I SA/Po 1328/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont, Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Małecki, as.sąd. WSA Katarzyna Nikodem (spr.), Protokolant st.sekr.sąd. Alicja Ajnbacher, po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2005 r. sprawy ze skargi T. P. na decyzję Izby Skarbowej z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania restrukturyzacyjnego 1 .Uchyla zaskarżoną decyzję; 2. Zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego T. P. kwotę 250zł (dwieście pięćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 3. Wstrzymuje wykonanie zaskarżonej decyzji do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku. /-/K. Nikodem /-/ W. Zygmont /-/ J. Małecki W dniu [...] r. T. P. złożył do Urzędu Skarbowego wniosek o restrukturyzację należności z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 1996 w kwocie [...] zł. Po rozpatrzeniu wniosku organ restrukturyzacyjny decyzją nr [...] z dnia [...] r. umorzył postępowanie restrukturyzacyjne. W decyzji Urząd Skarbowy wskazał, ze zaległość podatkowa została określona decyzją Inspektora Kontroli Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] , która to decyzja została utrzymana w mocy przez organ II instancji. W uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego stwierdzono, że zawarte przez podatnika umowy ze spółką "A" z o.o. w L., firmą "B" w L. oraz firmą "C" na Ukrainie "miały charakter pozorny mając jedynie na celu obejście przepisów prawa podatkowego poprzez umniejszanie podstawy opodatkowania." W związku z powyższym organ restrukturyzacyjny uznał, że zgodnie z art. 6 ust. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców (Dz.U. nr 155, poz. 1287) postępowanie jest bezprzedmiotowe, ponieważ nie podlegają restrukturyzacji zaległości podatkowe określone w decyzji właściwego organu podatkowego, jeżeli zaległości te określone zostały w związku z dokonywaniem czynności prawnych mających na celu obejście przepisów podatkowych. Od tej decyzji podatnik złożył odwołanie, w którym wnosi o uchylenie decyzji organu podatkowego I instancji i ustalenie warunków restrukturyzacyjnych zgodnie z wnioskiem, zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie art. 120, 121, 122 i 210 Ordynacji podatkowej oraz art. 6 ust. 4 ustawy o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców . Strona podnosi, że zarówno decyzja organu podatkowego I jak i II instancji nie została oparta na art. 58 kc. Podstawą materialno - prawną decyzji był art. 22 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Decyzje wymiarowe nie stwierdziły pozorności, jak również nie uznały, że wymienione czynności prawne zostały dokonane w celu obejścia prawa. W odwołaniu podkreślono, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem NSA, organ podatkowy zarzucając podatnikowi dokonanie czynności w celu obejścia przepisów prawa podatkowego winien wskazać obejście konkretnego przepisu. Takiego zarzutu w decyzjach wymiarowych nie było. Izba Skarbowa decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymała w mocy decyzję Urzędu Skarbowego. Organ odwoławczy w uzasadnieniu wskazuje, ze organy restrukturyzacyjne nie zostały umocowane do dokonywania swobodnego uznania, na etapie rozpatrywania wniosków o restrukturyzację, czy zgłaszana zaległość powstała w wyniku czynności mających na celu obejścia przepisów prawa czy też nie. Jedyną podstawą do wyłączenia z restrukturyzacji na podstawie art. 6 ust. 4 w.w. ustawy jest wyraźne stwierdzenie w uzasadnieniu decyzji określającej zaległości objęte wnioskiem restrukturyzacyjnym, że zaległość powstała w wyniku dokonania czynności mających na celu obejście przepisów prawa. Powyższa decyzja została zaskarżona do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Strona skarżąca zarzuca, że decyzje organów podatkowych zostały wydane z naruszeniem art. 120, 121, 122, 210 Ordynacji podatkowej i art. 6 ust. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców (Dz.U. nr 155, poz. 1287). Nadto w skardze strona podnosi, że organy błędnie zastosowały art. 208 Ordynacji podatkowej , ponieważ istniały podstawy prawne i faktyczne do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Nadto podatnik powtórzył w skardze zarzuty odwołania, co do naruszenie art. 6 ust. 4 ustawy o restrukturyzacji, kwestionując stanowisko organów, że zaległości podatkowe, które są objęte wnioskiem o restrukturyzację, zostały określone w związku z dokonaniem przez przedsiębiorcę czynności prawnych mających na celu obejście prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zaskarżona decyzja narusza prawo, z uwagi na wskazaną podstawę prawną decyzji. Organ restrukturyzacyjny umorzył na podstawie art. 208 Ordynacji podatkowej postępowanie, uznając, że jest ono bezprzedmiotowe. W licznym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że wszczęte postępowanie winno zostać zakończone załatwieniem sprawy co do istoty. Jest to cel postępowania. Zakończenie postępowania jego umorzeniem może nastąpić wyłącznie w przypadku, gdy organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Bezprzedmiotowość może wynikać z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych. Podmiotowe przyczyny bezprzedmiotowości wynikają z braku podmiotu stosunku prawnego. Przyczyną może być śmierć osoby fizycznej, likwidacja osoby prawnej, czy też innego podmiotu będącego stroną postępowania. Przyczyny przedmiotowe, uzasadniające umorzenie postępowania, zachodzą wówczas, gdy brak jest przedmiotu postępowania, tj. sprawy, w której organ jest władny rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach czy obowiązkach strony. (wyrok NSA z 24.04.2003 r. III S.A. 2225/01). Uznanie danego postępowania za bezprzedmiotowe i tym samym umorzenie postępowania winno być traktowane jako wyjątek od zasady merytorycznego załatwienia sprawy. Brak przesłanki do uwzględnienia żądania strony nie czyni postępowania bezprzedmiotowym w rozumieniu art. 208 Ordynacji podatkowej. W przedmiotowej sprawie T. P. (posiadający legitymację do występowania w charakterze strony) złożył wniosek o restrukturyzację należności w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 1996. Bezsporne w sprawie jest, że na dzień [...] czerwca 2002 r. strona miała znane organowi restrukturyzacyjnemu zaległości, które zgodnie z ustawą z dnia 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców (Dz.U. nr 155, poz. 1287) tej restrukturyzacji mogły podlegać, o ile spełnione zostały warunki określone przepisami ustawy. Strona miała uprawnienie do złożenia wniosku o restrukturyzację , zatem skutecznie wszczęła postępowanie w tej sprawie, ponieważ przedmiot postępowania istniał w dniu złożenia wniosku. Spór między stronami sprowadza się do ustalenia czy przedmiotowa zaległość może podlegać restrukturyzacji w trybie w.w. ustawy, czego domaga się skarżący, czy też jest wyłączony z restrukturyzacji na podstawie art. 6 ust 4 ustawy. Wszczęte postępowanie ma na celu wyjaśnienie okoliczności sprawy w celu rozpatrzenia wniosku strony i po przeprowadzeniu postępowania dowodowego, organ decyzją rozstrzyga sprawę co do istoty. Postępowanie to winno być prowadzone zgodnie z zasadami przewidzianymi w przepisach Ordynacji podatkowej. Organy winny wyjaśnić w toku postępowania, czy podatnikowi przysługuje uprawnienie do objęcia restrukturyzacją określonych, istniejących na dzień [...] czerwca 2002 r. zaległości, czy żądanie strony jest zasadne. W niniejszej sprawie organy wadliwie zastosowały przepisy o umorzeniu postępowania, utożsamiając przyczyny bezprzedmiotowości z oceną zasadności żądań strony nie znajdujących podstaw w stanie faktycznym i prawnym sprawy. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ winien dokonać wnikliwej analizy decyzji wymiarowej w zakresie podatku dochodowego za rok 1996 w kontekście przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców (Dz.U. nr 155, poz. 1287, ze zm.) w szczególności jednoznacznie wyjaśnić, czy zaległości objęte wnioskiem o restrukturyzację określone zostały w związku z dokonaniem czynności mających na celu obejście przepisów i orzec co do meritum sprawy. W tej sytuacji na podstawie art. 145§1 pkt 1 lit. a), a także art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz. 1270, ze zm.), w związku z art. 97§1 ustawy z dnia 30sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) , należało orzec jak w sentencji. /-/ K. Nikodem /-/ W. Zygmont /-/ J. Małecki uk