osoba ta działała, wprawdzie z upoważnienia zainteresowanej strony, ale nie może być jej pełnomocnikiem, to działania tego nie można traktować jako działania osoby trzeciej bez zlecenia, jednakże ważność czynności dokonanej przez taką osobę - podobnie jak w wypadku działania osoby trzeciej bez zlecenia - zależy od zatwierdzenia przez zainteresowaną stronę lub jej przedstawiciela ustawowego. Sąd Najwyższy wyraził przy tym aprobowany w literaturze przedmiotu i orzecznictwie pogląd, iż w razie stwierdzenia braku umocowania do prowadzenia sprawy sąd powinien dążyć do usunięcia tego braku bądź przez wezwanie osoby działającej bez pełnomocnictwa, a mogącej występować w tym charakterze w danej sprawie, do usunięcia tego braku, bądź też przez wezwanie samej zainteresowanej strony do zatwierdzenia dokonanych przez osobę trzecią czynności wówczas mianowicie, gdy osoba ta nie może być ustanowiona pełnomocnikiem (por.uchwała z dnia 20 grudnia 1968 r., sygn. III CZP 93/68, opubl.w OSNC 1969/7-8/129). Należało zatem podzielić zasadność zarzutu skargi kasacyjnej co do naruszenia art. 262 Kodeksu celnego w związku z art. 168 i art. 169 Ordynacji podatkowej, poprzez "usankcjonowanie" przez Wojewódzki Sąd Administracyjny niespełnienia przez organ obowiązku wezwania strony do usunięcia w terminie 7 dni dostrzeżonych braków formalnych wniesionego odwołania. Dalsze zarzuty skargi kasacyjnej opisane pod pkt 1, 2 i 4 z podniesionych powyżej względów nie zasługują na uwzględnienie. Odnosząc się natomiast do zarzutu opisanego pod pkt 5 naruszenia przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zakresie zaniechania stwierdzenia z urzędu przez organ celny nieważności decyzji należy zważyć, że wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oddalający skargę na postanowienie Izby Celnej w Krakowie zakreśla granice rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny materii związanej wyłącznie z postanowieniem Izby Celnej w Krakowie o uchybieniu terminu i pozostawieniu odwołania bez rozpoznania. Kwestionowanie w skardze kasacyjnej niepodjęcia dalszych czynności w zakresie stwierdzenia nieważności, na tym etapie postępowania sądowego, jest bezprzedmiotowe. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a. w związku z § 18 ust. 2 pkt 2 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.). MR