III SA/Łd 236/05

Dnia 27 lipca 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska (spr.) Sędzia NSA Janusz Furmanek Sędziowie Asesor WSA Małgorzata Łuczyńska Protokolant M. Kowalska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lipca 2005 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa Handlowego A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Ł. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w Ł. na rzecz Przedsiębiorstwa Handlowego A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego I w Ł. uznał zgłoszenie celne nr [...] z dnia [...] za nieprawidłowe w części dotyczącej zastosowanej stawki celnej, kraju pochodzenia oraz kwoty długu celnego. Z treści przedmiotowego zgłoszenia wynika, iż odbiorcą jest firma "A" sp. z o.o. Przedsiębiorstwo Handlowe z siedzibą w Ł., natomiast zgłoszenie złożył jej przedstawiciel – Agencja Celna "B" sp. z o.o. z siedzibą w Ł.. Z akt administracyjnych wynika, iż powyższa decyzja została doręczona bezpośrednio stronie, w dniu 14 grudnia 2004 r. W dniu 30 grudnia 2004 r. "A" sp. z o.o. złożyła, odwołanie od ww. decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że termin do złożenia odwołania został przekroczony z przyczyn niezależnych od Zarządu spółki tzn. osoba prowadząca sekretariat wpisała na otrzymanej decyzji datę otwarcia korespondencji (16 grudnia 2004 r.), a nie datę faktycznego jej pokwitowania (14 grudnia 2004 r.). Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Dyrektor Izby Celnej w Ł. odmówił przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji z [...] W uzasadnieniu organ administracji wskazał, że kryterium braku winy, stanowiące przesłankę zasadności wniosku o przywrócenie terminu, wiąże się z obowiązkiem zachowania przez stronę szczególnej staranności. Nie jest okolicznością wskazującą na brak winy w uchybieniu terminu fakt popełnienia omyłki przy wyliczaniu jego upływu. Obowiązek dołożenia szczególnej staranności przy rejestracji dokumentów obowiązuje wszystkich pracowników, w tym osobę prowadzącą sekretariat, nie tylko członków zarządu firmy. W niniejszej sprawie strona została powiadomiona w decyzji o terminie i trybie wniesienia odwołania, zatem przy zachowaniu minimalnej staranności przy wpisywaniu daty otrzymanej korespondencji i wyliczeniu terminu do złożenia odwołania – zdaniem organu administracji – jakakolwiek pomyłka byłaby wykluczona. Z tych względów Dyrektor Izby Celnej odmówił uwzględnienia przedmiotowego wniosku. Powyższe postanowienie zostało doręczone "A" sp. z o.o. w dniu 28 lutego 2005 r. W skardze na ww. postanowienie skarżąca spółka podniosła zarzut naruszenia art. 162 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, przez nieprawidłowe przyjęcie, że nie zachodziły podstawy prawne przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji z [...]. Zdaniem skarżącego uchybienie ww. terminowi było niezawinione przez stronę. Na uzasadnienie swojego stanowiska strona ponownie powołała się, iż zarząd spółki nie wiedział o wpływie przedmiotowej decyzji, ponieważ pracownik spółki, zajmujący się sprawami celnymi, nagle zachorował w czasie biegu terminu do wniesienia odwołania i w związku z tym nie zdążył przekazać spraw do załatwienia innemu pracownikowi. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w Ł. wniósł o jej oddalenie. Na żądanie Sądu Dyrektor Izby Celnej przedstawił kserokopię upoważnienia do działania w formie przedstawicielstwa bezpośredniego z dnia 21 października 2002 r., udzielonego przez skarżącą spółkę Agencji Celnej "B" sp. z o.o. w Ł., mocą którego wymieniona Agencja Celna została umocowana m.in. do wnoszenia odwołań i innych wniosków podlegających rozpatrzeniu przez organy celne. Z treści tego dokumentu wynika również, że objęte nim upoważnienie ma charakter stały. Dyrektor Izby Celnej przedstawił również kserokopię postanowienia Sądu Rejonowego dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi sygn. akt LD.XX NS-REJ.KRS/7269/4/246 z dnia 16 czerwca 2004 r., z którego wynika, że Agencja Celna "B" sp. z o.o. w Ł. została postawiona w stan likwidacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola ta, po myśli § 2 tegoż artykułu, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz.1270) – dalej p.p.s.a. – sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Sąd zatem, stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1. uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi: a. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b. naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c. inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, 2. stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art.156 kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach; 3. stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji (postanowienia), czy jest ona zgodna z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawa prawną. Skarga zasługuje na uwzględnienie aczkolwiek z innych przyczyn, niż zostały w niej wymienione. Organy celne nie wyjaśniły bowiem w sposób nie budzący wątpliwości wszystkich okoliczności niezbędnych do rozstrzygnięcia sprawy, czym naruszyły art. 122 i 187 § 1 Ordynacji podatkowej (Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm.) w związku z art. 262 obowiązującej wówczas ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (Dz.U. nr 75 z 2001 r. poz. 802 ze zm.), co mogło też prowadzić do naruszenia art. 162 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 Kodeksu celnego. Przede wszystkim organy celne winny bowiem ustalić, czy w chwili wydania przez Naczelnika Urzędu Celnego I w Ł. decyzji z dnia [...] uznającej zgłoszenie celne z dnia [...] za nieprawidłowe, stronę skarżącą łączył nadal z Agencją Celną "B" sp. z o.o. w Ł. stosunek przedstawicielstwa wynikający z umowy zawartej [...], czy też upoważnienie to wygasło lub zostało wypowiedziane. Dopiero poczynienie ustaleń w tym zakresie pozwoli na ocenę prawidłowości doręczenia decyzji. Agencja celna jako przedstawiciel (zarówno bezpośredni, jak i pośredni) może w świetle art. 256 § 1 Kodeksu celnego dokonywać przed organami celnymi wszelkich czynności przewidzianych w przepisach prawa celnego, w szczególności czynności wyliczonych przykładowo w tym przepisie. Wśród wskazanych uprawnień agencji jest również prawo wnoszenia odwołań i innych wniosków podlegających rozpatrzeniu przez organy celne. Skoro więc agencja celna jako przedstawiciel w świetle art. 256 § 1 Kodeksu celnego jest uprawniona do składania odwołań od decyzji wydawanych w I instancji przez organy celne, to jest ona również uprawniona do odbioru decyzji wydawanych przez organy celne. Uprawnieniu temu odpowiada z drugiej strony obowiązek organu celnego doręczenia agencji celnej wszystkich pism procesowych – w tym także wydanych orzeczeń (decyzji i postanowień). Podnieść należy, że przepisy prawa celnego w ogóle nie regulują kwestii doręczeń pism, dlatego w tym zakresie zastosowanie mają przepisy Ordynacji podatkowej, co wynika z art. 262 Kodeksu celnego. Przepis ten stanowi, że do postępowań w sprawach celnych stosuje się odpowiednio przepisy działu IV ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa z uwzględnieniem zmian wynikających z przepisów prawa celnego. W postępowaniu celnym w zakresie pełnomocnictw zastosowanie mają zatem przepisy Kodeksu celnego stanowiące lex specialis wobec przepisów działu IV Ordynacji podatkowej, natomiast w zakresie doręczeń pism – stosować należy przepisy Ordynacji podatkowej, ponieważ Kodeks celny nie reguluje tej kwestii (por. wyrok NSA z 11 lipca 2003 r., I SA/Kr 2075/2000, publikowany w systemie LexPolonica). Bezpośrednie zastosowanie znajdzie tu zatem art. 145 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym, jeżeli strona działa przez przedstawiciela, pisma doręcza się temu przedstawicielowi. Należy uznać, że w takiej sytuacji brak jest podstaw prawnych do kierowania pism bezpośrednio do strony. Doręczenie pisma samej stronie, mimo że do działania w jej imieniu i na jej rzecz upoważniony został przedstawiciel, jeżeli wywołuje dla niej ujemne skutki procesowe, nie może być uznane za skuteczne (por. wyrok NSA z 30 listopada 2000 r. I SA/Lu 1029/99, ONSA 2002/1/26; wyrok NSA z dnia 3 sierpnia 2001 r., I SA/Wr 2995/98, niepublikowany; wyrok NSA z 19 listopada 2001 r., I SA 450/01, Gazeta Prawna 2004/181 str. 10; wyrok NSA z 15 maja 2001 r., I SA 2605/99, LEX nr 54139; wyrok NSA z 18 czerwca 1999 r., I SA/Łd 1089/97, LEX nr 40871; S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek: Ordynacja podatkowa. Komentarz, Kraków 2004, s. 457). Ponieważ w rozpoznawanej sprawie z treści "Upoważnienia do działania w formie przedstawicielstwa bezpośredniego" udzielonego przez "A" sp. o.o. w Ł. Agencji Celnej "B" sp. z o.o. w Ł. wynika, że miało ono charakter stały i obejmowało m.in. wnoszenie odwołań i innych wniosków podlegających rozpatrzeniu przez organy celne, a decyzja mimo tego doręczona została bezpośrednio stronie, Dyrektor Izby Celnej rozpoznając wniosek strony o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] winien przede wszystkim ustalić, czy doręczenie to było prawnie skuteczne, a w związku z tym czy istnieje potrzeba merytorycznego rozstrzygania wniosku. Zgodnie bowiem z art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Warunkiem koniecznym do rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu jest bowiem ustalenie, że uchybienie terminu nastąpiło. Odnosząc się do argumentu podniesionego po raz pierwszy w piśmie skierowanym do Sądu 18 lipca 2005 r., że Agencja Celna "B" na mocy uchwały wspólników z 26 maja 2004 r. uległa rozwiązaniu, podkreślić należy, że kwestia ta nie była przedmiotem rozważań organu celnego w zaskarżonym postanowieniu, a właśnie to postanowienie jest przedmiotem oceny dokonywanej przez Sąd. Odwołanie się do nowych okoliczności mogących mieć wpływ na treść orzeczenia dopiero na etapie postępowania sądowego jest spóźnione i w konsekwencji okoliczności te nie mogą być przedmiotem oceny sądu (por. wyrok NSA z 30 października 2000 r., I SA/Łd 588/98, LEX nr 47097; wyrok NSA z 25 maja 2001 r., III SA 2024/00, Przegląd Podatkowy 2002/4/63; wyrok NSA z 27 czerwca 2001 r., V SA 3659/00, LEX nr 84485). Należy także zwrócić uwagę, że Dyrektor Izby Celnej w Ł. w piśmie z dnia 18 lipca 2005 r. wskazał, że Agencja Celna "B" prowadziła działalność gospodarczą do dnia 30 kwietnia 2004 r., po czym na mocy uchwały wspólników z dnia 26 maja 2004 r. uległa rozwiązaniu. Do pisma tego załączył jednak kserokopię postanowienia Sądu Rejonowego dla Łodzi Śródmieścia w Łodzi XX Wydz. Krajowego Rejestru Sądowego z dnia 16 czerwca 2004 r., z którego wynika, że zgłoszone zostało jedynie otwarcie likwidacji spółki (art. 277 § 1 k.s.h.), co nie musi być równoznaczne z zakończeniem działalności podmiotu. Brak natomiast informacji o tym czy likwidacja ta została zakończona i czy spółka "B" została wykreślona z rejestru. Zgodnie bowiem z art. 272 k.s.h. rozwiązanie spółki następuje z chwilą wykreślenia jej z rejestru. Kwestie te także winny zostać wyjaśnione przy ponownym rozpoznawaniu sprawy. Reasumując, ponieważ w rozpoznawanej sprawie Sąd stwierdził takie naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik na wynik sprawy, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1c p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie. Z uwagi na to, iż skarga została uwzględniona sąd, na podstawie art. 200 p.p.s.a., zasądził od Dyrektora Izby Celnej w Ł. na rzecz strony skarżącej kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania (wpisu od skargi).