VI SA/Wa 29/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym : Przewodniczący asesor WSA Andrzej Czarnecki po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2005 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] z siedzibą w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] października 2003 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania administracyjnego w sprawie nałożenia kary pieniężnej postanowił odrzucić skargę Pismem z dnia 6 stycznia 2004 r. Stowarzyszenie [...] w W. wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie za pośrednictwem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. skargę na postanowienie ww. organu z dnia [...] października 2003 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania administracyjnego. W dniu 16 lutego 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie skierował do skarżącego stowarzyszenia wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi poprzez uiszczenie wpisu sądowego w wysokości 100 zł. w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi, które to wezwanie doręczone zostało, jak wynika z załączonego do akt zwrotnego potwierdzenia odbioru, w dniu 26 lutego 2004 r. W dniu 3 marca 2004 r. skarżące Stowarzyszenie złożyło wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, twierdząc iż stowarzyszenie jest organizacją społeczną, nie posiada żadnego majątku i dochodów oraz nie pobiera składek od swoich członków. Postanowieniem Sądu z dnia 12 marca 2004 r. odmówiono skarżącej stronie przyznania prawa pomocy. Od powyższego postanowienia wniesiony został w dniu 17 kwietnia 2004 r. sprzeciw. W wyniku jego rozpoznania, postanowieniem z dnia 27 maja 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił skarżącemu Stowarzyszeniu przyznania prawa pomocy. Na postanowienie to Stowarzyszenie [...] w W. złożyło zażalenie, które Naczelny Sąd Administracyjny oddalił postanowieniem z dnia 23 września 2004 r., stwierdzając, że "uzasadnienie wniosku, iż Stowarzyszenie nie posiada środków bowiem nie pobiera składek członkowskich, czy nie prowadzi działalności gospodarczej, choć ma takie możliwości przyznane statutem, nie spełnia przesłanki wykazania niemożności poniesienia kosztów o której mowa w przepisie art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2000 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 z późn. zm.)". W związku z uprawomocnieniem się postanowienia oddalającego wniosek o przyznanie prawa pomocy, Sąd pismem z dnia 8 października 2004 r. ponownie wezwał skarżące Stowarzyszenie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł w terminie 7 dni od daty otrzymania pisma pod rygorem odrzucenia skargi. Powyższe wezwanie zostało prawidłowo doręczone skarżącej stronie w dniu 23 października 2004 r. W dniu 30 października 2004 r. skarżące Stowarzyszenie ponownie złożyło wniosek o przyznanie prawa pomocy twierdząc, iż jest organizacją społeczną, nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej, a nadto władze Stowarzyszenia podjęły uchwałę zwalniającą swoich członków od uiszczenia składek. Postanowieniem Sądu z dnia 17 grudnia 2004 r. odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy. W dniu 20 stycznia 2005 r. Stowarzyszenie [...] w W. Na powyższe postanowienie złożono sprzeciw, który po rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 4 lutego 2005 r. odmówił skarżącej stronie przyznania prawa pomocy. Powyższe postanowienie zostało prawidłowo doręczone skarżącemu Stowarzyszeniu w dniu 31 marca 2005 r. Na powyższe postanowienie z dnia 4 lutego 2005 r. strona skarżąca złożyła w dniu 10 marca 2005 r. zażalenie. Postanowieniem z dnia 11 maja 2005 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie stwierdzając, iż: "Wprawdzie przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - dopuszczają możliwość wielokrotnego składania wniosku o przyznanie prawa pomocy w danej sprawie, zarówno przez osoby fizyczne, jak i prawne. Jednakże odmienna ocena sytuacji materialnej wnioskodawcy - przy rozpatrywaniu kolejnego wniosku - możliwa jest wyłącznie po zmianie istotnych okoliczności mających wpływ na tę ocenę. Podczas gdy w niniejszej sprawie, Stowarzyszenie [...] z siedzibą w W., ubiegając się kolejny raz o przyznanie wspomnianego prawa pomocy, przytoczyło identyczne - jak wskazał Sąd I instancji - okoliczności, które były brane pod uwagę zarówno przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, jak i przez Naczelny Sąd Administracyjny". Powyższe postanowienie zostało doręczone skarżącej stronie w dniu 18 maja 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270), osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane: 1) w zakresie całkowitym - gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z kolei art. 220 § 3 ww. ustawy stanowi, iż skarga, od której pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlega odrzuceniu przez sąd. Na gruncie kodeksu postępowania cywilnego za utrwalony w praktyce sądowej należy uznać pogląd Sądu Najwyższego, że złożenie w czasie biegu terminu do uiszczenia opłaty sądowej wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych powoduje przerwanie biegu tego terminu i w razie odmowy zwolnienia od kosztów sądowych termin do uiszczenia opłaty sądowej biegnie na nowo od chwili doręczenia ponownego wezwania do jej uiszczenia. Przedstawiony pogląd odnosi się do sytuacji procesowych normalnych, typowych. Zwracano bowiem w orzecznictwie Sądu Najwyższego uwagę, iż powyższe stanowisko umożliwia przewlekanie procesu przez stronę, wskutek stałego ponawiania wniosków o zwolnienie od kosztów sądowych po każdym doręczeniu wezwania do uiszczenia opłaty (por. np.: orzeczenie SN z dnia 2 listopada 1962 r., sygn. akt II CZ 121/62, OSPiKA 1963, z. 11, poz. 284.). Aby zapobiec tego rodzaju działaniom w orzecznictwie Sądu Najwyższego wyrażono trafny pogląd, że "z przymiotu prawomocności postanowienia w sprawie zwolnienia od kosztów sądowych wypływa obowiązek strony uiszczenia wymaganego wpisu i faktu tego nie zmienia obowiązek ponownego wezwania jej do uiszczenia opłaty - ze wskazaniem kwoty oraz skutków jej nieuiszczenia. Ponowne złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, nawet dokonane w terminie określonym w ponownym wezwaniu, nie może uchylić skutków prawomocności wydanego wcześniej rozstrzygnięcia i tym samym nie ma wpływu na bieg terminu do uiszczenia wpisu" (postanowienie SN z dnia 9 grudnia 2002 r., sygn. akt III RN 144/02, Wokanda 2003/11/29). Należy zatem przyjąć, że nie przerywa biegu terminu do uiszczenia opłaty sądowej wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, który został złożony po prawomocnym oddaleniu uprzednio złożonego wniosku w tym przedmiocie, jeżeli nie zachodzą nowe okoliczności uzasadniające odmienną ocenę możliwości poniesienia kosztów sądowych przez stronę. Dla wywołania, przez ponownie złożony wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, skutku w postaci przerwania biegu terminu do uiszczenia opłaty sądowej nie można uznać za wystarczające samo powołanie się przez stronę na nowe okoliczności, ale okoliczności te rzeczywiście muszą wystąpić. Ustaleń w tym względzie dokonuje sąd rozpoznając wniosek o ponowne zwolnienie od kosztów sądowych. Konsekwencją oddalenia tego wniosku wobec ustalenia, że nie wystąpiły nowe okoliczności, jest stwierdzenie, iż wniosek ten nie przerwał terminu do uiszczenia opłaty sądowej (por. postanowienie SN z dnia 23 lutego 1999 r., sygn. akt I CKN 1064/97, OSNC 1999/9/153; postanowienie SN z dnia 21 kwietnia 1999 r., sygn. akt I CKN 1461/98, OSNC 1999/11/196, postanowienie NSA z dnia 10 października 1994 r. sygn. akt III SA 811/94, nie publ.; postanowienie NSA z dnia 21 maja 1996r. sygn. akt 811/94, nie publ.). Mając na uwadze fakt, iż instytucja "przyznania prawa pomocy" zawarta w w/p ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest wzorowana na instytucji "zwolnienia od kosztów sądowych" w postępowaniu cywilnym, zaś przepisy dotyczące wezwania do uiszczenia wpisu oraz skutków jego nieziszczenia są zmodyfikowanym odpowiednikiem przepisów postępowania cywilnego (zawartych w ustawie z dnia 13 sierpnia 1967 r. o kosztach w sprawach cywilnych - t.j. Dz. U. z 2002 r., Nr 9, poz. 88 z późn. zm.) zastosowanie w drodze analogii rozwiązań ukształtowanych w procedurze cywilnej do postępowania sądowoadministracyjnego jest w pełni uzasadnione. W sprawie niniejszej Stowarzyszenie [...] w W. po uprawomocnieniu się pierwszego postanowienia oddalającego wniosek o przyznanie prawa pomocy zostało wezwane do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Powyższe wezwanie zostało prawidłowo doręczone stronie skarżącej w dniu 23 października 2004 r. Skarżące Stowarzyszenie w dniu 30 października 2004 r. ponownie złożyło wniosek o przyznanie prawa pomocy, który został rozpoznany i postanowieniem z dnia 4 lutego 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił stronie skarżącej przyznania prawa pomocy. Skarżące stowarzyszenie złożyło zażalenie na powyższe postanowienie, które Naczelny Sąd Administracyjny oddalił. Stwierdzić zatem należy, że wniosek skarżącego Stowarzyszenia z dnia 30 października 2004 r. nie przerwał terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, który upłynął w dniu 2 listopada 2004 r. Z uwagi na powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), postanowił jak w sentencji.