I OSK 214/06

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Izabella Kulig-Maciszewska (spr.), Sędziowie NSA Małgorzata Pocztarek, Zbigniew Rausz, Protokolant Tomasz Zieliński, po rozpoznaniu w dniu 13 kwietnia 2007r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 30 maja 2005r. sygn. akt II SA/Kr 3345/02 w sprawie ze skargi B. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego 1. oddala skargę kasacyjną, 2. przyznaje od Skarbu Państwa adw. M. R. i adw. T. K. wynagrodzenie wraz z należnym podatkiem od towarów i usług w łącznej kwocie 244 zł (dwieście czterdzieści cztery złote) na rzecz każdego z nich tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu . Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, wyrokiem z dnia 30 maja 2005 r. sygn. akt II SA/Kr 3345/02, oddalił skargę B. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia [...] Nr [...], w przedmiocie dodatku mieszkaniowego. Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach sprawy: Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie, utrzymało w mocy decyzję Kierownika Działu ds. Dodatków Mieszkaniowych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z dnia [...] Nr [...], którą odmówiono B. D. przyznania dodatku mieszkaniowego. W uzasadnieniu decyzji Organ II instancji wskazał, iż w dniu 28 marca 1996 r. Rada Nadzorcza Spółdzielni Mieszkaniowej "P." podjęła uchwałę, na mocy której B. D. została wykluczona ze Spółdzielni. Zainteresowana nie skorzystała z prawa wniesienia odwołania od powyższej uchwały, stąd utraciła tytuł prawny do lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...] z dniem ustania członkostwa, tj. dnia 9 kwietnia 1996 r. Ponadto w wyroku eksmisyjnym Sąd Rejonowy dla [...] nie zajął stanowiska w kwestii przyznania zainteresowanej lokalu socjalnego. Zatem zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, poz. 734), stanowiącym, że dodatek mieszkaniowy przysługuje osobom zamieszkującym lokal mieszkalny bez tytułu prawnego przy jednoczesnym oczekiwaniu na przysługujący im lokal socjalny, organ przyjął, iż B. D. nie spełnia aktualnie przesłanek do przyznania dodatku mieszkaniowego. W skardze od powyższej decyzji, B. D. wniosła o jej uchylenie podnosząc, że wyrok eksmisyjny jest nieprawomocny, a ponadto w aktach sprawy jest kserokopia wniosku o przyznanie lokalu socjalnego. Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uznał, iż skarżąca, składając wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego, nie wykazała, że spełnia jeden z wymienionych w art. 2 ust. 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, tytułów do zajmowanego lokalu mieszkalnego Nr [...] w budynku przy ul. [...] w [...]. Spółdzielnia Mieszkaniowa "P." w zasobach, w których znajduje się lokal zajmowany przez skarżącą, poinformowała organ o prawomocnym wykluczeniu skarżącej z członkostwa w spółdzielni, co spowodowało utratę tytułu prawnego do zajmowanego lokalu. Organ administracyjny zaś, właściwy do rozpoznawania spraw o dodatki mieszkaniowe, nie jest właściwy do rozstrzygania ewentualnych sporów powstałych pomiędzy spółdzielnią mieszkaniową, a jej członkami lub byłymi członkami. Stąd też zarówno organ I instancji, jak i Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie, nie były uprawnione do żądania od Spółdzielni Mieszkaniowej "P." oryginału dokumentów, protokołów dotyczących wykluczenia B. D. z członkostwa. W tej bowiem kwestii zainteresowana mogła składać właściwe środki odwoławcze w ramach postępowania wewnątrzspółdzielczego, a następnie do sądu powszechnego. Ponadto Sąd I instancji wskazał, że podnoszony przez skarżącą zarzut dotyczący niezakończenia postępowania o eksmisję, a tym samym posiadania prawa do dodatku mieszkaniowego jest niezasadny. Bowiem przesłanką do nabycia prawa do dodatku mieszkaniowego jest posiadanie tytułu prawnego do lokalu. Fakt utraty tego tytułu powoduje, że nie można nabyć prawa do dodatku mieszkaniowego, niezależnie czy postępowanie o eksmisję zostało wszczęte, czy też nie. Postępowanie o eksmisję jest jednym ze skutków utraty tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego, a jego zakończenie nie ma bezpośredniego wpływu na prawo do dodatku mieszkaniowego. Jeżeli w wyroku eksmisyjnym sąd ustali, że zainteresowanej przysługuje prawo do lokalu socjalnego, dopiero wówczas zostanie spełniona przesłanka pozwalająca uzyskać prawo do dodatku mieszkaniowego. Dlatego również – uznał Sąd I instancji – sam fakt złożenia wniosku o przyznanie lokalu socjalnego nie jest spełnieniem przesłanki o jakiej mowa w art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Przepis ten dotyczy osób, które posiadają już prawo do lokalu socjalnego, ale prawo to nie zostało jeszcze zrealizowane. Natomiast skarżące nie wykazała, że posiada takie prawo, ale że dopiero ubiega się o jego uzyskanie. B. D. złożyła skargę kasacyjną od powyższego wyroku zarzucając mu naruszenie prawa materialnego, tj. przepisu art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że przepis ten dotyczy tylko tych osób, które posiadają już prawo do lokalu socjalnego, rozumianego w sensie istnienia odpowiedniego orzeczenia przyznającego przedmiotowy lokal, ale prawo to nie zostało jeszcze zrealizowane, w sytuacji gdy z wykładni celowościowej tego przepisu wynika, że: 1. "dodatek mieszkaniowy przysługiwać może też osobom, które zajmują lokal mieszkalny bez tytułu prawnego i spełniają przesłanki ustawowe do otrzymania lokalu socjalnego, o którym powinien orzec sąd w wyroku nakazującym eksmisję, mimo, iż formalnie orzeczenie takie nie zostało jeszcze wydane, 2. sąd orzekając eksmisję z lokalu skarżącej B. D. winien był, zgodnie z treścią tak art. 36 ust. 1 i 2 uchylonej ustawy o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych, jak i treścią obecnie art. 14 ust. 1 i 3 ustawy o ochronie praw lokatorów, orzec z urzędu, czy lokal socjalny przysługuje B. D., czy też nie przysługuje, a brak takiego orzeczenia w wyroku oraz fakt, iż na dzień wydawania zaskarżonej decyzji SKO, wyrok eksmisyjny był nieprawomocny powoduje, iż nie została rozstrzygnięta kwestia tytułu prawnego B. D. do lokalu socjalnego przez organy administracyjne, tym samym organ administracyjny i Wojewódzki Sąd Administracyjny nie rozpoznały istoty sprawy przed wydaniem decyzji o odmowie przyznania dodatku mieszkaniowego." Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionej podstawy i dlatego podlegała oddaleniu. Dokonana bowiem przez Sąd I instancji interpretacja przepisu art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach (Dz. U. Nr 71, poz. 734 z późn. zm.) jest prawidłowa. W przepisie tym użyto sformułowania "osobom....oczekującym na przysługujący im lokal zamienny lub socjalny". Tak więc - jak to słusznie podniósł Sąd I instancji – danej osobie musi już przysługiwać prawo do lokalu socjalnego, na którego realizację oczekuje w lokalu, co do którego nie ma tytułu prawnego. Dodać przy tym należy, że orzeczenie w wyroku eksmisyjnym o przyznaniu prawa do lokalu socjalnego ma charakter konstytutywny. Dopiero więc po uprawomocnieniu się orzeczenia o przyznaniu takiego prawa, skarżąca będzie spełniała przesłanki z powołanego art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, do uzyskania takiego dodatku. Zgodnie bowiem z art. 7 ust. 5 ww. ustawy, dodatek mieszkaniowy przyznaje się na okres 6 miesięcy licząc od pierwszego dnia miesiąca następującego po złożeniu wniosku. Tak więc ocena istnienia przesłanek do uzyskania dodatku dokonywana jest w momencie przyznawania dodatku na dany sześciomiesięczny okres. Jeżeli więc skarżąca składając wniosek nie była osobą oczekującą na przysługujący jej lokal socjalny, to nie spełniała ustawowego warunku i nie mogła uzyskać dodatku mieszkaniowego. Z tych tez względów uznając, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionej podstawy, Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 184 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu, Sąd orzekł na mocy art. 250 ww. ustawy oraz § 19 i § 20 w związku z § 18 ust. 1 pkt 2 lit. "b" i "c" i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenie przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 z późn. zm.).