I OSK 1172/05

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA: Jan Paweł Tarno Sędziowie NSA Izabella Kulig-Maciszewska Leszek Włoskiewicz (spr.) Protokolant Tomasz Zieliński po rozpoznaniu w dniu 6 Września 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. Spółka z o.o. w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 24 czerwca 2005r. sygn. akt II SA/Rz 203/04 w sprawie ze skargi A. Spółka z o.o. w [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Przemyślu z dnia [...] nr [...] w przedmiocie kary za przejazd pojazdem ponadnormatywnym 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od A. Spółka z o.o. w [...] na rzecz Dyrektora Izby Celnej w Przemyślu kwotę 900zł (słownie: dziewięćset) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 24 czerwca 2005 r. II SA/Rz 203/04 oddalił skargę A. Spółka z o.o. w [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Przemyślu z dnia [...] Nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w Przemyślu Oddział Celny w [...] z dnia [...] Nr [...], którą – na podstawie art. 13 ust. 2a ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 71, poz. 838 ze zm.) – nałożono na Spółkę karę pieniężną w wysokości 7560 zł za przejazd bez zezwolenia pojazdem nienormatywnym, tj. pojazdem przekraczającym dopuszczalne normy nacisku osi. Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi, gdyż pomiaru nacisku osi dokonano wagą samochodową do ważenia pojazdów w ruchu mającą ważne świadectwo legalizacji a kierowca pojazdu nie zgłosił uwag do protokółu kontroli, i nie ma znaczenia prawnego, że później domagał się ponownych pomiarów podając, iż zapomniał dokonać regulacji ciśnienia w poduszkach układu zawieszenia pojazdu. Sąd uznał w szczególności, że – powołując się na konstrukcję prawną posługiwania się osobą trzecią w wykonywaniu przewozu oraz art. 3 Konwencji o Umowie Międzynarodowego Przewozu Drogowego Towarów z dnia 19 maja 1956 r., (Dz. U. z 1962 r. Nr 49, poz. 238) – "przez uczestniczenie w czynnościach kontrolnych kierowcy" zostały zachowane prawa Spółki "gdyż przyjmuje się, że w tym postępowaniu kierowca jest uprawniony do działania w imieniu skarżącej". Wnosząc skargę kasacyjną A. Spółka z o.o. w [...] jako jej podstawy przytoczyła: 1. mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 134 § 1 w związku z art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi na skutek nieuwzględnienia przez sąd rażącego naruszenia przepisów postępowania administracyjnego przez organy administracji, a w szczególności naruszenia: "– art. 61 § 1 k.p.a., art. 10 k.p.a., art. 109 § 1 k.p.a., art. 40 ust. 2 k.p.a. i art. 45 k.p.a., tj. przepisów dotyczących zawiadomienia strony o wszczęciu postępowania administracyjnego z urzędu oraz umożliwienia stronie wypowiedzenia się co do zgromadzonych w postępowaniu administracyjnym dowodów i materiału, a także zasad doręczania pism w postępowaniu administracyjnym – przez Naczelnika Urzędu Celnego w Przemyślu w prowadzonym postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji z dnia [...], a także nieuwzględnienia faktu naruszenia ww. przepisów przez Dyrektora Izby Celnej w Przemyślu przy rozpatrywaniu odwołania od ww. decyzji, – art. 30 § 3 k.p.a., art. 32 k.p.a. i art. 33 § 2 i 3 k.p.a. – poprzez błędne przyjęcie, iż kierowca pojazdu należącego do skarżącej był osobą uprawnioną do reprezentowania skarżącej w postępowaniu administracyjnym przed Naczelnikiem Urzędu Celnego w Przemyślu zakończonym wydaną decyzją z dnia [...], – nieuwzględnienia zarzutów dotyczących naruszenia przez Naczelnika Urzędu Celnego w Przemyślu przepisów dotyczących sposobu przeprowadzenia kontroli pojazdu stanowiącego podstawę wydania decyzji z dnia [...] o obciążeniu skarżącego opłatą za przejazd pojazdem nienormatywnym – w sytuacji, gdy brak było przepisów regulujących tryb przeprowadzania takiej kontroli na skutek niewydania przez Ministra Infrastruktury przepisów wykonawczych dotyczących wymagań metrologicznych wag samochodowych używanych do przeprowadzenia przedmiotowej kontroli, do czego był on zobowiązany na podstawie art. 9 pkt 3 ustawy z dnia 11 maja 2001 r. – Prawo o miarach (Dz. U. z 2001 r. Nr 63, poz. 636 ze zm.), – co w rezultacie doprowadziło do oddalenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny skargi na decyzję Izby Celnej w Przemyślu utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w Przemyślu z dnia [...] wydaną z wyżej wymienionym naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego" 2. naruszenie prawa materialnego przez obrazę: "– art. 13 ust. 2 pkt 3, ust. 2a i ust. 2b, art. 40b ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 71, poz. 838 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w dniu [...] oraz § 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2003 r. Nr 32, poz. 262) w brzmieniu obowiązującym w dniu [...] poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, – naruszenia art. 9 pkt 3 ustawy z dnia 11 maja 2001 r. – Prawo o miarach (Dz. U. z 2001 r. Nr 63, poz. 636 ze zm.) – poprzez jego niezastosowanie, – naruszenie art. 87 ust. 1 i art. 93 ust. 1 i 2 Konstytucji RP przez ich niezastosowanie polegające na nieuwzględnieniu oparcia się przez organy administracji wydające decyzje w sprawie na Zarządzeniu nr 39 Prezesa Głównego Urzędu Miar z dnia 22 grudnia 2000 r. w sprawie wprowadzenia przepisów metrologicznych o wagach samochodowych do ważenia pojazdów (Dz. Urz. Miar i Probiernictwa Nr 6, poz. 40) w sytuacji gdy ww. zarządzenie jako niebędące źródłem prawa powszechnie obowiązującego nie mogło stanowić podstawy wydania decyzji. – a w rezultacie uznanie, iż pojazd należący do skarżącej spełnia cechy pojazdu nienormatywnego z uwagi na przekroczenie nacisku na piątą oś pojazdu, w sytuacji gdy brak przepisów wykonawczych wskazanych w art. 9 pkt 3 ww. ustawy Prawo o miarach regulujących wymagania metrologiczne, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu, uniemożliwiał wykonanie prawidłowego pomiaru przekroczenia dopuszczalnych obciążeń pojazdu, a tym samym zastosowanie ww. przepisów dotyczących orzekania o opłatach za przejazd pojazdami nienormatywnymi." W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że z urzędu sąd był obowiązany wziąć pod uwagę obciążające orzekające w sprawie organy naruszenia tak prawa materialnego, jak i przepisów postępowania, czego nie uczynił. Sąd bowiem pominął, że Spółki nie zawiadomiono o wszczęciu postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, została więc pozbawiona możności udziału w tym postępowaniu. Sąd błędnie przyjął, że kierowca pojazdu jest uprawniony do reprezentowania Spółki, podczas gdy sam udział kierowcy przy pomiarach nacisku osi pojazdu nie legitymuje kierowcy do reprezentowania strony w postępowaniu administracyjnym i tej reprezentacji nie można wywodzić z art. 3 Konwencji o Umowie Międzynarodowego Przewozu Drogowego Towarów, która stanowi regulację z zakresu prawa cywilnego. Sąd pominął przede wszystkim, że w chwili kontroli nie było przepisów regulujących sposób dokonywania pomiaru, gdyż – w świetle Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej – zarządzenie Nr 39 Prezesa Głównego Urzędu Miar z dnia 22 grudnia 2000 r. nie stanowiło źródła powszechnie obowiązującego prawa i nie mogło stanowić podstawy decyzji administracyjnej, natomiast rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 10 lutego 2004 r. w sprawie wymagań metrologicznych, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu (Dz. U. Nr 35, poz. 316) weszło w życie dopiero 13 marca 2004 r., i w chwili kontroli "brak było przepisów regulujących wymagania metrologiczne dla wag samochodowych", natomiast "brak takich wymagań uniemożliwiał wykonanie prawidłowego ważenia, a w szczególności uniemożliwiał kontrolę zachowania wszelkich warunków umożliwiających sprawdzenie, czy wykonane badania odzwierciedlają rzeczywisty nacisk na oś pojazdu..." W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono w szczególności, że samo świadectwo legalizacji nie dowodzi prawidłowości pomiaru, gdyż wykonanie prawidłowego pomiaru nie zależy tylko od legalności wagi, lecz również od sposobu ważenia "w tym zachowanie obowiązujących procedur w tym zakresie", brak zaś odpowiednich przepisów wykonawczych, o których stanowi Prawo o miarach, "...regulujących tzw. wymagania metrologiczne dla wag samochodowych – tj. procedurę dokonywania ważenia pojazdu..." nie pozwala na zastosowanie przepisów ustawy o drogach publicznych będących podstawą nałożenia kary pieniężnej. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Celnej w Przemyślu wnosił o jej oddalenie wyjaśniając m.in., że kierowca pojazdu został uznany za uprawnionego do reprezentacji Spółki tylko podczas przewozu i związanej z przewozem kontroli, wszelkie zaś pisma i decyzje doręczano wprost Spółce, natomiast zarządzenie Nr 39 Prezesa Głównego Urzędu Miar z dnia 22 grudnia 2000 r., ani nie było powoływane, ani nie stanowiło podstawy prawnej wydanych w sprawie decyzji, stanowiło zaś podstawę dla organów metrologicznych do stwierdzenia, że urządzenie wagowe spełnia odpowiednie wymagania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Wprawdzie trafnie zarzuca się, że kierowca pojazdu nie był legitymowany do zastępowania Spółki w postępowaniu administracyjnym, prowadzonym w sprawie nałożenia kary pieniężnej za przejazd po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia – i w żadnym razie źródła umocowania kierowcy nie stanowi art. 3 Konwencji o Umowie Międzynarodowego Przewozu Drogowego Towarów, regulujący wyłącznie odpowiedzialność przewoźnika za jego pracowników – jednak do naruszenia praw strony doszło tylko przed organem pierwszej instancji, stąd naruszenie nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy, gdyż Spółka działała w postępowaniu odwoławczym. Pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej nie znajdują uzasadnienia prawnego, gdyż wywodzą się z błędnego założenia, że wymagania metrologiczne dla wag samochodowych stanowią "procedurę ważenia pojazdów", są więc przepisami określającymi nie właściwości wag samochodowych (w zakresie konstrukcji, wykonania i charakterystyki pomiarowej), lecz zasady przeprowadzania pomiarów za pomocą wag samochodowych. Stosownie do art. 9 pkt 3 Prawa o miarach – według brzmienia, na którego podstawie zostało wydane rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 10 lutego 2004 r. w sprawie wymagań metrologicznych, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu – "minister właściwy do spraw gospodarki określi, w drodze rozporządzenia, wymagania metrologiczne, którym powinny odpowiadać przyrządy pomiarowe podlegające prawnej kontroli metrologicznej, uwzględniając rodzaje dowodów tej kontroli, a także warunki właściwego stosowania i warunki techniczne ich użytkowania". Wymagania metrologiczne to wymagania zasadnicze i szczegółowe, którym musi odpowiadać przyrząd pomiarowy (art. 4 pkt 8 Prawa o miarach), prawna kontrola metrologiczna zaś to działanie zmierzające do wykazania, że przyrząd pomiarowy spełnia wymagania metrologiczne (art. 4 pkt 9 Prawa o miarach). Chodzi zatem tylko o to, jakie mają być przyrządu pomiarowe, a nie o to, jak się nimi posługiwać, i do odmiennego wniosku nie prowadzi końcowa część przepisu, gdyż warunki właściwego stosowania i warunki techniczne użytkowania przyrządów pomiarowych nie stanowią odrębnego przedmiotu regulacji rozumianej jako uniwersalna procedura pomiarów przyrządami danego rodzaju, lecz składają się na wymagania metrologiczne jakie mają spełniać te przyrządy. Stosownie do art. 27 Prawa o miarach, przyrządy pomiarowe zalegalizowane lub uwierzytelnione przed dniem wejścia w życie tej ustawy, niespełniające jej przepisów, mogą być nadal legalizowane, o ile spełniają wymagania dotychczasowych przepisów, lecz nie dłużej niż 10 lat od dnia wejścia w życie ustawy (tj. od dnia 1 stycznia 2003 r.). Waga samochodowa, którą dokonywano pomiarów miała świadectwo legalizacji ważne do 31 stycznia 2004 r., stwierdzające, że odpowiada wymaganiom metrologicznym określonym zarządzeniem Nr 39 Prezesa Głównego Urzędu Miar z dnia 22 grudnia 2000 r. w sprawie wprowadzenia przepisów metrologicznych o wagach samochodowych do ważenia pojazdów w ruchu (Dz. Urz. Miar i Probiernictwa Nr 6, poz. 40). Waga mogła więc być stosowana, natomiast zarządzenie Nr 39 było tylko podstawą jej legalizacji, lecz nie stanowiło podstawy wymierzenia kary pieniężnej, stąd rozważania, czy akt tego rodzaju jest źródłem powszechnie obowiązującego prawa (art. 87 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej), jaki ma charakter, oraz czy może stanowić podstawę decyzji wobec obywateli (art. 93 ust. 1 i 2 Konstytucji), są bezprzedmiotowe. Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji na mocy art. 184 oraz art. 204 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.