II SA/Ka 2985/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący – Sędzia NSA Leszek Kiermaszek /spr./ Sędzia WSA Włodzimierz Kubik Asesor WSA Iwona Bogucka Protokolant st. ref. Magdalena Jankowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi J. K. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie egzekucji obowiązku o charakterze niepieniężnym uchyla zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L. z dnia [...] r. nr [...] i orzeka, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w L. upomnieniem z dnia [...] r., działając na podstawie art. 15 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /Dz.U. z 1991 r. Nr 36, poz. 161 ze zm./, wezwał J. K. do wykonania obowiązku nałożonego na niego postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] w terminie jednego miesiąca z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego. Wobec bezskutecznego upływu terminu Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w L. w dniu [...] r. wystawił tytuł wykonawczy nr [...], zaopatrzył go w klauzulę o skierowaniu do egzekucji administracyjnej, a następnie tego samego dnia wydał postanowienie nr [...], w oparciu o art. 128 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, o wykonaniu zastępczym zobowiązując J. K. do wpłacenia kwoty [...] zł tytułem zaliczki na poczet kosztów zastępczego wykonania obowiązku wynikającego z tytułu wykonawczego /przedłożenia ekspertyzy rzeczoznawcy/. W zażaleniu na to postanowienie J.K. podniósł, że jest ono bezprawne, gdyż stan budynku nie zagraża bezpieczeństwu. O ile organ twierdzi że jest inaczej, winien to wykazać we własnym zakresie. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 kpa oraz art. 127 i art. 128 § 2 i 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Organ odwoławczy wskazał, że po stwierdzeniu niewykonania obowiązku w oznaczonym terminie, tj. przedstawieniu ekspertyzy dotyczącej stanu technicznego budynku inwentarskiego stodoły położonego na nieruchomości w S. ul. [...], słusznie zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne. Organ pierwszej instancji zastosował środek w postaci wykonania zastępczego jako bardziej skuteczny dla bezpośredniego wykonania obowiązku. Podniesione w zażaleniu zarzuty dotyczące nałożonego obowiązku są spóźnione, gdyż postanowienie, w którym zobowiązano J.K. do przedłożenia ekspertyzy jest ostateczne. Organ egzekucyjny nie jest zaś uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. W skardze do sądu administracyjnego J. K. wniósł o uchylenie zarówno postanowień organów egzekucyjnych o wykonaniu zastępczym, jak i postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L. z dnia [...] r. o nałożeniu obowiązku. Skarżący zakwestionował pogląd, iż jego budynek inwentarski zagraża bezpieczeństwu ludzi i mienia, odmienne stanowisko organów jest bezpodstawne. Ponowił także zarzut, że o ile organy są innego zdania obowiązane są to udokumentować, czego nie czynią. Żądanie wysokiej zaliczki na poczet kosztów ekspertyzy stanowi w ocenie skarżącego naruszenie praw obywatelskich "poprzez egzekwowanie czynności absolutnie nie leżącej w jego interesie". [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. w udzielonej odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Zauważył, że żądana kwota pieniężna nie jest ostateczna, może ulec zmniejszeniu lub zwiększeniu, zatem dywagacje odnośnie jej wysokości są przedwczesne. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył: Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn niż te, które podniesione zostały w skardze. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ Sąd rozstrzyga bowiem w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Słusznie zauważa organ, którego działanie zaskarżono, iż organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Umknęło jednak temu organowi, że w pierwszej kolejności organ egzekucyjny obowiązany jest zbadać dopuszczalność egzekucji administracyjnej i to także wówczas, gdy egzekucję wszczyna się z urzędu /art. 29 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, tekst jedn. Dz.U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 ze zm., zwanej dalej ustawą/. Egzekucji administracyjnej podlegają obowiązki wymienione w art. 2 § 1 ustawy, a egzekucję administracyjną stosuje się do tych obowiązków, gdy wynikają one z decyzji lub postanowień właściwych organów, albo – w zakresie administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego – bezpośrednio z przepisu prawa, chyba że przepis szczególny zastrzega dla tych obowiązków tryb egzekucji sądowej /art. 3 § 1 ustawy/. W rozpoznawanej sprawie podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego i w konsekwencji do przystąpienia z urzędu do egzekucji stanowiło ostateczne postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L. z dnia [...]r. nr [...]. Postanowieniem tym, wydanym na podstawie art. 62 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane /Dz.U. z 2000 r. Nr 106, poz. 1126 ze zm./, nakazano skarżącemu jako właścicielowi nieruchomości położonej w S. przy ulicy [...] przedstawienie "ekspertyzy dotyczącej stanu technicznego budynku inwentarskiego stodoły - obory" położonego na wymienionej nieruchomości w terminie do dnia [...] r. Oznacza to, że postanowienie to ma charakter dowodowy, rozstrzyga o kwestii wynikłej w toku postępowania prowadzonego w przedmiocie stanu technicznego obiektu budowlanego. Nałożony w postanowieniu dowodowym obowiązek nie może stanowić podstawy do wystawienia tytułu wykonawczego, a zawarty w nim obowiązek nie może być egzekwowany w drodze egzekucji administracyjnej. Wskazał już na to Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5 grudnia 2000 r. sygn. II SA/Gd 1425/98 /ONSA 2002 r. Nr 2, poz. 71/. Zgodnie z przepisem art. 81c ust. 4 ustawy Prawo budowlane w razie niedostarczenia w wyznaczonym terminie żądanej ekspertyzy albo w razie dostarczenia takiej ekspertyzy, która jednak niedostatecznie wyjaśnia sprawę będącą jej przedmiotem, właściwy organ może zlecić wykonanie takiej ekspertyzy albo dodatkowej ekspertyzy na koszt osoby zobowiązanej do jej dostarczenia. Jest to jedyna konsekwencja uchybienia przez stronę obowiązkowi przedłożenia ekspertyzy technicznej obiektu budowlanego, nałożonego w postanowieniu dowodowym. Ubocznie należy zauważyć, że przepis art. 62 ust. 3 ustawy Prawo budowlane upoważnia organ nadzoru budowlanego – w razie stwierdzenia nieodpowiedniego stanu technicznego obiektu budowlanego lub jego części, mogącego spowodować zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia, środowiska – do nakazania, w drodze decyzji, przeprowadzenia okresowej kontroli. W decyzji tej mógłby również zostać zawarty obowiązek dostarczenia ekspertyzy stanu technicznego obiektu, co jednak w rozpoznawanej sprawie nie miało miejsca. Samo zaś nałożenie obowiązku przedstawienia ekspertyzy stanu technicznego obiektu następuje w drodze postanowienia, mającego charakter dowodowy, stąd obowiązek taki nie podlega egzekucji administracyjnej w trybie powołanych na wstępie przepisów. Całokształt przedstawionych rozważań prowadzi do konkluzji, że kontrolowane postanowienia organów egzekucyjnych wydane zostały z naruszeniem art. 127 i art. 128 § 2 i 3 w związku z art. 2 § 1, art. 3 § 1 i art. 26 § 1 ustawy, co miało wpływ na końcowy wynik sprawy. Stwarza to podstawę do ich uchylenia na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy upoważniające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm./. Mając na uwadze charakter rozstrzygnięcia orzeczono, że zaskarżone postępowanie nie podlega wykonaniu /art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/. O kosztach postępowania sądowego nie orzeczono, gdyż skarżący do czasu zamknięcia rozprawy nie zgłosił żądania zasądzenia kosztów od organu /art. 210 § 1 ostatnio powołanej ustawy/. Wskazać należy skarżącemu, że przedmiotem kontroli sądowej w niniejszym postępowaniu nie mogło być prawomocne postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L. z dnia [...] r. o nałożeniu obowiązku przedłożenia ekspertyzy dotyczącej stanu technicznego spornego budynku, gdyż nie jest to rozstrzygnięcie wydane w granicach rozpoznawanej sprawy egzekucyjnej, lecz w postępowaniu zwykłym. SJ/