I OSK 1114/05

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący NSA: Małgorzata Borowiec Sędziowie NSA: Jolanta Rajewska Leszek Włoskiewicz (spr.) Protokolant Joanna Szcześniak po rozpoznaniu w dniu 2 sierpnia 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Gminy Miasta Grudziądza od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 czerwca 2005 r. sygn. akt I SA/Wa 763/04 w sprawie ze skargi Prezydenta Miasta Grudziądza na postanowienie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 29 marca 2005 r. nr DKOS-1-KK/DC-501-72/04 w przedmiocie opinii w sprawie likwidacji szkoły 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, 2. zasądza od Ministra Edukacji Narodowej na rzecz Prezydenta Miasta Grudziądza kwotę 280 zł (dwieście osiemdziesiąt) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 28 czerwca 2005 r. SA/Wa 763/04 oddalił skargę Prezydenta Miasta Grudziądza na postanowienie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 29 marca 2004 r. DKOS-1-KK/DC-501-72/04 utrzymującą w mocy postanowienie Kujawsko-Pomorskiego Kuratora Oświaty z dnia 5 lutego 2004 r. DT-4352-5-1/04, którym – na podstawie art. 59 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 1996 r. Nr 67, poz. 329 ze zm.) – wyrażono negatywną opinię o likwidacji przez Miasto Grudziądz Szkoły Podstawowej Nr 2 w Grudziądzu. Sąd wyjaśnił, że ustawa nie określa jakimi kryteriami powinien się kierować kurator oświaty opiniując zamiar likwidacji szkoły, i opinia taka jest wydawana w ramach uznania administracyjnego, natomiast kurator na uzasadnienie swego stanowiska podał, iż likwidacja szkoły spowoduje pogorszenie warunków dydaktycznych, opiekuńczych i wychowawczych uczniów, wydłużenie drogi do szkoły o 1 km i obniżenie poziomu bezpieczeństwa poprzez konieczność przechodzenia przez ulicę o dużym natężeniu ruchu i wypadkowości pieszych, przy czym przewidziana do likwidacji szkoła osiąga doskonałe wyniki w nauczaniu oraz ma certyfikat Centrum Edukacji Obywatelskiej "Szkoła z klasą", zarazem o likwidacji dobrej szkoły nie może decydować czynnik ekonomiczny, a propozycja władz miasta spotkała się z dużym oporem społecznym lokalnego środowiska. Sąd stwierdził zatem, że kurator oświaty nie przekroczył granic uznania administracyjnego, a tym samym utrzymujące w mocy postanowienie kuratora orzeczenie organu drugiej instancji również nie narusza prawa. Wnosząc skargę kasacyjną Gmina–Miasto Grudziądz jako jej podstawy przytoczyła: " 1) naruszenie prawa materialnego w postaci przepisów art. 16 ust. 2 i 165 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 1999 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.) poprzez przyjęcie, że istniały podstawy prawne wydania spornych decyzji i to w ramach uznania administracyjnego, 2) naruszenie przepisów postępowania w postaci art. 1, art. 3 § 1 i art. 134 § 1 oraz art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez brak wzięcia pod uwagę wszelkich naruszeń postępowania administracyjnego, w tym świadczących o podstawie do stwierdzenia nieważności zaskarżonego postanowienia." W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że z urzędu sąd powinien uwzględnić wszelkie naruszenia prawa obciążające działające w tej sprawie organy, których stanowisko zostało podjęte bez przeprowadzenia postępowania dowodowego oraz wbrew zasadom określonym w art. 7, 8 i 9 k.p.a., w istocie zaś sprowadza się tylko do polemiki ze stanowiskiem skarżącego. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono przede wszystkim, że – jak wyjaśnił Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 8 maja 2002 r. K 29/00 (OTK-A 2002/3/30) – wydając opinię kurator oświaty nie działa arbitralnie, lecz jest związany konkretnymi normami prawnymi, wynikającymi m.in. z art. 59 ust. 1 ustawy o systemie oświaty, i negatywna opinia musi zawsze wskazywać ustawowe podstawy prezentowanego stanowiska, natomiast żaden z organów takich podstaw nie wskazał, stąd do wydania negatywnej opinii doszło z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 59 ust. 1 ustawy o systemie oświaty, szkoła publiczna może być zlikwidowana przez organ prowadzący szkołę po zapewnieniu przez ten organ wszelkich możliwości kontynuowania nauki w innej szkole publicznej tego samego typu. Skarga kasacyjna ma zatem usprawiedliwioną podstawę kiedy zarzuca, że – czego nie dostrzegł sąd – właśnie ten przepis, chociaż nie wyłącznie, określa kryteria, jakimi powinie kierować się kurator oświaty opiniując zamiar likwidacji szkoły. W świetle powołanego w skardze kasacyjnej wyroku Trybunału Konstytucyjnego nie znajduje uzasadnienia prawnego pogląd, aby negatywna opinia kuratora była podejmowana w ramach oderwanego od regulacji prawnych uznania sprowadzającego się do oceny, czy zamiar likwidacji szkoły jest stosowny z punktu widzenia organów administracji oświatowej. Jak wyjaśnił Trybunał Konstytucyjny – badając zgodność z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej art. 59 ust. 2 zdanie pierwsze ustawy o systemie oświaty – opinia kuratora ma charakter rozstrzygnięcia celowego i może znajdować uzasadnienie tylko w racjach i przesłankach zawartych w prawie materialny, gdyż muszą istnieć jej prawne kryteria, w przypadku zaś odmowy wydania pozytywnej opinii kurator powinien wskazać ustawowe podstawy swego stanowiska, dopiero bowiem niewykonanie lub realna groźba niewykonania przez organ prowadzący szkołę wyraźnie wskazanego w ustawie o systemie oświaty lub innych ustawach obowiązku, związanego z zapewnieniem uczniom likwidowanej szkoły wszystkich przysługujących im uprawnień, legitymuje do zajęcia negatywnego stanowiska. Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji na mocy art. 185 § 1 i art. 203 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.