II SA/Sz 208/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Gebel Sędziowie: Sędzia NSA Grzegorz Jankowski Asesor WSA Arkadiusz Windak /spr./ Protokolant Edyta Wójtowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 maja 2005r. sprawy ze skargi G. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania o wydanie zezwolenia na usunięcie drzew o d d a l a skargę U z a s a d n i e n i e : Dyrektor Zarządu Dróg Miejskich , działając z up. Rady Miejskiej , na podstawie art. 47e ust. 1 i 2, art. 47f ust. 5 i art. 47g ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 16 października 1991 r. o ochronie przyrody (tekst jednolity: Dz. U. z 2001 r. Nr 99, poz. 1079 ze zm.), decyzją z dnia [...] r., nr [...], po rozpatrzeniu wniosku Zarządu Budynków Mieszkalnych – Zakładu Gospodarki Mieszkaniowej [...] o wydanie zezwolenia na usuniecie trzech drzew rosnących przy ul.[...], zezwolił na usunięcie jednego drzewa z gatunku topoli, rosnącego przy ul. [...], w terminie do końca [...] r. oraz nie zezwolił na usunięcie pozostałych dwóch drzew. Pismem z dnia [...] r. G. R, prowadząca działalność gospodarczą – sklep [...] przy ul. [...], zwróciła się do Zarządu Dróg Miejskich z wnioskiem o wznowienie postępowania administracyjnego w sprawie usunięcia w/w drzew, uchylenie decyzji z dnia [...] r., nr [...] oraz wydanie nowej zezwalającej na usunięcie wszystkich trzech drzew. Uzasadniając wniosek G. R. wskazała, że pomimo, iż była inicjatorką przedmiotowego postępowania, pozbawiona została możliwości aktywnego w nim uczestnictwa. Powołując się na art. 28 k.p.a. G. R. stwierdziła, że uważa się za stronę tego postępowania, jako że żądała czynności uprawnionego organu. Podniosła również, że decyzję wydano z naruszeniem zasad postępowania administracyjnego w zakresie wnikliwego badania okoliczności sprawy oraz oceny ich dotychczasowych skutków i przyszłych zagrożeń. W efekcie tego zaniechania niemożliwa była rzetelna ocena sytuacji faktycznej oraz stopnia realnego zagrożenia dla zdrowia i życia osób, jak również dla jej obiektu budowlanego i mienia w nim znajdującego się. Dyrektor Zarządu Dróg Miejskich , w oparciu o art. 145 i 149 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), decyzją z dnia [...] r., nr [...], odmówił wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją z dnia [...] r. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że G. R, właścicielka [...] nie jest władającą terenem na którym rosną przedmiotowe drzewa i zgodnie z art. 47e ust. 2 ustawy z dnia 16 października 1991 r. o ochronie przyrody, nie może uzyskać zezwolenia na ich usunięcie. W związku z powyższym nie jest stroną w sprawie. Z tego powodu brak było podstaw do wznowienia postępowania. Od decyzji tej G. R. złożyła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. G. R. zarzuciła decyzji, że nie uwzględnia ona faktu, iż odwołująca się, nie z własnej winy została pozbawiona szans uczestniczenia w toczącym się postępowaniu. Całkowicie pominięto, że jako strona żądała czynności organu ze względu na swój istotny interes prawny. W toku postępowania nie sprawdzono istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych, w zakresie poważnego zagrożenia bezpieczeństwa ludzi, budowli i mienia, które ze względu na zaniechania organu wydającego decyzję, nie mogły być jemu znane i uwzględnione. W wyniku rozpatrzenia sprawy na skutek wniesionego odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze , działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 47e ustawy z dnia 16 października 1991 r. o ochronie przyrody, utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Argumentując treść dokonanego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że wycięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić za zezwoleniem wójta, burmistrza albo prezydenta miasta, wydanym na wniosek władającego nieruchomością, o czym mówi art. 47e ust. 2 ustawy o ochronie przyrody. Przepis ten stanowi materialnoprawną podstawę rozpatrywanej sprawy o zezwolenie na wycięcie drzew z terenu posesji nr [...] przy ul.[...]. Władającym w/w nieruchomością jest Zarząd Budynków Mieszkalnych Zakład Gospodarki Mieszkaniowej [...]. G. R. zajmuje lokal użytkowy znajdujący się na terenie będącym we władaniu Zarządu Budynków Mieszkalnych, który w sprawie o zezwolenie na usunięcie drzew jest stroną postępowania administracyjnego. W ocenie organu II instancji, nie można wskazać przepisów prawa materialnego, które uprawniałyby odwołującą się do żądania wycięcia drzew tylko dlatego, że rosną w bliskości jej sklepu. Te okoliczności mogą stanowić jej interes faktyczny, który nie tworzy legitymacji procesowej. W rozpatrywanej sprawie G. R. nie mając legitymacji czynnej do zgłoszenia wniosku o wycięcie drzew nie mogła też z tej przyczyny żądać wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją. G. R. złożyła na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnosząc o jej uchylenie, przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia i zasądzenie kosztów postępowania, których wysokość w trakcie rozprawy określiła na kwotę [...] zł. W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że organy nie uwzględniły nowej okoliczności faktycznej udokumentowanej dowodem istniejącym w dniu wydania decyzji a nie znanej organowi. Okolicznością to ma być fakt samoistnego posiadania w formie własności nieruchomości zabudowanej, stanowiącej działkę nr 287 wraz z usytuowanym na nim budynkiem, o czym świadczy wpis do Księgi Wieczystej nr [...] r. Stanowi to, zdaniem skarżącej, podstawę do wznowienia postępowania na mocy art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Organy nie uwzględniły równocześnie skarżącej jako strony postępowania, pomimo iż żądała ona czynności organu ze względu na swój interes prawny polegający na potrzebie skorzystania z ochrony zagrożonego dobra osobistego jakim jest jej zdrowie, z racji stwierdzonych zagrożeń bezpieczeństwa ludzi, budowli i mienia, będących bezpośrednim następstwem naruszenia własności oraz posiadania. W opinii skarżącej, faktów tych nie sprawdzono, w związku z czym nie dostrzeżono jej interesu prawnego. W konsekwencji tego uchybiono postanowieniom art. 28, art. 30 i art. 145 § 1 ust. 4 k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 sierpnia 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują kontrolę administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt (decyzja, postanowienie) wydane zostało z naruszeniem przepisów prawa materialnego lub istotnym naruszeniem przepisów postępowania, sąd, w zależności od stopnia tego naruszenia prawa, eliminuje taki akt z obrotu prawnego. W przeciwnym wypadku Sąd skargę oddala (art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.). Kontrola zaskarżonego orzeczenia dokonana w zakresie wskazanych kompetencji doprowadziła Sąd do wniosku, że kwestionowana decyzja odpowiada prawu a tym samym skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Postępowanie w przedmiocie wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Zarządu Dróg Miejskich z dnia [...] r., nr [...], zostało wszczęte wnioskiem skarżącej z dnia [...] r. Za podstawę prawną podjętych w sprawie decyzji organy obu instancji przyjęły art. 149 § 3 k.p.a. Przepis ten przewiduje wydanie decyzji odmawiającej wznowienia postępowania wówczas, gdy wznowienie postępowania z przyczyn przedmiotowych lub podmiotowych jest niedopuszczalne oraz gdy strona zgłosiła żądanie wznowienia z uchybieniem terminu. W niniejszej sprawie organy zgodnie uznały, że z żądaniem wznowienia postępowania wystąpiła osoba nie mająca przymiotu strony – interesu prawnego w rozumieniu art. 28 k.p.a. i z taką argumentacją wydano decyzje odmawiające G. R. wznowienia postępowania. Zgodnie z art. 147 k.p.a. wznowienie postępowania może nastąpić z urzędu lub na wniosek strony. Przy czym w postępowaniu w sprawie wznowienia postępowania mamy do czynienia z tą samą stroną co w postępowaniu zwykłym. Definicję strony postępowania zawiera art. 28 k.p.a., wedle którego jest nią każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Status strony nie wynika zatem z uznania jakiegokolwiek podmiotu za stronę. W doktrynie przedmiotu ugruntowanej w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że źródłem interesu prawnego określonego podmiotu do udziału w postępowaniu administracyjnym jest przepis prawa materialnego, kształtujący sytuację prawną tego podmiotu w zakresie stosunku prawnego regulowanego tym przepisem. Z prawa materialnego wypływa legitymacja prawna do udziału w postępowaniu administracyjnym (por. B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz., Wyd. C. H. Beck, Warszawa 2000, s. 191 i nast.). Skarżąca podniosła, że będąc właścicielką nieruchomości zabudowanej stanowiącej działkę nr [...], posiada przymiot strony postępowania w sprawie dotyczącej usunięcia spornych drzew, których rozrastający się system korzeniowy rodzi zagrożenie elementów budowlanych posiadanego lokalu użytkowego. Problematykę wydania pozwolenia na usunięcie drzew, według stanu prawnego na dzień podjęcia zaskarżonej decyzji, regulowały przepisy ustawy z dnia 16 października 1991 r. o ochronie przyrody (tekst jednolity: Dz. U. z 2001 r. Nr 99, poz. 1079 ze zm.). W myśl art. 47e powołanej ustawy, usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić za zezwoleniem wójta, burmistrza albo prezydenta miasta wydanym na wniosek władającego. Zgodnie z art. 39 ust. 4 i 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jednolity: Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.), do załatwiania indywidualnych spraw z zakresu administracji publicznej rada gminy może upoważnić również organ wykonawczy jednostki pomocniczej oraz organy jednostek i podmiotów, o których mowa w art. 9 ust. 1, a od decyzji wydanej przez ten organ służy odwołanie do samorządowego kolegium odwoławczego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Korzystając z tej kompetencji, Rada Miejska uchwałą nr [...] z dnia [...] r. do załatwiania indywidualnych spraw z zakresu administracji publicznej upoważniła Dyrektora Zarządu Dróg Miejskich (§1 w/w uchwały). Decyzję zostały zatem podjęte przez organy do tego upoważnione. Z przywołanego wyżej brzmienia art. 47e ustawy o ochronie przyrody wynika, że podmiotem legitymowanym do złożenia wniosku, a co za tym idzie do bycia stroną postępowania, jest władający nieruchomością na której rosną drzewa lub krzewy. Wskazany przepis stanowi materialnoprawną podstawę określającą krąg podmiotów posiadających legitymację do występowania w charakterze strony w postępowaniu administracyjnym w przedmiocie zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów. Ze zgromadzonych przez organy akt administracyjnych sprawy wynika, że sporne drzewa w ilości 3 sztuk, z gatunku topoli, rosną na działce oznaczonej numerem [...], będącej we władaniu Zarządu Budynków Mieszkalnych – Zakładu Gospodarki Mieszkaniowej Nr [...]. Prowadzi to do wniosku, że skuteczne prawo do żądania wydania decyzji w przedmiocie zezwolenia na usunięcie tych drzew posiadał Zarząd Budynków Mieszkalnych. Skarżąca, zgłaszając wniosek o wycięcie w/w drzew nie legitymowała się wymaganym interesem prawnym. Nie można bowiem wskazać przepisów prawa materialnego, które by uprawniały ją do żądania wycięcia drzew tylko dlatego, że rosną w bliskości jej nieruchomości i mogą negatywnie oddziaływać na jej budynek. Te bowiem okoliczności mogą stanowić wyłącznie interes faktyczny skarżącej, ale nie prawny. Interes faktyczny nie rodzi dla podmiotu spełnienia przesłanek strony w postępowaniu administracyjnym, nie tworzy legitymacji procesowej (podobnie: Naczelny Sąd Administracyjny w: wyroku z 30 listopada 1993 r., sygn. akt II SA 1783/93 i w postanowieniu z dnia 3 listopada 1998 r., sygn. akt IV SA 1941/96). Podniesienie takich okoliczności jak występujące, w ocenie skarżącej, zagrożenie jej dóbr osobistych - zdrowia lub zagrożenie bezpieczeństwa budowli i mienia skarżącej związanego z naruszenia prawa własności, nie może być podstawą do uzyskania przez G. R. przymiotu strony w postępowaniu administracyjnym związanym z wydaniem pozwolenia na usunięcie drzew. Fakty to mogą natomiast stanowić podstawę do podjęcia odpowiednich kroków na gruncie postępowania cywilnego. Rekapitulując, Sąd stwierdził, że organy obu instancji właściwie zinterpretowały i zastosowały obowiązujące przepisy prawa uznając, że G. R. nie mając legitymacji do zgłoszenia wniosku o usunięcie drzew nie mogła zgłosić skutecznego żądania wznowienia postępowania administracyjnego,w związku z czym orzeczenie o odmowie wznowienia postępowania w tym przedmiocie należało uznać za odpowiadające prawu. Odnosząc się do żądania skarżącej o zasądzenie kwoty [...] zł. tytułem zwrotu kosztów postępowania Sąd wyjaśnia, że zgodnie z art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwrot kosztów postępowania przysługuje stronie skarżącej tylko w razie uwzględnienia skargi. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 powołanej ustawy, orzeczono jak w sentencji.