II OSK 1381/05

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Borkowska /spr./, Sędziowie NSA Jerzy Bujko, Anna Żak, Protokolant Elżbieta Maik, po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 czerwca 2005 r. sygn. akt VII SA/Wa 1398/04 w sprawie ze skargi A. i J. G. oraz S. G. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2004 r. nr [...] w przedmiocie nakazania doprowadzenia budynku mieszkalnego do odpowiedniego stanu 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, 2. zasądza od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz A. G. 400 (czterysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokiem z dnia 24 czerwca 2005 r. sygn. akt VII SA/Wa 1398/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. i J. G. oraz S. G. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2004 r. nr [...]. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd I instancji podał, że decyzją z dnia [...] kwietnia 2004 r. nr [...] Świętokrzyski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, po wznowieniu postępowania, zakończonego decyzją ostateczną tego organu z dnia 5 sierpnia 1999 r., utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta K. z dnia 26 maja 1999 r., nakazującą K. i M. T. wykonanie przeróbek budynku mających na celu doprowadzenie budynku do odpowiedniego stanu, uchylił własną decyzję z dnia 5 sierpnia 1999 r. wraz z decyzją ją poprzedzającą i wydał nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy, którą nakazał K. i M. T. wykonanie przeróbek mających na celu doprowadzenie budynku do odpowiedniego stanu, poprzez odcięcie przyborów kanalizacyjnych i armatury czerpalnej od odgałęzień bocznych z pionów przewodów wodociągowych i kanalizacyjnych, znajdujących się w ścianie między budynkami o grubości 39 cm oraz wykonanie poza licem ściany między budynkami odrębnego trzonu, w którym należy umieścić piony wodociągowo-kanalizacyjne. W uzasadnieniu organ wskazał, że Naczelny Sąd Administracyjny – Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie wyrokiem z dnia 17 maja 2000 r. sygn. akt II SA/Kr 1768/99 oddalił skargę K. i M. T. na decyzję Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 5 sierpnia 1999 r. Natomiast w dniu 19 września 2003 r. Sąd Rejonowy w K. postanowieniem o sygn. akt [...] dokonał rozgraniczenia nieruchomości należących do K. i M. T. oraz S. G., A. i J. G., w wyniku czego okazało się, że wspólna ściana szczytowa obu budynków w całości znajduje się na działce stanowiącej własność S., A. i J. G. W związku z powyższym organ uznał, iż wyszły na jaw nowe okoliczności istniejące w dniu wydania decyzji ostatecznej, nieznane organowi w dacie orzekania. Po wznowieniu postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 Kodeksu postępowania administracyjnego Świętokrzyski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, iż brak jest podstaw do nakazywania małżonkom T. wykonywania jakichkolwiek robót związanych ze ścianą istniejącą pomiędzy budynkami, ponieważ nie są oni jej właścicielami. Istnieje jednakże konieczność likwidacji uciążliwości związanej z nadmiernym hałasem emitowanym przez pracujące przewody wodociągowo-kanalizacyjne obsługujące budynek małżonków T. Organ podkreślił, że nakazane roboty budowlane doprowadzą budynek do właściwego stanu technicznego i zlikwidują uciążliwości związane z korzystaniem z pionów wodno-kanalizacyjnych, a także są możliwe do wykonania przez właścicieli budynku. W wyniku rozpatrzenia odwołania złożonego przez S., J. i A. G., Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] lipca 2004 r., nr [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że odwołujący się odstąpili od warunków udzielonych im pozwoleń na budowę, w ten sposób, że zamiast dwóch ścian szczytowych została wybudowana jedna ściana, w której M. T. umieścił piony wodnokanalizacyjne, wentylacyjne obsługujące urządzenia w należącym do niego budynku. Z postanowienia Sądu Rejonowego w K., którym dokonano rozgraniczenia nieruchomości, wynika, iż sporna ściana budynku znajduje się w całości na gruncie należącym do S., A. i J. G. Organ podniósł, że nałożone na K. i M. T. obowiązki mają na celu wyeliminowanie nadmiernego hałasu i uciążliwości z tym związanych. Pozostawione w istniejącym trzonie kanały wentylacyjne i dymowe w ocenie organu nie będą uciążliwe dla pomieszczeń skarżących. Niezależnie bowiem od dokonanego rozgraniczenia, z którego wynika, iż sporna ściana znajduje się na terenie działki należącej do S., A. i J. G., stanowi ona wspólną ścianę dla obu wybudowanych budynków. Skargę do sądu administracyjnego złożyli S., J. i A. G., zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie prawa własności i przepisów Prawa budowlanego. Wskazali, że należąca do nich część budynku nie nadaje się do zamieszkania z powodu głośnego szumu pochodzącego z pracy kanałów, instalacji wodno-kanalizacyjnych, urządzeń sanitarnych oraz z powodu drgania ściany. Ponadto dodali, że organy nadzoru budowlanego nie nakazały K. i M. T. wykonania ściany szczytowej budynku, w której to ścianie powinny zostać wykonane wszystkie kanały, instalacje i urządzenia do obsługi budynku sąsiadów skarżących. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał skargę za bezzasadną zauważając, że postępowanie administracyjne prowadzone było w trybie art. 66 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz.U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016 ze zm.). Nakazy wydawane na podstawie tego przepisu mogą być kierowane jedynie do właściciela lub zarządcy budynku, co wynika z art. 61 cyt. ustawy. Skoro zatem w powyższym trybie można nałożyć obowiązki jedynie na określony krąg osób, to zasadnym stało się wznowienie postępowania w sytuacji, gdy na podstawie postanowienia SR w K. okazało się, że dotychczasowe obowiązki nałożone na K. i M. T. nie mogą być wykonywane w takim zakresie, w jakim nałożył je organ budowlany, z uwagi na to, że nie są oni właścicielami ściany szczytowej budynku. Sąd I instancji uznał także, że z ekspertyz budowlanych przedstawionych w toku postępowania przez obu inwestorów wynikało, iż przyczyną uciążliwości jest wadliwe wykonanie pionów wodno-kanalizacyjnych umieszczonych w ścianie szczytowej budynku. Zasadnym było zatem podjęcie przez organy nadzoru budowlanego decyzji nakazującej eliminację uciążliwości. Od powyższego wyroku skargę kasacyjną złożyli A. i J. G. oraz S. G., wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Wnieśli także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarga kasacyjna oparta została na zarzucie naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i błędne zastosowanie przepisu art. 66 w zw. z art. 61 Prawa budowlanego, polegającą na przyjęciu, iż nakazy wydawane na podstawie art. 66 tej ustawy mogą być kierowane jedynie do właściciela i zarządcy budynku. Wprawdzie przepis art. 61 Prawa budowlanego jako podmioty zobowiązane do dbania o stan techniczny obiektu budowlanego wskazuje właściciela i zarządcę obiektu budowlanego, to w ocenie skarżących odpowiedzialność za stan obiektu nie jest powiązana z prawem własności, lecz ze stanem władania i zarządzania danym obiektem. Przez zarządzanie obiektem należy natomiast rozumieć w szczególności podejmowane czynności w zakresie bieżącej konserwacji i utrzymania obiektu budowlanego. W niniejszej sprawie z faktu użytkowania przez małżonków T. budynku, nawet w części zlokalizowanego na gruncie niebędącym ich własnością, a także używania urządzeń potrzebnych do prawidłowego użytkowania tegoż budynku (m.in. przewody kominowe, rury kanalizacyjne itd.) wynika, iż nakazy wydawane na gruncie art. 66 Prawa budowlanego w zw. z art. 61 tej ustawy mogą, a nawet winny być kierowane do Państwa T. W skardze kasacyjnej postawiono także zarzut naruszenia przepisów postępowania poprzez błędne zastosowanie art. 145 § 1 pkt 5 Kodeksu postępowania administracyjnego i przyjęcie, iż w sprawie ujawniła się nowa okoliczność, nieznana organowi w chwili wydania decyzji. W ocenie skarżących organy prowadzące postępowanie wiedziały, iż pomiędzy stronami powstał spór odnośnie przebiegu granic między ich nieruchomościami. Wynika to z treści decyzji Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2004 r., znak: [...]. Nie można zatem przyjąć, iż okoliczność ta jest nowo ujawnioną, niezgłaszaną wcześniej i nieznaną organom administracyjnym. W odniesieniu do wydanego postanowienia Sądu Rejonowego w K., skarżący podnoszą, że ustalenie w kwestii granicy działek podjęte zostało po dniu, w którym została wydana decyzja kończąca postępowanie zwykłe. Tym samym należy uznać, iż ustalenie przebiegu granicy jest co prawda nowym dowodem, nową okolicznością, ale okolicznością powstałą po dniu wydania decyzji kontrolowanej we wznowionym postępowaniu. W tej sytuacji decyzja wydana w wyniku przeprowadzonego postępowania w zakresie wznowienia, dotknięta jest wadą nieważności, natomiast zaskarżony wyrok wydany został z naruszeniem prawa. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy i zasługuje na uwzględnienie. W myśl artykuł 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę kasacyjną można oprzeć na: – naruszeniu prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, – naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W złożonej w niniejszej sprawie skardze kasacyjnej zgłoszono zarówno zarzut naruszenia prawa materialnego (art. 66 w zw. z art. 61 Prawa budowlanego) jak również przepisów postępowania (art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.). Rozstrzygające znaczenie w niniejszej sprawie ma fakt, że kontrolowana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie decyzja wydana została w trybie wznowienia postępowania. Obligowało to sąd do zbadania czy w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki, których wystąpienie czyni możliwym ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy zakończonej decyzją ostateczną. Podzielić należy stanowisko wyrażone w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, iż kwestie te zostały marginalnie potraktowane przez sąd. Zauważyć bowiem należy, że postępowanie w niniejszej sprawie wszczęte zostało z urzędu i jako podstawę wznowienia wskazano art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Stosownie do brzmienia tego przepisu w sprawie zakończonej ostateczną decyzją wznawia się postępowanie jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję. Tak więc wskazany wyżej przepis upoważnia organ do wznowienia postępowania jedynie wówczas kiedy ujawnione zostaną nowe okoliczności i dowody istotne dla sprawy, istniejące jednakże w dniu wydania decyzji ostatecznej, nieznane organowi, który wydał decyzję. Wydając postanowienie z dnia 2 kwietnia 2004 r. o wznowieniu postępowania Świętokrzyski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Kielcach jako przyczynę wznowienia wskazał zaistniały po wydaniu decyzji ostatecznej spór graniczny zakończony wydaniem przez sąd postanowienia ustalającego granicę między działkami należącymi do małżonków H. i J. G. i K. i M T. inaczej niż to przyjęto przy wydaniu decyzji. W ocenie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego postanowienie Sądu Rejonowego w K. z dnia 19 września 2003 r. dot. rozgraniczenia działek ww. osób, stanowi nową okoliczność, istniejącą w dniu wydania decyzji i nieznaną organowi, który te decyzje wydał. Oddalając skargę złożoną na przedstawioną wyżej decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny w ogóle nie odniósł się do kwestii zaistnienia w niniejszej sprawie przesłanek wymienionych w pkt 5 § 1 art. 145 k.p.a. ograniczając się do stwierdzenia, że wznowienie postępowania było zasadne skoro małżonkowie T. nie są już właścicielami ściany szczytowej. Zauważyć w związku z powyższym należy, że postanowienie Sądu Rejonowego w K. z dnia 19 września 2003 r. wydane w sprawie [...] wskazane jako nowy, istotny dowód w sprawie, nieznany organowi wydającemu decyzję ostateczną nie może stanowić przesłanki wznowienia, o której mowa w pkt 5 art. 145 k.p.a. Nie istniało ono bowiem w dniu wydania ostatecznej decyzji. Nie została więc spełniona jedna z przesłanek niezbędna do wznowienia postępowania na wskazanej wyżej podstawie. Zatem zgodzić należy się z zarzutem skargi kasacyjnej, że wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 5 sierpnia 1999 r. – nastąpiło z naruszeniem art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Już tylko z tej przyczyny zaskarżony wyrok aprobujący wadliwą decyzję podlegał uchyleniu. Odnosząc się do zarzutu dokonania przez sąd błędnej wykładni art. 66 Prawa budo-wlanego Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela reprezentowanego w uzasadnieniu skargi kasacyjnej poglądu, że odpowiedzialność za stan obiektu nie jest powiązana z prawem własności. Przesądzające w tej kwestii jest brzmienie art. 61 Prawa budowlanego, który nakłada na właściciela lub zarządcę nieruchomości obowiązek utrzymywania obiektu budowlanego w należytym stanie technicznym i estetycznym. Tak więc wszelkie nakazy usunięcia nieprawidłowości następujących w danym obiekcie powinny być wydawane w stosunku do jego właściciela lub zarządcy. Z przedstawionych wyżej powodów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 i art. 203 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.