II SA/Rz 624/04
WyrokWSA w Rzeszowie2005-05-25
Skład orzekający: Małgorzata Wolska, Robert Sawuła, Magdalena Józefczyk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy kara dyscyplinarna może zostać wymierzona policjantowi za czyn popełniony przed wejściem w życie nowelizacji ustawy o Policji, która zmieniła przepisy dotyczące odpowiedzialności dyscyplinarnej, w sytuacji gdy przepisy wykonawcze do poprzedniej ustawy utraciły moc obowiązującą na mocy wyroku Trybunału Konstytucyjnego?Ratio decidendi
Kara dyscyplinarna może zostać wymierzona za czyn popełniony przed wejściem w życie nowelizacji ustawy o Policji, jeśli czyn ten stanowił naruszenie dyscypliny służbowej w świetle przepisów obowiązujących w dacie jego popełnienia, a postępowanie zostało wszczęte w terminie 90 dni od powzięcia przez przełożonego wiadomości o przewinieniu. Utrata mocy obowiązującej przepisów wykonawczych nie wyłącza odpowiedzialności dyscyplinarnej, jeśli materialnoprawna podstawa odpowiedzialności nadal istnieje w ustawie.Stan faktyczny
Aspirantka M. K. została ukarana naganą za naruszenie dyscypliny służbowej polegające na niewłaściwym wykonywaniu obowiązków w zakresie kontroli osób wchodzących i wychodzących z jednostki, co skutkowało ucieczką zatrzymanego Ł. S. w dniu 21 września 2003 r. Policjantka zarzuciła, że postępowanie było prowadzone na podstawie przepisów, które nie obowiązywały w dacie popełnienia czynu, naruszając zasadę niedziałania prawa wstecz. Organy administracyjne utrzymały karę, argumentując, że odpowiedzialność dyscyplinarna istniała na podstawie przepisów ustawy o Policji, a nowelizacja dopuszczała karanie za czyny popełnione przed jej wejściem w życie, pod warunkiem wszczęcia postępowania w terminie 90 dni.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Wolska Sędzia WSA Robert Sawuła Asesor WSA Magdalena Józefczyk /spr./ Protokolant starszy sekretarz sądowy Bernadetta Krztoń po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi M. K. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] lutego 2004 r. Nr [...] w przedmiocie nałożenia kary dyscyplinarnej skargę oddala
II SA/Rz 624/04
UZASADNIENIE
Orzeczeniem nr [...] z dnia [...] stycznia 2004r. Komendant Miejski Policji działając na podstawie art. 135j ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990r. o Policji (Dz. U. z 2002r. nr 7, poz. 58 z późn. zm.) orzekł o ukaraniu karą nagany aspirantki M. K. gdyż w dniu 21 września 2003r. dopuściła się naruszenia dyscypliny służbowej, polegającej na niewłaściwym wykonywaniu swoich obowiązków służbowych w zakresie kontroli osób wchodzących i wychodzących z jednostki w efekcie czego doszło do ucieczki z pomieszczeń komisariatu zatrzymanego Ł. S. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że po nowelizacji ustawy o Policji, która weszła w życie 29 listopada 2003r. i ukazaniu się stosownych przepisów wykonawczych wdrożył postępowanie dyscyplinarne 9 grudnia 2003r. Z postanowieniem o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego M. K. została zapoznana 10 grudnia 2003r., co potwierdziła własnoręcznym podpisem. Skarżąca nie przyznała się do stawianego jej zarzutu i oświadczyła, że w czasie pełnienia służby jako dyżurny KP nr [...] 21 września 2003r. w godzinach od 8.00 do 16.00 został przewieziony Ł. S., którego przypięto kajdankami do metalowej poręczy w tak zwanej strefie bezpieczeństwa. Policjanci, którzy to wykonali, udali się do zajęć służbowych i w tym czasie około godziny 16.00 doszło do ucieczki zatrzymanego.
Na podstawie zebranego materiału dowodowego organ przyjął, że działanie M. K. odpowiada przesłankom z art. 132a ust.2 ustawy o Policji, w myśl którego przewinienie dyscyplinarne jest zawinione przez policjanta nawet wówczas, gdy nie ma on zamiaru jego popełnienia, a je popełnia. W tym przypadku policjantka z 17 letnim stażem pracy pozostawiła zatrzymanego bez należytego dozoru, pomimo, że dysponowała odpowiednimi środkami, aby ten dozór zapewnić. Miała pełne prawo wydać polecenie załodze radiowozu, by do czasu wykonania czynności przez aspiranta J. J. przejęli nadzór nad zatrzymanym. W tym czasie nie było zdarzeń, które wymagałyby natychmiastowej interwencji Policji, ani też w komisariacie nie było wzmożonego ruchu osobowego.
Stosownie do przepisu art. 132 ust. 2 ustawy o Policji naruszenie dyscypliny służbowej stanowi czyn policjanta polegający na zawinionym przekroczeniu uprawnień lub niewykonaniu obowiązków wynikających z przepisów prawa lub rozkazów i poleceń wydanych przez przełożonych. Zasadnie został postawiony M. K. zarzut naruszenia dyscypliny służbowej poprzez niewłaściwe wykonywanie swoich obowiązków służbowych w zakresie kontroli osób wchodzących i wychodzących z jednostki, wynikających z planu ochrony obiektów Komisariatu Policji nr [...] z 7.10.1999r., z którym M. K. została zapoznana 9 grudnia 1999r. Trudne warunki lokalowe winny wymuszać większą ostrożność w podejmowaniu decyzji i przestrzeganiu dyscypliny. Organ nie dał wiary zeznaniom zatrzymanego, że krata była otwarta, a w drzwiach znajdował się klucz, bowiem przeczą temu zeznania innych policjantów.
W odwołaniu od powyższej decyzji M. K. wniosła o uchylenie orzeczenia oraz o umorzenie postępowania dyscyplinarnego. Skarżąca wywiodła, że każdy akt prawny obowiązuje w ciągu pewnego czasu, a początek i koniec obowiązywania ustawy z reguły określa sama ustawa. Ustawa o Policji w części dotyczącej postępowania dyscyplinarnego weszła w życie 29 listopada 2003r., a czyn będący przedmiotem postępowania został popełniony 21 września 2003r. Zatem organy naruszyły zasadę ponoszenia odpowiedzialności tylko w przypadku popełnienia czynu zabronionego pod groźbą kary przez ustawę obowiązującą w czasie jego popełnienia oraz zasadę niedziałania prawa wstecz. Przepisy o odpowiedzialności dyscyplinarnej, obowiązujące w czasie popełnienia czynu, za który została wymierzona kara dyscyplinarna uznano za niekonstytucyjne.
Komendant Wojewódzki Policji orzeczeniem nr [...] z 5 lutego 2004r. utrzymał w mocy orzeczenie organu I instancji. Argumenty o tym, że nie obowiązywały przepisy o postępowaniu dyscyplinarnym oraz naruszenia zasady niedziałania prawa wstecz nie podzielił ze względu na stanowisko Departamentu Prawnego MSWiA. Organ wyjaśnił, że utrata mocy obowiązującej rozporządzenia MSWiA z 19 grudnia 1997r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu udzielania wyróżnień oraz przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego w stosunku do policjantów (Dz. U. nr 4, poz. 14) utraciło moc prawną 30.09.2003r. na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 8 października 2002r. (sygn. akt K 36/00), co nie oznaczało wyłączenia istnienia materialnoprawnych podstaw do ponoszenia odpowiedzialności dyscyplinarnej przez policjantów. Podstawę taką stanowił art. 133 ust. 1 ustawy o Policji, który obowiązywał, aż do zmiany jego brzmienia ustawą o zmianie ustawy o Policji, tj. do 28 listopada 2003r. i stanowił do tego czasu podstawę odpowiedzialności policjantów za czyny naruszające dyscyplinę służbową.
Organ nie uwzględnił zarzutu o braku definicji naruszenia dyscypliny służbowej, gdyż definicja tego pojęcia wynika z ogółu przepisów regulujących prawa i obowiązki funkcjonariuszy Policji. Identyczne stanowisko wyraził też Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 27.02.2001r. sygn. akt K 22/00, w którym stwierdził, że odpowiedzialność dyscyplinarna może być związana z czynami, które nie podlegają odpowiedzialności karnej. Czyny, które powodują odpowiedzialność dyscyplinarną mają różnorodny charakter, poczynając od naruszeń dyscypliny pracowniczej, aż do zachowań wypełniających znamiona przestępstw. Czyn zarzucony M. K. stanowił naruszenie dyscypliny służbowej zarówno w rozumieniu poprzednio obowiązujących jak i aktualnych przepisów regulujących zasady odpowiedzialności dyscyplinarnej policjantów. Oceniając wymierzoną karę nagany organ II instancji stwierdził, że jest to kara łagodna, najniższa z katalogu kar wymienionych w art. 134 ustawy.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, skarżąca M. K. wniosła o uchylenie orzeczenia nr [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji z [...] lutego 2004r. oraz orzeczenia nr [...] Komendanta Miejskiego Policji z [...] stycznia 2004r. Podkreśliła, że postępowanie było prowadzone na podstawie przepisów, które nie obowiązywały w dacie popełnienia czynu, a wobec braku przepisów w dniu 21 września 2003r. niemożliwym było karanie jak i wszczynanie postępowań dyscyplinarnych. Skarżąca stwierdziła, że w sprawie tej nie ma zastosowania 90-dniowy termin uprawniający organ do wszczęcia postępowania dyscyplinarnego od dnia otrzymania wiadomości zakreślony w art. 135 ustawy o Policji. Nie do zaakceptowania jest też pogląd, że luka prawna pomiędzy utratą mocy obowiązującej starych przepisów, a wprowadzeniem nowych nie miała żadnego znaczenia Ponowiła zarzut o niedziałaniu prawa wstecz.. Plan ochrony obiektu Komisariatu Policji ] z 7.10.1999r. który stanowił podstawę materialną do wszczęcia postępowania był nieaktualny i nie przewidywał ponoszenia za zarzucany czyn odpowiedzialności dyscyplinarnej. Komendant Wojewódzki Policji ] nie ustosunkował się do zeznań świadków K. B., G. K., S. B., J. M.
W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji wniósł o oddalenie skargi z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Skarga jest nieuzasadniona.
Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwana dalej w skrócie p.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.
Poddawszy takiej kontroli zaskarżoną decyzję Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Komendanta Wojewódzkiego Policji nr [...] z dnia [...] lutego 2004r., którą utrzymano w mocy orzeczenie Komendanta Miejskiego Policji nr [...] z dnia [...] stycznia 2004r. w przedmiocie udzielenia kary nagany aspirantce M. K. za naruszenie dyscypliny służbowej.
Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco: 21 września 2003r. z Komisariatu Policji nr [...] zbiegł podejrzany Ł. S. (karta akt adm. nr 2), dyżur na komisariacie w tym czasie pełniła aspirantka M. K. Postępowanie dyscyplinarne zostało wszczęte postanowieniem Komendanta Miejskiego Policji z dnia [...] grudnia 2003r. wydanym na podstawie art. 134i ust.1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 6 kwietnia 1990r. o Policji (Dz. U. z 2002r. nr 7, poz. 58 ze zm.). Postanowieniem tym został również powołany rzecznik dyscyplinarny do prowadzenia postępowania dyscyplinarnego. Postępowanie dyscyplinarne zostało zakończone udzieleniem kary nagany M. K.
W rozpoznawanej sprawie zasadniczym problemem jest udzielenie odpowiedzi na pytanie, czy czyn popełniony przez skarżącą stanowi naruszenie dyscypliny służbowej i w następstwie tego, czy mogła zostać wymierzona kara dyscyplinarna.
Ustawą z dnia 29 października 2003r. o zmianie ustawy o Policji (Dz. U. nr 192, poz. 1873), która weszła w życie 29 listopada 2003r.została w istotny sposób znowelizowana ustawa o Policji. Z zawartych w tej noweli przepisów intertemporalnych, a w szczególności z art. 3 wynika, że za czyn podlegający odpowiedzialności dyscyplinarnej popełniony przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy może być wymierzona kara dyscyplinarna upomnienia lub kara dyscyplinarna, o których mowa w art. 134 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. Znowelizowany przepis art. 134 ustawy o Policji jako kary dyscyplinarne wymienia: naganę, zakaz opuszczania wyznaczonego miejsca przebywania, ostrzeżenie o niepełnej przydatności do służby na zajmowanym stanowisku, wyznaczenie na niższe stanowisko służbowe, obniżenie stopnia, wydalenie ze służby. Orzeczona zaskarżoną decyzją kara nagany znajduje się w katalogu kar wymienionych w tym przepisie.
Odnieść należy się też do treści wyżej przytoczonego art. 3 noweli ustawy o Policji, który dopuszcza wymierzenie kary dyscyplinarnej za czyn podlegający odpowiedzialności dyscyplinarnej popełniony przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy. Warunkiem ponoszenia tej odpowiedzialności jest naruszenie dyscypliny służbowej.
Wyjaśnienia zatem wymaga zakres przedmiotowy pojęcia dyscypliny służbowej. Punktem wyjścia dla zdefiniowania tego pojęcia jest stosunek prawny, na podstawie którego skarżąca pełni służbę w Policji. Policjanci pełnią służbę i wykonują pracę na podstawie stosunku służbowego, który jest niepracowniczym administracyjnym stosunkiem zatrudnienia (por. np. wyrok Sądu najwyższego z 9 kwietnia 1992r., III ARN 17/92, OSNPC 1993 z. 3, poz. 44; wyrok NSA z 5 czerwca 1991r., II SA 35/91, ONSA 1991 z.3, poz. 64). Już sam fakt wykonywania zatrudnienia na podstawie decyzji administracyjnej wskazuje na odrębność uregulowań właściwych wyłącznie dla tej umundurowanej i uzbrojonej formacji.
W znowelizowanym art. 132 ustawy o Policji została zawarta definicja dyscypliny służbowej, naruszenie której skutkuje odpowiedzialnością służbową. Policjant odpowiada dyscyplinarnie za popełnienie przewinienia dyscyplinarnego polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej lub nieprzestrzeganiu zasad etyki zawodowej (ust.1). Naruszenie dyscypliny służbowej stanowi czyn policjanta polegający na zawinionym przekroczeniu uprawnień lub niewykonaniu obowiązków wynikających z przepisów prawa lub rozkazów i poleceń wydanych przez przełożonych uprawnionych na podstawie tych przepisów (ust.2). Natomiast w ust. 3 art. 132 ustawy o Policji wymieniono przykładowo czyny lub ich zaniechanie, będące naruszeniem dyscypliny służbowej. Jednakże odpowiedzialności dyscyplinarnej mogą podlegać czyny nie wymienione wprost w tym przepisie, które jednak ze względu na ich indywidualną ocenę w kontekście konkretnego zdarzenia będą kwalifikowane jako naruszenie dyscypliny służbowej. O otwartości katalogu czynów, stanowiących naruszenia dyscypliny służbowej stanowi użyty w tym przepisie przez ustawodawcę zwrot: "naruszeniem dyscypliny służbowej jest w szczególności". Jako przykładowe naruszenia dyscypliny służbowej zostały między innymi wymienione zaniechanie czynności służbowej albo wykonanie jej w sposób nieprawidłowy (pkt 2 ust. 3 art. 132) i niedopełnienie obowiązków służbowych albo przekroczenie uprawnień określonych w przepisach prawa (pkt 3 ust. 3 art. 132).
Naruszenia dyscypliny służbowej wymienione w art. 132 ust. 3 pkt 2 ustawy o Policji stanowiło dla organu podstawę wymierzenia kary nagany skarżącej M. K. Skarżąca jednym z zarzutów skargi uczyniła fakt, że w dacie popełnienia czynu nie obowiązywały przepisy, na podstawie których jej czyn mógł podlegać odpowiedzialności dyscyplinarnej.
Bezspornym jest, że czyn, za który wymierzono karę dyscyplinarną skarżąca popełniła 21 września 2003r, a zatem, przed wejściem w życie wyżej powołanej noweli.
Z treści wyżej powołanego przepisu intertemporalnego wynika, że za czyn podlegający odpowiedzialności dyscyplinarnej popełniony przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy może być wymierzona kara dyscyplinarna. Ustawodawca w tym przepisie posłużył się zwrotem: "czyn podlegający odpowiedzialności dyscyplinarnej", używając czasu teraźniejszego, co sugerowałoby ocenę popełnionych czynów według nowej ustawy. Żaden z przepisów cytowanej noweli, a w szczególności przywołane przepisy intertemporalne nie przewidują oceny popełnionych czynów według przepisów, które utraciły moc obowiązującą.
Ustawa o Policji, w brzmieniu obowiązującym na dzień popełnienia czynu przez M. K., nie zawierała normatywnej definicji naruszenia dyscypliny służbowej. Niemniej jednak ustawa znała instytucję odpowiedzialności służbowej, o czym świadczy przepis art. 133 ustawy o Policji. Przepis ten stanowił, że policjant podlega odpowiedzialności dyscyplinarnej za naruszenie dyscypliny służbowej oraz w innych przypadkach określonych w ustawie. Brak jednoznacznego wyliczenia czynów podlegających odpowiedzialności dyscyplinarnej, nie wyłączał możliwości karania za popełnione czyny. Należy bowiem podkreślić szczególną rolę Policji, jaką ma do spełnienia w społeczeństwie i wynikający z tego szczególny sposób wykonywania tego zawodu, przyjmujący formę pełnienia służby.
Wyjaśnienie zakresu pojęcia naruszenia dyscypliny służbowej w odniesieniu do przepisów obowiązujących przed wprowadzeniem noweli wymaga dokonania wykładni za pomocą dyrektyw funkcjonalnych. Dyrektywy funkcjonalne są typowymi pozajęzykowymi regułami wykładni prawa. Punktem odniesienia w przypadku dyrektyw funkcjonalnych jest społeczne otoczenie systemu prawa, a ściślej pewne wartości i oceny jakie przypisuje się ustawodawcy, przy czym rezultatem takiej wykładni nie może być skonstruowanie całej wypowiedzi normatywnej.
Analiza treści ustawy o Policji prowadzi do wniosku, że definicja dyscypliny służbowej zawarta została miedzy innymi w art. 1 ust. 2 i art. 25 ust. 1 i art. 27 ust. 1 ustawy o Policji. Warto zaznaczyć, ze przepisy te nie były objęte nowelą ustawy o Policji.
Ustawodawca określił Policję, jako umundurowaną i uzbrojoną formację służącą społeczeństwu i przeznaczoną do ochrony bezpieczeństwa ludzi oraz utrzymywania bezpieczeństwa i porządku publicznego (art. 1 ust. 1). Z normatywnej treści tego przepisu wynika, że Policja jest to szczególna forma służby społeczeństwu, co z kolei nakłada na członków tej uzbrojonej formacji poddanie się szczególnym rygorom dyscypliny, celem realizacji zadań wynikających z ustawy o Policji.
W art. 1 ust. 2 ustawy o Policji zostały zawarte podstawowe zadania Policji, do których należy między innymi ochrona życia i zdrowia ludzi oraz mienia przed bezprawnymi zamachami naruszającymi te dobra (pkt 1), ochrona bezpieczeństwa i porządku publicznego w tym zapewnienie spokoju w miejscach publicznych (pkt 2), inicjowanie i organizowanie działań mających na celu zapobieganie popełnianiu przestępstw i wykroczeń (pkt 3).
W celu zdefiniowania pojęcia naruszenia dyscypliny służbowej nie można pominąć treści roty zawartej w art. 27 ust. 1 ustawy o Policji, którą składa każdy policjant przed rozpoczęciem służby. Z treści tej roty wynika, że policjant jest świadom podejmowanych obowiązków i ślubuje chronić ustanowiony Konstytucją Rzeczypospolitej porządek prawny, strzec bezpieczeństwa Państwa i jego obywateli, nawet z narażeniem życia. Wykonując powierzone zadania zobowiązuje się do pilnego przestrzegania prawa, dochowywania wierności konstytucyjnym organom Rzeczypospolitej Polskiej, przestrzegania dyscypliny służbowej oraz wykonywania rozkazów i poleceń przełożonych, strzec honoru, godności i dobrego imienia służby oraz przestrzegać zasad etyki zawodowej.
Przyjęcie takiej właśnie wykładni czynów podlegających odpowiedzialności dyscyplinarnej znajduje potwierdzenie w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 lutego 2001r. sygn. akt K 22/02 (OTK 2001/3/48). Wyrok ten dotyczy odpowiedzialności dyscyplinarnej nauczycieli akademickich, ale w uzasadnieniu tego wyroku Trybunał odniósł się do problematyki podlegania odpowiedzialności dyscyplinarnej różnych grup zawodowych. Trybunał Konstytucyjny przyjął, że nawiązanie szczególnego stosunku pracy właściwego tylko dla niektórych grup zawodowych, spełniających z punktu widzenia interesu publicznego szczególną rolę w państwie, powoduje konieczność określenia szczególnego trybu dyscyplinarnego członków korporacji, w ramach której działają, gdy ich zachowanie uchybia obowiązkom lub godności wykonywanego zawodu (wyrok TK sygn. akt K.41/97 OTK ZU nr 7/1988 str. 117). Odpowiedzialność dyscyplinarna związana jest z pełnieniem określonej funkcji lub zawodu i ma na celu przeciwdziałanie takim zachowaniom, które mogłyby pozbawić wiarygodności w oczach opinii publicznej.
Podzielić też należy pogląd przyjęty przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 27 lutego 2001r. sygn. akt K 22/00 (OTK 2001/3/48), że gdy chodzi o delikty dyscyplinarne (w odróżnieniu od przestępstw określonych w kodeksie karnym) nie jest możliwa typizacja czynów zabronionych. Są one ustawowo niedookreślone z uwagi na obiektywną niemożność stworzenia katalogu zachowań zagrażających należytemu wykonywaniu obowiązków służbowych czy zachowaniu godności zawodu. Odpowiedzialność dyscyplinarna jest rezultatem postępowania sprzecznego z zasadami moralnymi zawodu, powagą i godnością wykonywanego zawodu, z czynami godzącymi w prestiż zawodu, albo uchybiającym obowiązkom danego zawodu.
Brak możliwości określenia szczegółowego katalogu czynów podlegających odpowiedzialności dyscyplinarnej znajduje potwierdzenie w otwartym definiowaniu pojęcia naruszenia dyscypliny służbowej, tak na gruncie art. 133 ustawy o Policji w brzmieniu przed nowelą, jak i aktualnie sformułowanej definicji naruszenia dyscypliny służbowej, co zostało wyżej opisane.
Przedstawiona argumentacja o zakresie pojęcia czynu podlegającego odpowiedzialności dyscyplinarnej prowadzi do wniosku, że czyn popełniony przez skarżącą, w dacie jego popełnienia, podlegał odpowiedzialności dyscyplinarnej zarówno w czasie obowiązywania ustawy o Policji przed jej zmianą dokonaną nowelą z 29 października 2003r., jak również po nowelizacji ustawy o Policji. Powołane przepisy jednoznacznie wskazują, że zdarzenie skutkujące ucieczką podejrzanego z posterunku Policji, jest nie do zaakceptowania z uwagi na szczególną funkcje jaką ma pełnić Policja.
Przechodząc do drugiej części postawionego na wstępie pytania należy kierować się treścią wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 października 2002r. sygn. akt K 36/00. W pkt 3 tego wyroku Trybunał stwierdził, że art. 132 ustawy o Policji jest zgodny z art. 14 ust. 7 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych otwartego do podpisu w Nowym Jorku dnia 19 grudnia 1966r. (Dz. U. z 1977r. nr 38, poz. 167) oraz nie jest niezgodny z art. 2 i art. 5 Konstytucji RP, natomiast w pkt 6 wyroku Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 139 ust. 2 ustawy o Policji (Dz. U. z 2002r. nr 7, poz. 58 ze zm.) w części dotyczącej postępowania dyscyplinarnego jest niezgodny z art. 92 ust. 1 Konstytucji i traci moc z dniem 30 września 2003r. (OTK-A 2002/5/63).
Uchylony wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego przepis stanowił, że szczegółowe zasady i tryb udzielania wyróżnień, przeprowadzania postępowań dyscyplinarnych, wymierzania w nich kar i ich wykonywania, odwoływania się do wymierzania kar, a także właściwości przełożonych w tych sprawach określi minister właściwy do spraw wewnętrznych w drodze rozporządzenia. Przepis ten nie określał czynów podlegających odpowiedzialności, tak jak to sugeruje skarżąca w skardze.
W przepisie tym była zawarta delegacja do uregulowania w drodze rozporządzenia zasad postępowania dyscyplinarnego. Zatem w powołanym wyroku Trybunału stwierdził wyłącznie niezgodność przepisów ustawy o Policji w części dotyczącej trybu prowadzenia postępowania dyscyplinarnego. Skutkiem tego wyroku nie było wyłączenie ponoszenia odpowiedzialności dyscyplinarnej przez policjantów, ale wprowadzenia zasad postępowania dyscyplinarnego i procedury tego postępowania do ustawy o Policji.
Przepis art. 135 ust. 3 w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 29 października 2003r. o zmianie ustawy o Policji (Dz. U. nr 192, poz. 1873), która weszła w życie 29 listopada 2003r. stanowi, że postępowania dyscyplinarnego nie wszczyna się po upływie 90 dni od dnia powzięcia przez przełożonego dyscyplinarnego wiadomości o popełnieniu przewinienia dyscyplinarnego.
Organ o popełnieniu naruszenia dyscypliny służbowej przez M. K. dowiedział się w dniu jego popełnienia, tj. 21 września 2003r., zaś postępowanie zostało wszczęte 9 grudnia 2003r., czyli w 79 dni po powzięciu wiadomości. Nie został zatem przekroczony 90-dniowy termin wyłączający możliwość wszczęcia postępowania dyscyplinarnego. Wymierzona kara nagany znajduje się w katalogu kar wymienionych w art. 134 ustawy o Policji w brzmieniu nadanym nowelą.
Przepis intertemporalny zawarty w art. 3 noweli do ustawy o Policji, jest podstawą do zastosowania kary dyscyplinarnej za czyn podlegający odpowiedzialności dyscyplinarnej popełniony przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy.
Z akt administracyjnych sprawy wynika, że organ prowadził postępowanie dyscyplinarne w stosunku do skarżącej z zachowaniem wszelkich zasad postępowania dyscyplinarnego określonych w ustawie odnośnie wszczęcia postępowania dyscyplinarnego (art. 134i), powołania i wyznaczenia rzecznika dyscyplinarnego do przeprowadzenia postępowania (karta akt adm. nr 9), sporządzenia sprawozdania po zapoznaniu obwinionego z aktami sprawy (karta akt adm. nr 17). Ponadto Sąd stwierdził, że na każdym etapie postępowania skarżąca M. K. była pouczana o przysługujących jej środkach dowodowych i zaskarżania. Zatem organy prowadząc postępowanie dyscyplinarne nie naruszyły w tym zakresie przepisów ustawy. Wymierzona kara jest najniższą z możliwych do zastosowania za naruszenie dyscypliny służbowej, a wybór tej kary został uzasadniony w zaskarżonej decyzji.
Sąd nie uwzględnił zarzutów skargi o naruszeniu zasady, że nie ma przewinienia bez ustawy oraz o niedziałaniu prawa wstecz, gdyż ustawodawca dopuścił prowadzenie postępowania dyscyplinarnego w stosunku do czynów stanowiących naruszenie dyscypliny służbowej, o ile nie zostały popełnione wcześniej niż na 90 dni przed datą wszczęcia postępowania dyscyplinarnego.
Postępowania dyscyplinarnego nie można utożsamiać z postępowaniem karnym i zasadami ponoszenia odpowiedzialności karnej za czyny, które podlegają regulacji kodeksu karnego. Znalazło to wyraz w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 27 stycznia 2001r. sygn. akt K 22/00 (OTK 2001/3/48).
Mając na uwadze przedstawiony stan rzeczy Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło