II OSK 1321/05
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2006-11-14
Skład orzekający: Roman Hauser, Maria Czapska-Górnikiewicz, Leszek Leszczyński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy stwierdzenie nieważności decyzji o warunkach zabudowy i uchylenie decyzji o pozwoleniu na budowę, które nastąpiły po wydaniu decyzji o pozwoleniu na użytkowanie obiektu budowlanego, stanowią podstawę do uchylenia decyzji o pozwoleniu na użytkowanie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a. (naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego)?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że stwierdzenie nieważności decyzji o warunkach zabudowy i uchylenie decyzji o pozwoleniu na budowę, które nastąpiły po wydaniu decyzji o pozwoleniu na użytkowanie, stanowią podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. W konsekwencji, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a., uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji o pozwoleniu na użytkowanie, niezależnie od tego, czy naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. Ochrona obiektywnego porządku prawnego jest w tym przypadku wartością nadrzędną.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła pozwolenia na użytkowanie instalacji paliwowej gazu LPG. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Wojewody Śląskiego oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta B., stwierdzając, że podstawa do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a.) zaistniała w związku z późniejszym stwierdzeniem nieważności decyzji o warunkach zabudowy oraz uchyleniem decyzji o pozwoleniu na budowę. Skarżąca spółka zarzuciła naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a., twierdząc, że późniejsze zdarzenia nie stanowią naruszenia prawa w rozumieniu tego przepisu.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Roman Hauser Sędziowie Sędzia NSA Maria Czapska-Górnikiewicz ( spr. ) Sędzia NSA Leszek Leszczyński Protokolant Krzysztof Tkacz po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B. Spółka z o.o. z siedzibą w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 23 czerwca 2005 r. sygn. akt II SA/Ka 1990/03 w sprawie ze skargi E. i R. G. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...] lipca 2003 r. nr [...] w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego oddala skargę kasacyjną.
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 23 czerwca 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu sprawy ze skargi E. G. i R. G. uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...] lipca 2003 r. i utrzymaną nią w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] kwietnia 2003 r.
W uzasadnieniu powyższego wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, iż decyzją z dnia 15 kwietnia 2003 r. wydaną na podstawie art. 55 ust 1, art. 59 ust. 1, art. 80 ust. 1 i art. 81 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (t. j. Dz. U. z 2000 r., Nr 106, poz. 1126 ze zm.), Prezydent Miasta B. udzielił "A. " Spółce z o.o. w P. pozwolenia na użytkowanie instalacji paliwowej gazu LPG na terenie istniejącej stacji paliw, usytuowanej na działce nr 960/163 przy ulicy C. w B.
Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż decyzje organów obu instancji, niezależnie od zarzutów i wniosków skargi nie mogą się ostać w obrocie prawnym.
Sąd pierwszej instancji podkreślił, iż obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie instalacji paliwowej gazu LPG nałożony został na inwestora w wydanej uprzednio decyzji o pozwoleniu na budowę na podstawie art. 55 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane.
Jednym z podstawowych warunków wydania decyzji o pozwoleniu na budowę było uzyskanie przez inwestora decyzji ustalającej warunki zabudowy i zagospodarowania terenu dla realizacji spornej inwestycji. Treść decyzji o warunkach zabudowy, stanowi bowiem podstawę do ubiegania się o wydanie pozwolenia na budowę, rzutując tym samym na wydaną następnie decyzję o pozwoleniu na użytkowanie obiektu budowlanego. Sąd pierwszej instancji podkreślił również, że w myśl art. 47 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym warunki zabudowy i zagospodarowania terenu, ustalone w decyzji, wiążą organ wydający pozwolenie na budowę. Jednocześnie zgodnie z treścią art. 35 ust. 1 pkt 1 b ustawy Prawo budowlane, organ administracji architektoniczno-budowlanej orzekający w sprawie pozwolenia na budowę, przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę, sprawdza w szczególności zgodność projektu zagospodarowania działki lub terenu z miejscowymi planami zagospodarowania przestrzennego i wymaganiami decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Powołane przepisy wskazują zatem na ścisłe powiązanie decyzji ustalającej warunki zabudowy i zagospodarowania terenu z decyzją o pozwoleniu na budowę, statuując związanie organu administracji architektoniczno - budowlanej postanowieniami ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu.
W dacie orzekania w kwestii pozwolenia na użytkowanie wydane uprzednio ostateczne decyzje o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, jak i o pozwoleniu na budowę korzystały z domniemania mocy obowiązującej. Wniesienie skargi do Sądu, wobec brzmienia art. 40 ust. 1 obowiązującej wówczas ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) – dalej zwanej ustawą o NSA - nie wstrzymywało ich wykonania, co trafnie dostrzegł i wyeksponował organ odwoławczy. Jednakże w toku postępowania sądowo-administracyjnego sytuacja ta uległa zmianie i to w sposób mający wpływ na wynik tego postępowania. Otóż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach prawomocnym już wyrokiem z dnia 17 stycznia 2005 r., sygn. akt II SA/Ka 2999/02, stwierdził nieważność decyzji o warunkach zabudowy terenu dla budowy przedmiotowej stacji, zaś w sprawie o sygn. II SA/Gl 461/05 Sąd ten w wyroku z dnia 1 czerwca 2005 r. uchylił wydane dla tejże inwestycji decyzję o pozwoleniu na budowę.
Stwierdzić wobec tego należało zdaniem Sądu pierwszej instancji, iż w sprawie dotyczącej wydania inwestorowi pozwolenia na użytkowanie instalacji paliwowej gazu LPG zaistniała podstawa do wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną, określona w art. 145 § 1 pkt 8 kpa. Jak wynika z treści art. 145 § 1 pkt 1 b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)- dalej zwanej P.p.s.a. - stwierdzenie naruszenia prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego stanowi obligatoryjną podstawę uchylenia zaskarżonej decyzji w całości lub w części.
Wojewódzki Sąd Administracyjny podkreślił, iż wprawdzie sądowa kontrola legalności decyzji sprawowana jest na podstawie stanu faktycznego i prawnego z daty wydania zaskarżonego aktu, jednak naprowadzone okoliczności przesądzają o wiążącej podstawie wznowienia postępowania i tym samym skutkują koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji o pozwoleniu na użytkowanie obiektu budowlanego. Ponadto Sąd pierwszej instancji wskazał, iż potrzeba uchylenia decyzji o pozwoleniu na użytkowanie staje się tym bardziej konieczna, skoro w motywach kasacyjnego orzeczenia Sądu z dnia 17 stycznia 2005 r. jako przyczynę stwierdzenia nieważności decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu wskazano na sprzeczność inwestycji z obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Oznacza to, że decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dotknięta była wadą kwalifikowaną od chwili jej wydania (skutek ex tunc), co nie mogło pozostać bez wpływu na ocenę legalności decyzji o pozwoleniu na użytkowanie obiektu budowlanego.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 "b" P.p.s.a. w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.).
Sąd pierwszej instancji wskazał też, iż ponownie rozpoznając sprawę organ w pierwszym rzędzie winien uwzględnić zmianę stanu prawnego, dokonaną ustawą z dnia 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 80, poz. 718), bowiem od dnia 11 lipca 2003 r. sprawy o udzielenie pozwolenia na użytkowanie należą do kompetencji organów nadzoru budowlanego (art. 83 ust. 1 Prawa budowlanego). Organ nadzoru budowlanego prowadząc postępowanie w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie winien mieć też na uwadze ocenę prawną zawartą we wskazanych wyżej wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach oraz skutki prawne wynikające z tej oceny.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła B. Sp. z o.o. w K. zaskarżając go w całości i opierając skargę kasacyjną na zarzucie naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit b P.p.s.a poprzez uznanie, że podstawa do wznowienia postępowania, o której mowa w art. 145 §1 pkt 8 k.p.a. jest naruszeniem prawa uprawniającym do wznowienia postępowania, co miało decydujący wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.
Wskazując na powyższy zarzut strona wnosząca skargę kasacyjną domagała się uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu wniesionej kasacji stwierdzono, iż w art. 145 § 1 pkt 1 lit b P.p.s.a jest mowa o naruszeniu prawa, które uprawnia do wznowienia postępowania, ale nie z każdej przyczyny wznowienia przewidzianej w art. 145 k.p.a. Sąd wskazuje co prawda, że nie wszystkie przesłanki wznowienia są tożsame z "naruszeniem prawa", nie określa jednak w ogóle, które z przesłanek wznowienia są naruszeniem prawa, a które nie. Co więcej zdaniem strony wnoszącej kasację, Sąd wbrew własnemu twierdzeniu o tym, iż "sądowa kontrola legalności decyzji sprawowana jest na podstawie stanu faktycznego i prawnego z daty wydania zaskarżonego aktu", bierze pod uwagę okoliczności, które zaistniały po wydaniu zaskarżonej decyzji, a mianowicie stwierdzenie nieważności decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania oraz uchylenie decyzji o pozwoleniu na budowę. Okoliczności te niewątpliwie uprawniają do złożenia - wniosku o wznowienie postępowania w sprawie udzielenia pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego, lecz nie są one, w ocenie strony wnoszącej kasację, naruszeniem prawa i nie mogą prowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji o pozwoleniu na użytkowanie obiektu budowlanego.
Autor skargi kasacyjnej przytoczył stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zgodnie z którym, jeżeli "w chwili orzekania przez sąd jasne jest, że zaskarżona decyzja będzie musiała być uchylona w drodze wznowienia postępowania administracyjnego - podstawą wznowienia nie jest naruszenie prawa, lecz okoliczności, które zaszły po wydaniu decyzji, np. wymienione w art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a., to w takim wypadku Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest oddalić skargę, wobec niewyczerpania przesłanek z art. 22 ust 2 pkt. 2 ustawa z dnia 11.05. 1995 r. o NSA" (III SA 4728/97, opubl. OSP 2000, nr 1, poz. 16). Pogląd ten został także zaakceptowany przez doktrynę: "Artykuł 22 ust. 2 pkt 2 ustawy o NSA zatem wymaga dokonania podziału przesłanek wznowienia postępowania administracyjnego na takie, które są tożsame z "naruszeniem prawa" (oczywiście prawa procesowego), i na przesłanki, którym nie da się przypisać tej cechy. Tylko pierwsza z tak wyodrębnionych grup przesłanek jest miarodajna dla działania Naczelnego Sądu Administracyjnego i daje mu możliwość uchylenia decyzji" (Glosa J. Zimmermana do wyroku NSA z dnia 6 stycznia 1999 r. III SA 4728/97, OSP 2000/1/16). Przy czym za przesłanki, które nie są tożsame z naruszeniem prawa autor uznaje okoliczności wymienione w art. 145§1 pkt 5, 7 i 8 kpa: "Oddalenie skargi w sytuacji, w której chodzi o przesłankę nie związaną z naruszeniem prawa przez organ wydający zaskarżoną decyzję ostateczną (art. 145 § 1 pkt 5, 7i3 k.p.a.), nie może wykluczać możliwości wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie takiej przesłanki, gdyż taki wyrok Sądu oznacza tylko tyle, że zaskarżona decyzja była zgodna z prawem istniejącym w dacie jej wydania".
Biorąc zatem pod uwagę treść art. 145 § 1 pkt 1 lit b P.p.s.a. w ocenie autora kasacji, Sąd pierwszej instancji dopuścił się rażącego naruszenia tego przepisu, co miało decydujący wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeśli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a., (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak) to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej.
Oceniając w tym aspekcie zarzut skargi kasacyjnej stwierdzić należy, że nie jest on trafny. W odniesieniu do rozpatrywanej sprawy nie można bowiem podzielić poglądu strony wnoszącej kasację, iż zaskarżonym wyrokiem naruszono "... art. 145 § 1 pkt 1 lit b P.p.s.a poprzez uznanie, że podstawa do wznowienia postępowania, o której mowa w art. 145 §1 pkt 8 k.p.a. jest naruszeniem prawa uprawniającym do wznowienia postępowania".
Artykuł 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. stanowi, że uchylenie przez sąd decyzji możliwe jest w razie stwierdzenia co najmniej jednego z trzech naruszeń prawa: a/ naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b/ naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c/ innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Analiza powyższej normy prawnej prowadzi do wniosku, że poza przypadkiem wymienionym pod literą b/, warunkiem sine qua non uchylenia zaskarżonej decyzji jest stwierdzenie, że naruszenie prawa, którego dopuścił się organ administracji, miało lub mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W przypadku opisanym pod literą c/ wymaga się ponadto, aby wpływ ten był istotny. Jedynie w razie stwierdzenia naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a.) możliwe jest uchylenie zaskarżonej decyzji niezależnie od tego, czy naruszenie mogło, czy też nie mogło mieć wpływu na wynik sprawy. W art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a. chodzi więc o jakiekolwiek naruszenie prawa, a jedynym ograniczeniem zastosowania tegoż przepisu jest to czy naruszenie określonej normy daje, czy nie daje podstawy do wznowienia postępowania administracyjnego. Tym samym ustawodawca wskazuje, że realizacja zasady praworządności wyrażonej w art. 7 Konstytucji RP i art. 6 k.p.a. jest wartością wyższą niż przestrzeganie innej zasady ogólnej, wyrażonej w art. 16 § 1 k.p.a., czyli zasady trwałości decyzji administracyjnej. Jeżeli bowiem nie zachodzi podstawa do wznowienia postępowania, ewentualne uchylenie zaskarżonej decyzji mogłoby nastąpić jedynie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a lub lit. c P.p.s.a. Tak więc istotnym jest, że naruszenie prawa będące podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego powoduje uwzględnienie skargi, niezależnie od tego, czy uchybienie to miało wpływ na wynik sprawy.
Zważywszy na powyższe względy nie można podzielić poglądu przytoczonego we wniesionej kasacji, że "wprawdzie zaskarżona decyzja podlegała wzruszeniu w drodze wznowienia postępowania administracyjnego, ale przesłanką tego wznowienia nie było naruszenie prawa, lecz okoliczność, która zaistniała po wydaniu decyzji (przesłanka wznowienia postępowania administracyjnego określona w art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a.)." Pogląd przedstawiony w kasacji został wprawdzie wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 stycznia 1999 r., III SA 4728/97 (OSP 2000, z. 1, poz. 16), ale w innym stanie i prawnym i faktycznym. J. Zimmermann podzielił stanowisko Sądu wyrażone w wyroku z dnia 6 stycznia 1999r. i wskazał, że wobec tego, że w art. 22 ust. 2 pkt 2 ustawy o NSA użyto zwrotu: "naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania", na gruncie tego przepisu niezbędne jest podzielenie przesłanek wznowienia na takie, które są tożsame z "naruszeniem prawa" (art. 145 § 1 pkt 1, 2, 3, 4 i 6 k.p.a.) i na przesłanki, którym nie da się przypisać tej cechy (J. Zimmermann, glosa do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 stycznia 1999 r., III SA 4728/97, OSP 2000/1/16). Według przedstawionego stanowiska, tylko pierwsza z tak wyodrębnionych grup stanowiłaby podstawę do uchylenia decyzji z przyczyn określonych w art. 145§ 1pkt 1 b P.p.s.a. Jednocześnie J. Zimmermann, zaliczył do grupy o jakiej mowa w art. 145 § 1pkt 1 b P.p.s.a. przesłankę określoną w art. 145 a § 1 k.p.a., uznając, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niekonstytucyjności podstawy prawnej decyzji powinno przesądzać o uznaniu "naruszenia prawa" w samej decyzji administracyjnej.
Już chociażby powyższe stanowisko wskazuje na pewną niekonsekwencję, bowiem pomiędzy sytuacją, o jakiej mowa w art. 145 a § 1 k.p.a., a dyspozycją zawartą w art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. zachodzi wyjątkowa zbieżność. W każdej z sytuacji określonej w powyższych przepisach zaistniał taki stan po dacie wydania aktu kontrolowanego, który powodował usunięcie z obrotu prawnego podstawy wydania tegoż aktu (normy prawnej bądź orzeczenia). I tak w sytuacji określonej w art. 145 a § 1 k.p.a. będzie to dotyczyło niekonstytucyjności przepisu, a w sytuacji wskazanej w art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. mamy do czynienia z sytuacją, gdy decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione, czy też w odniesieniu do którego stwierdzono jego nieważność.
Zauważyć należy, że w wyroku w składzie 7 sędziów z dnia 16 stycznia 2006 r. Naczelny Sąd Administracyjny (sygn. akt I OPS 4/05 publ. ONSAiWSA 2006/2/39) wyraził pogląd, iż "podstawę uchylenia decyzji, w razie stwierdzenia przez sąd sprzeczności przepisu rozporządzenia z ustawą, stanowi co do zasady przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ lub c/ P.p.s.a.".... . Jednakże "można także rozważać, czy skoro orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją lub ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego została wydana decyzja administracyjna, stanowi podstawę do wznowienia postępowania (art. 145a k.p.a. i art. 272 P.p.s.a.) i uchylenia decyzji, to czy odmowa zastosowania przez sąd przepisu rozporządzenia z powodu jego niezgodności z Konstytucją lub ustawą, który stanowił podstawę wydania zaskarżonej decyzji, mogłaby być kwalifikowana tak jak naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, co uzasadniałoby uchylenie decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b/ P.p.s.a." To stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego należy podzielić, bowiem kontrola działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem w rozumieniu art. 184 Konstytucji RP i art. 1 Prawa o ustroju sądów administracyjnych obejmuje ocenę zaskarżonego do sądu aktu administracyjnego co do zgodności z przepisami, które mają zastosowanie w danej sprawie administracyjnej. Wydanie aktu administracyjnego, którego podstawę stanowi decyzja, w odniesieniu do której stwierdzono jej niezgodność z prawem, oznacza wydanie aktu z naruszeniem przepisów, a w takim wypadku w odniesieniu do tegoż aktu zachodzą podstawy do stwierdzenia zaistnienia naruszenia prawa w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a. Nie można bowiem pojęcia "naruszenia prawa" o jakim mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a. ograniczać do sytuacji, gdy zachodzi prosta sprzeczność między treścią przepisu, a sposobem jego zastosowania przez organ administracji. W postępowaniu administracyjnym przez wydanie decyzji z naruszeniem prawa rozumie się także takie sytuacje, w których organowi administracji nie można postawić zarzutu naruszenia przepisów w chwili wydawania decyzji, a taka sytuacja zaistniała w przedmiotowej sprawie. Dotyczy to na przykład niektórych podstaw wznowienia postępowania administracyjnego np. określonych w art. 145 § 1 pkt 5 i 8 k.p.a., czy też w art. 145 a k.p.a. Tak więc w razie stwierdzenia przez sąd, że akt kontrolowany narusza prawo, a naruszenie to daje podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego to zachodzi podstawa do uchylenia takiego aktu w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 b P.p.s.a., bowiem dyspozycja tego przepisu ma na celu przede wszystkim ochronę obiektywnego porządku prawnego.
Nie bez znaczenia dla zaakceptowania przez skład orzekający w niniejszej sprawie takiej interpretacji przepisu art. 145 § 1 pkt 1 b P.p.s.a. jest sytuacja, jaka zaistniała w niniejszej sprawie.
Sąd pierwszej instancji stwierdził, iż w sprawie dotyczącej wydania inwestorowi pozwolenia na użytkowanie instalacji paliwowej gazu LPG zaistniała podstawa do wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną z dnia 8 lipca 2003 r. określona w art. 145 § 1 pkt 8 kpa. Obowiązek wydania decyzji kontrolowanej przez Sąd tj. decyzji o pozwoleniu na użytkowanie, nałożony został na inwestora w wydanej uprzednio decyzji o pozwoleniu na budowę, na podstawie art. 55 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane. Trafnie podkreślił też Sąd pierwszej instancji, iż treść decyzji o warunkach zabudowy stanowiąca podstawę do ubiegania się o wydanie pozwolenia na budowę, rzutowała tym samym na wydaną następnie decyzję o pozwoleniu na użytkowanie obiektu budowlanego. Przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (t. j. Dz. U. z 1999 r. Nr 15, poz. 139 ze zm.) obowiązującej w dacie wydania decyzji objętej niniejszym postępowaniem, zostały w tym zakresie skorelowane z przepisami Prawa budowlanego. Z tego też względu decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu rozstrzygała określone w ustawie kwestie, aby pozostałe zagadnienia dotyczące planowanej inwestycji zostały z kolei szczegółowo określone w decyzji o pozwoleniu na budowę oraz późniejszej decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. Przedstawienie wzajemnego powiązania wydawanych w niniejszej sprawie decyzji jest konieczne z uwagi na to, że nie każde wydanie decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu prowadziło do wydania z kolei pozwolenia na budowę, a w efekcie końcowym do budowy i konieczności wydania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie obiektu budowlanego.
Istotnym dla rozpoznania przedmiotowej sprawy było to, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach prawomocnym już wyrokiem z dnia 17 stycznia 2005 r., sygn. akt II SA/Ka 2999/02, stwierdził nieważność decyzji o warunkach zabudowy terenu dla budowy przedmiotowej stacji, zaś w sprawie o sygn. II SA/Gl 461/05 Sąd ten w wyroku z dnia 1 czerwca 2005 r. uchylił wydane dla tejże inwestycji decyzję o pozwoleniu na budowę. W konsekwencji usunięta została z obrotu prawnego decyzja stanowiąca podstawę prawną wydania decyzji kontrolowanej, a więc decyzji z dnia 8 lipca 2003 r. Zasadnicze jednak znaczenie ma fakt, że stwierdzenie nieważności decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu ze względu na sprzeczność tej decyzji z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego wywołuje skutki ex tunc, a więc decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu stanowiąca podstawę wydania decyzji o pozwoleniu na budowę, a następnie decyzji o pozwoleniu na użytkowanie dotknięta była wadą od chwili jej podjęcia.
Wprawdzie, na co też zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji, a także autor skargi kasacyjnej, sądowa kontrola legalności decyzji sprawowana jest na podstawie stanu faktycznego i prawnego z daty wydania zaskarżonego aktu, jednak przedstawione wyżej okoliczności przesądzają o wiążącej podstawie wznowienia postępowania i tym samym skutkowały koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji o pozwoleniu na użytkowanie obiektu budowlanego, o czym też trafnie orzeczono w zaskarżonym wyroku.
Zauważyć trzeba, iż przedstawione wyżej stanowisko odnoszące się do skutków usunięcia z obrotu prawnego decyzji ustalającej warunki zabudowy i zagospodarowania terenu, zgodne jest z poglądem wyrażonym w dotychczasowym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego np. w wyroku z dnia 16 czerwca 2005 r. (sygn. akt OSK 832/04 LEX nr 179202 ), w którym stwierdzono, iż uchylenie przez Sąd decyzji ustalającej warunki zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji, przesądza - w przypadku zaskarżenia do Sądu Administracyjnego decyzji o pozwoleniu na budowę - o konieczności uchylenia również tego pozwolenia.
Skoro więc pozwolenie na użytkowanie określonego obiektu zostało wydane w oparciu o pozytywną decyzję o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w odniesieniu do której stwierdzono jej nieważność oraz w oparciu o pozytywną decyzję o pozwoleniu na budowę, którą z kolei również usunięto z obrotu prawnego poprzez jej uchylenie, to w odniesieniu do decyzji o pozwoleniu na użytkowanie nastąpiło ziszczenie się dyspozycji określonej w art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a., a to wyczerpało treść przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a. i stanowiło o trafności wydania zaskarżonego wyroku.
Z przytoczonych wyżej względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło