III SA/Wa 1082/04
WyrokWSA w Warszawie2005-05-30
Skład orzekający: Małgorzata Długosz-Szyjko, Maria Grabowska, Grażyna Nasierowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja organu odwoławczego określająca wysokość należnego zwrotu podatku dochodowego od osób fizycznych, zamiast określenia wysokości zobowiązania podatkowego, jest zgodna z prawem?Ratio decidendi
Decyzja organu odwoławczego określająca wysokość należnego zwrotu podatku dochodowego od osób fizycznych, zamiast określenia wysokości zobowiązania podatkowego, jest niezgodna z prawem. Organ odwoławczy powinien wydać decyzję merytorycznie rozstrzygającą sprawę, a nie jedynie utrzymywać w mocy wadliwą decyzję organu pierwszej instancji. Ponadto, organy podatkowe nie wykazały należytej staranności w ustaleniu charakteru i daty poniesienia wydatków związanych z adaptacją i wyposażeniem lokalu na potrzeby działalności gospodarczej, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w W., która utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji określającą należny zwrot podatku dochodowego od osób fizycznych za 2000 r. Organy podatkowe uznały, że skarżący zawyżył deklarowaną nadpłatę poprzez zaniżenie przychodów i zawyżenie kosztów uzyskania przychodów. Skarżący zarzucił błędy w ustaleniach faktycznych i wadliwe zastosowanie przepisów prawa podatkowego, kwestionując m.in. charakter wydatków na adaptację lokalu i zaliczenie ich do kosztów uzyskania przychodów oraz sposób ustalenia przychodów z tytułu nieodpłatnych świadczeń. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2004 r. Stwierdził, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości. Zasądził od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz strony skarżącej kwotę 400 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Długosz-Szyjko, Sędziowie Sędzia WSA (del.)Maria Grabowska, Sędzia WSA Grażyna Nasierowska (spr.), Protokolant Ewa Rutkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 maja 2005 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2004 r. Nr [...] w przedmiocie określenia należnego zwrotu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2000r. 1 ) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości, 3) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz strony skarżącej kwotę w wysokości 400 zł ( czterysta złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Decyzją z [...] kwietnia 2004 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W., na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art. 220 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania J. W., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w W. z [...] grudnia 2003 r. w sprawie określenia należnego zwrotu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2000 r.
Organ odwoławczy uznał, podzielając stanowisko organu I instancji, że skarżący zawyżył deklarowaną nadpłatę w zeznaniu podatkowym za 2000 r. (PIT-36), w związku z zaniżeniem przychodów z działalności gospodarczej oraz zawyżeniem kosztów uzyskania przychodów. W trakcie kontroli skarbowej ustalono bowiem, że skarżący nie wykazał w zeznaniu podatkowym przychodu w wysokości 59 zł z tytułu czynszu najmu lokalu biurowego za styczeń 2000 r., zaewidencjonowanego pod pozycją [...] podatkowej księgi przychodów i rozchodów, na podstawie faktury nr [...] z [...] lutego 2000 r. J. W. nie zaewidencjonował natomiast w księgach podatkowych i nie wykazał w zeznaniu podatkowym przychodów z tytułu nieodpłatnych świadczeń uzyskanych w związku z korzystaniem z telefonu komórkowego oraz samochodu osobowego, które należały do P. Sp. z o. o. z siedzibą w W., gdy wszelkie opłaty za usługi telekomunikacyjne oraz wydatki związane z eksploatacją samochodu osobowego marki [...] ponosiła Spółka.
Dyrektor Izby Skarbowej w W. nie zgodził się tym samym z argumentacją skarżącego podniesioną w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Uznał, że wyjaśnienia J. W. nie zasługują na uwzględnienie, gdyż z materiału dowodowego zebranego w sprawie jednoznacznie wynika, że skarżący korzystał nieodpłatnie z telefonu i samochodu, które należały do Spółki. Oświadczenie skarżącego o nieznajomości obowiązującego prawa, a także jego stwierdzenie, że bezpłatne "korzystanie z telefonów i samochodu nie było przychodem lecz kosztem, z tym, że wliczonym do kosztów głównego wykonawcy zlecenia" i w konsekwencji nie spowodowało pomniejszenia należności podatkowych, nie mogły mieć – w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego – wpływu na sposób rozstrzygnięcia sprawy. Organ odwoławczy zauważył, że z umowy zawartej pomiędzy skarżącym i P. Sp. z o. o. nie wynika możliwość korzystania przez skarżącego z majątku należącego do Spółki.
W ocenie organów podatkowych, zawyżenie kosztów uzyskania przychodów związane było z bezpodstawnym zaliczeniem do tych kosztów, poniesionych przez skarżącego w 2000 r. wydatków na adaptację zakupionego [...] lipca 1999 r. lokalu mieszkalnego, który to lokal skarżący zaliczył następnego dnia do środków trwałych. Z zaskarżonej decyzji wynika, że organa podatkowe zakwestionowały zasadność zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów opłat związanych z utrzymaniem lokalu oraz wydatków dotyczących jego wyposażenia, które to wydatki (związane m. in. z zakupem wieży Pionieer, komody stylowej, zabudowy w przedpokoju, wiertarki, suszarki, termometru zaokiennego, kolejnego kompletu wypoczynkowego, poduszek aksamitnych, firanek, tapczanu) służyły zaspokojeniu osobistych potrzeb podatnika.
W konsekwencji, organa podatkowe nie uznały za koszty uzyskania przychodów części odpisów amortyzacyjnych od lokalu mieszkalnego, bezpodstawnie ich zdaniem zaliczonego do środków trwałych [...] lipca 1999 r. Lokal ten wymagał bowiem poniesienia nakładów, które skarżący nazwał remontowymi, a które w ocenie organów podatkowych służyć miały adaptacji lokalu mieszkalnego na potrzeby pozarolniczej działalności gospodarczej. Organa podatkowe nie dały wiary oświadczeniom skarżącego, iż zakupiony lokal zdatny był do użytku, a wykonane prace miały wyłącznie charakter remontowy
Uzasadniając odmowę zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów wydatków związanych z adaptacją lokalu na potrzeby działalności gospodarczej oraz wydatków związanych z utrzymaniem tego lokalu, organa podatkowe zwróciły szczególną uwagę na datę zgłoszenia aktualizującego (NIP-1), które wpłynęło do Urzędu Skarbowego w P. [...] kwietnia 2000 r., gdyż dopiero wtedy skarżący ujawnił nowe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej. W ewidencji działalności gospodarczej figurował natomiast jako podmiot posiadający adres zameldowania i prowadzenia działalności gospodarczej w P., a zmiany we wpisie do ewidencji działalności gospodarczej skarżący dokonał dopiero [...] listopada 2001 r., wskazując położony w W. przedmiotowy lokal jako obowiązujący adres zameldowania i miejsce wykonywania działalności gospodarczej.
Na tej podstawie organa podatkowe stwierdziły, że "nie sposób również przyjąć za wiarygodne, że zakupiony lokal od dnia spisania oświadczenia był wykorzystywany do prowadzenia działalności, skoro wymagane przepisami prawa zmiany w ewidencji organu podatkowego oraz ewidencji działalności gospodarczej przeprowadzono dopiero w kwietniu 2000 r. i w listopadzie 2001 r.".
Organ odwoławczy zauważył, że Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w W. wadliwie wskazał przepis art. 11 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych jako podstawę prawną określenia wysokości przychodów skarżącego z pozarolniczej działalności gospodarczej, związanych z otrzymanymi przez niego nieodpłatnymi świadczeniami, gdyż właściwym przepisem jest art. 14 ust. 2 pkt 8 powołanej ustawy. Stwierdzone uchybienie nie spowodowało jednak konieczności uchylenia decyzji organu I instancji.
J. W., niezadowolony z decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w W., pismem z [...] kwietnia 2004 r. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Uzasadniając swoje stanowisko, postawił zarzuty dotyczące "błędnych ustaleń faktycznych" oraz wadliwego zastosowania obowiązujących przepisów prawa podatkowego.
Skarżący stwierdził, powołując się na swoje pisemne oświadczenie z [...] lipca 1999 r. o przekazaniu lokalu mieszkalnego na potrzeby działalności gospodarczej z dniem następnym, że środek trwały przyjęty zostaje do używania w celu prowadzenia działalności gospodarczej w dniu, w którym podatnik wprowadza go do ewidencji środków trwałych. Nie miał natomiast znaczenia dla sprawy przeprowadzany w lokalu remont, gdyż podatnik w dniu przyjęcia lokalu do środków trwałych założył, że "roboty remontowe nie będą kolidowały z wykorzystaniem lokalu do celów działalności gospodarczej". Skarżący stwierdził, że organa podatkowe bezzasadnie uznały, że dniem przyjęcia do używania środka trwałego jest dzień złożenia w urzędzie skarbowym zgłoszenia aktualizacyjnego (NIP-1). Jego zdaniem, organy podatkowe nie podważyły w żaden sposób wiarygodności oświadczenia o przyjęciu lokalu mieszkalnego do środków trwałych z dniem [...] lipca 1999 r. Bezpodstawnie bowiem uznały, że lokal ten był niezdatny do użytku i wadliwie zakwalifikowały przeprowadzone prace jako adaptacyjne, gdy w rzeczywistości miały one charakter remontowy. Zgłoszenie aktualizacyjne złożone przez niego [...] kwietnia 2000 r. na formularzu NIP-1 ma natomiast charakter porządkujący i informacyjny. Z przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie wynika natomiast, że "dniem przyjęcia środka trwałego do działalności gospodarczej jest dzień złożenia we właściwym urzędzie skarbowym zgłoszenia aktualizacyjnego". Zaniechania, czy też zaniedbania z tym związane, tj. złożenie po terminie zgłoszenia aktualizacyjnego, nie ma wpływu na datę faktycznego przyjęcia do używania środka trwałego.
J. W. wyraził pogląd, że o tym, czy środek trwały jest zdatny do użytku decyduje wyłącznie to, czy jest on kompletny i czy może spełniać wszystkie funkcje do jakich został przeznaczony.
Skarżący powołał się na swoje wcześniejsze wyjaśnienia, z których wynika, że "postanowił przeprowadzić remont lokalu wyłącznie dlatego, iż uznał, że elementy wykończenia lokalu są co prawda kompletne, lecz znacznie wyeksploatowane, mało estetyczne, źle dobrane kolorystycznie i niefunkcjonalne". W wyjaśnieniach pokontrolnych podatnik zastrzegł wyraźnie, że "podczas robót budowlanych nie zamontowano żadnego urządzenia, elementu wyposażenia, bądź wystroju wnętrza, którego dotychczas w tym lokalu mieszkalnym nie było". Skarżący oświadczył ponadto, że "lokal mieszkalny (...) nie zmienił swojej funkcji, a żadna z izb lokalu nie zmieniła swojego dotychczasowego przeznaczenia – stąd nie nastąpił wzrost wartości rynkowej w stosunku do wartości z dnia przyjęcia środka trwałego do używania".
J. W. oświadczył również, że organ podatkowy nie miał podstaw do tego, aby nie zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów wydatków związanych z użytkowaniem lokalu mieszkalnego (czynsz i inne opłaty stałe) oraz wyposażenia (radioodtwarzacz, szafka, komoda). Podniósł ponadto, że organ odwoławczy w żaden sposób nie odniósł się do jego wyjaśnień w tym zakresie, wskazanych w odwołaniu od decyzji organu I instancji.
Skarżący zauważył ponadto, że organa podatkowe dokonały błędnych ustaleń faktycznych co do tego, że to wyłącznie on korzystał z telefonu komórkowego należącego do P. Sp. z o. o. Z tej przyczyny nieprawidłowo określiły wysokość przychodów z tytułu nieodpłatnego świadczenia, gdyż "telefon w rzeczywistości był przydzielony grupie osób" wskazanych przez skarżącego. Powołał się przy tym na ustną umowę zawartą w tym zakresie z prezesem Spółki.
Odpowiadając na skargę, Dyrektor Izby Skarbowej w W. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoją dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z dyspozycjami art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Ocenie Sądu podlegają zatem zgodność aktów administracyjnych (w tym przypadku decyzji) zarówno z przepisami prawa materialnego jak i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.
Sąd w składzie orzekającym w rozpoznawanej sprawie stwierdził, że należało uchylić zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W., ale z nieco innych powodów od tych, które podnosił skarżący.
I. Zgodnie bowiem z dyspozycjami art. 45 ust. 6 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 ze zm.), w związku z art. 21 § 1 i § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 137 ze zm.), jeżeli właściwy organ podatkowy lub właściwy organ kontroli skarbowej zakwestionuje wysokość podatku wynikającego ze złożonego przez podatnika zeznania podatkowego, to obowiązany jest wydać decyzję określającą wysokość tego podatku, a nie określać wysokość należnego zwrotu podatku.
Decyzja określająca wysokość zobowiązania podatkowego ma charakter deklaratoryjny. Stwierdza powstanie w przeszłości zobowiązania podatkowego na skutek zaistnienia zdarzenia, z którym prawo łączy powstanie takiego zobowiązania.
Należy zauważyć, że w świetle art. 127, art. 220 i art. 233 Ordynacji podatkowej, istota dwuinstancyjnego postępowania podatkowego polega na tym, że właściwy organ odwoławczy – po rozpoznaniu prawidłowo wniesionego przez podatnika odwołania – wydaje decyzję, w której utrzymuje w mocy decyzję organu I instancji albo ją uchyla (w całości lub w części – i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy lub uchylając tę decyzję – umarza postępowanie w sprawie) albo umarza postępowanie odwoławcze. Jeżeli decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości, organ odwoławczy uchyla zaskarżoną decyzję w całości i przekazuje sprawę do rozpatrzenia właściwemu organowi I instancji. W uzasadnionych przypadkach może również uchylić w całości decyzję organu I instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę, organ odwoławczy obowiązany jest wskazać okoliczności faktyczne, które należy zbadać przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
Organ odwoławczy obowiązany jest zatem ponownie rozpoznać sprawę i wydać decyzję zawierającą jej merytoryczne rozstrzygnięcie. Z akt sprawy wynika, że Dyrektor Izby Skarbowej w W. dostrzegł konieczność wydania decyzji "w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2000 r.", ale tego nie uczynił (zob. postanowienie z [...] marca 2004 r. w sprawie wyznaczenia stronie terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego).
II. Sąd nie podzielił natomiast zarzutów podniesionych przez skarżącego w zakresie ustalenia wysokości przychodów z tytułu otrzymanych przez niego nieodpłatnych świadczeń. Materiał dowodowy zebrany w sprawie, w szczególności zeznania świadków poparte dokumentami źródłowymi, potwierdzają prawidłowość ustaleń dokonanych w tym zakresie.
Zgodnie z dyspozycjami art. 14 ust. 2 pkt 8 powołanej ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, za przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej uważa się również wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń, obliczonych zgodnie z art. 12 ust. 2, 3 i 3a.
Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że skarżący korzystał nieodpłatnie z telefonu i samochodu osobowego Spółki z o. o. P., co zresztą przyznał w swoich pismach z [...] listopada 2003 r. i [...] stycznia 2004 r. (wyjaśnienia do protokołu z kontroli skarbowej oraz odwołanie od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w W.). Wysokość przychodów z tego tytułu organ I instancji określił na podstawie dokumentów źródłowych (faktur wystawionych dla Spółki), uzupełnionych zeznaniami świadków oraz innymi dowodami, których wartość nie budzi wątpliwości Sądu.
Obliczając wysokość przychodów z tytułu nieodpłatnych świadczeń, organ I instancji uwzględnił okres, w którym skarżący korzystał z telefonu oraz samochodu osobowego marki [...]. Jako podstawę obliczeń przyjęto wyłącznie wartość faktur obciążających koszty Spółki. Odstąpiono natomiast od ustalania wartości nieodpłatnych świadczeń z tytułu korzystania przez skarżącego z majątku będącego własnością Spółki.
W ocenie składu orzekającego Sądu w niniejszej sprawie, organa podatkowe prawidłowo ustaliły wartość przychodów z tytułu nieodpłatnych świadczeń, na podstawie rzetelnie dokonanej oceny materiału dowodowego zebranego w sprawie.
Wbrew twierdzeniom skarżącego, z umowy zawartej pomiędzy Spółką i skarżącym nie wynikało, że nieodpłatne korzystanie przez niego z majątku Spółki oraz obciążanie jej kosztami z tym związanymi (opłaty za usługi telekomunikacyjne oraz wydatki związane z eksploatacja samochodu), stanowią element ceny za usługi świadczone przez niego na rzecz Spółki. Oświadczenie skarżącego, iż zmiana umowy nastąpiła w formie ustnego porozumienia z prezesem Spółki, nie mogło mieć wpływu na wynik sprawy, w świetle § 11 umowy z [...] marca 1998 r., gdyż zmiany umowy wymagały dla swej ważności formy pisemnej w postaci aneksu.
Sąd zgodził się ze stanowiskiem Dyrektora Izby Skarbowej, iż wadliwe wskazanie w decyzji organu I instancji art. 11 zamiast art. 14 ust. 2 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, nie powodowało konieczności wyeliminowania jej z obrotu prawnego.
III. Postępowanie podatkowe wszczynane jest i prowadzone w celu rozstrzygnięcia sprawy co do jej istoty. Organa podatkowe obowiązane są zatem do podjęcia co najmniej inicjatywy w celu odpowiedniego zgromadzenia materiału dowodowego, którego ocena pozwoli na właściwe rozstrzygnięcie sprawy. W sprawach, w których na stronie spoczywa ciężar wykazania konkretnych faktów, a twierdzenia strony w tym zakresie są ogólnikowe i lakoniczne, obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie jest wezwanie zainteresowanego do uzupełnienia i sprecyzowania tych twierdzeń (zob. wyrok NSA z 2 lipca 1997 r., SA/Sz 942/96, Temida (CD), Sopot 2002). Kierując się zasadą prawdy obiektywnej, która została wyrażona w art. 122 Ordynacji podatkowej, organa podatkowe mają zatem obowiązek podejmować w toku postępowania wszelkie niezbędne czynności w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy.
Rozwinięcie zasady prawdy obiektywnej stanowi przepis art. 187 Ordynacji podatkowej, który formułuje regułę przeprowadzenia postępowania dowodowego, nazwaną zasadą zupełności (kompletności). Materiał dowodowy jest zupełny, jeśli zebrano i rozpatrzono wszystkie dowody, przeprowadzono wnioski dowodowe, a udowodniony stan faktyczny stanowi pełną, spójną i logiczną całość. Organ, rozpatrując materiał dowodowy, nie może pominąć żadnego dowodu (zob. C. Kosikowski, H. Dzwonkowski, A. Huchla: Ustawa Ordynacja Podatkowa. Komentarz, Warszawa 2003, s. 497).
Ponownie rozpoznając sprawę, organ odwoławczy powinien zatem odnieść się do wszystkich zarzutów podniesionych przez skarżącego. W ocenie Sądu, wyjaśnienia wymaga kwestia wydatków, które nie zostały uznane przez organa podatkowe za koszty uzyskania przychodów. Organa podatkowe nie wyjaśniły bowiem podstawowych wątpliwości związanych z charakterem wydatków budowlano - wykończeniowych, szczególnie w świetle przychodów osiąganych przez skarżącego tytułem najmu wydzielonej części lokalu od [...] stycznia 2000 r. Zarówno organ I instancji, jak też organ odwoławczy, ocenę zasadności zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów poszczególnych wydatków opierały wyłącznie na podstawie faktur i ksiąg podatkowych przedstawionych przez skarżącego. O ile można zgodzić się z wywodami organów podatkowych co do tego, że w 1999 r. skarżący ponosił wydatki mające na celu dostosowanie lokalu mieszkalnego na potrzeby pozarolniczej działalności gospodarczej (adaptacja), o tyle wywody te nie są przekonujące w odniesieniu do wydatków poniesionych przez skarżącego w 2000 r. Zmieniły się bowiem okoliczności sprawy oraz charakter ponoszonych przez skarżącego wydatków, zakwestionowanych następnie przez organa podatkowe, a część lokalu została wynajęta na potrzeby pozarolniczej działalności gospodarczej innego podmiotu.
Organa podatkowe nie ustaliły należycie, kiedy skarżący rozpoczął wykonywanie w lokalu mieszkalnym działalności gospodarczej i kiedy zakończyła się jego adaptacja na potrzeby działalności gospodarczej. W sposób arbitralny, pomijając wyjaśnienia podatnika, wbrew zasadom logicznego rozumowania i zdrowego rozsądku, zakwestionowały zasadność zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów wszystkich wydatków o charakterze budowlano – wykończeniowym. W aktach sprawy brak jest natomiast dowodów świadczących o tym, że przedmiotowy lokal nie był przystosowany do potrzeb pozarolniczej działalności gospodarczej choćby z dniem [...] stycznia 2000 r., tj. z dniem odpłatnego oddania jego wydzielonej części do używania na podstawie umowy najmu.
Organa podatkowe nie dołożyły należytej staranności w celu wykazania, że wszystkie wydatki, których zasadność zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów podważyły, rzeczywiście nie mogły być do tych kosztów zaliczone. Skoro skarżący twierdził, że ponoszone przez niego wydatki związane były z prowadzoną działalnością gospodarczą i służyły przystosowaniu lokalu mieszkalnego do potrzeb biurowych, to należało udowodnić, że twierdzenia skarżącego nie zasługują na wiarę. Służyć temu mógł choćby dowód z oględzin lokalu, zeznań świadków i strony lub inne dowody, które należało zgromadzić w trakcie kontroli skarbowej i postępowania podatkowego.
Słusznie zwrócono uwagę na wydatki poniesione przez skarżącego poza Warszawą, ale nie wykazano, że wydatki te nie były związane z prowadzoną przez niego pozarolniczą działalności gospodarczą. Same przypuszczenia z tym związane nie mogą zastąpić materiału dowodowego oraz rzetelnej jego oceny, z uwzględnieniem zasad zdrowego rozsądku i doświadczenia życiowego.
Skarżący konsekwentnie podnosił, że wszystkie poniesione przez niego wydatki związane były z przystosowaniem nabytego [...] lipca 1999 r. lokalu mieszkalnego na potrzeby pozarolniczej działalności gospodarczej, w tym wydatki związane z jego wyposażeniem. Skoro organa podatkowe nie zakwestionowały sposobu wykorzystania tego lokalu (w całości bądź w części), to nie miały podstaw do tego, aby przyjąć, że prace o charakterze adaptacyjnym prowadzone były również w 2000 r., kiedy skarżący osiągał przychody z tytułu najmu wydzielonej części tego lokalu i twierdził, że pozostała część służyła prowadzonej przez niego działalności. Do kosztów uzyskania przychodów należy niewątpliwie zaliczyć wydatki związane wyposażeniem lokalu biurowego, poniesione w celu nabycia takich ruchomości jak radioodtwarzacz, termometr zaokienny, narzędzia i urządzenia techniczne oraz meble biurowe, jeżeli ruchomości te służą na potrzeby działalności gospodarczej i mają związek z osiąganymi przez podatnika przychodami.
W konsekwencji, zdaniem Sądu, organa podatkowe nie uzasadniły należycie, że do kosztów uzyskania przychodów skarżący nie mógł zaliczać w 2000 r. wydatków związanych z utrzymaniem lokalu (opłaty czynszowe i inne, tj. wpłaty na fundusz remontowy, opłaty za zużycie energii elektrycznej i opłaty za "media komunalne"). W świetle dotychczasowych rozważań, nie znajduje również uzasadnienia zaliczenie do kosztów uzyskania przychodów wyłącznie odpisów amortyzacyjnych w wysokości wskazanej przez organ I instancji.
Organ podatkowy, weryfikując zasadność zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów poszczególnych wydatków o charakterze budowlano – wykończeniowym, obowiązany jest ustalić rzeczywistą datę przekazania do używania lokalu mieszkalnego na potrzeby pozarolniczej działalności gospodarczej, uwzględniając charakter i wielkość nakładów poniesionych w celu przystosowania tego lokalu do potrzeb prowadzonej przez podatnika działalności gospodarczej, zbierając właściwie materiał dowodowy, a także dokonując jego oceny z uwzględnieniem zasad zdrowego rozsądku oraz doświadczenia życiowego, tj. zgodnie z dyspozycjami art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.). Podobnymi przesłankami powinien się kierować oceniając zasadność zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów wydatków na wyposażenie takiego lokalu.
Prawidłowe ustalenie daty przekazania lokalu mieszkalnego na potrzeby działalności gospodarczej służyć ma określeniu jego wartości początkowej, a następnie określeniu wysokości odpisów amortyzacyjnych, które mogą być zaliczane do kosztów uzyskania przychodów, a także określeniu wysokości tych kosztów w 2000 r.
Zauważyć jednocześnie należy, że zgłoszenie aktualizacyjne (NIP-1) złożone przez skarżącego [...] kwietnia 2000 r. w Urzędzie Skarbowym w P., nie przesądza o terminie przyjęcia do używania lokalu mieszkalnego na potrzeby działalności gospodarczej. Stanowi jednak dowód w sprawie, podlegający ocenie zgodnie z art. 180 – 181, art. 187 i art. 191 Ordynacji podatkowej.
W dobrze pojętym interesie podatnika powinno natomiast leżeć wykazanie, że lokal mieszkalny zaliczony przez niego do środków trwałych mógł być i był wykorzystywany na potrzeby pozarolniczej działalności gospodarczej od dnia jego zaliczenia do środków trwałych.
W ocenie Sądu, organ odwoławczy naruszył obowiązujące przepisy prawa oraz reguły postępowania dowodowego i nie ustalił wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności. Wnioski organów podatkowych – w części dotyczącej ustalenia wysokości kosztów uzyskania przychodów – wyprowadzone z zebranego w sprawie materiału dowodowego, wykraczają poza swobodną ocenę tego materiału, a więc stanowią naruszenie prawa. Sąd stwierdził zatem, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa w takim stopniu, który miał istotny wpływ na wynik sprawy.
Nie rozstrzygając o wysokości podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych, a także o wysokości zobowiązania w tym podatku za 2000 r., Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie mogła się ostać w obrocie prawnym.
Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 145 § 1 lit. a) i c) w związku z art. 135, art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia – Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd orzekł, jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło