II OSK 1399/05

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Alicja Plucińska - Filipowicz Sędziowie Sędzia NSA Andrzej Gliniecki Sędzia NSA Otylia Wierzbicka (spr.) Protokolant Agnieszka Kuberska po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 2006r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 26 lipca 2005 r. sygn. akt II SA/Kr 301/03 w sprawie ze skarg P. B., G. B. i K. B. na decyzję Wojewody Świętokrzyskiego z dnia [...] stycznia 2003 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania. oddala skargę kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w sprawie sygn. II SA/Kr 301/03, wyrokiem z dnia 26 lipca 2005 r. oddalił skargi P. B., G. B. i K. B. na decyzję Wojewody Świętokrzyskiego z dnia [...] stycznia 2003 r. o ich wymeldowaniu z lokalu położonego w miejscowości B. nr [...], gmina B. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, co następuje: Sprawa wymeldowania była przedmiotem dwukrotnego orzekania przez organy w odniesieniu do P. B. Decyzją z dnia [...] października 2001 r. Wójt Gminy B. odmówił wymeldowania P. B. z lokalu mieszkalnego, położonego w miejscowości B., wskazując, że jest on współwłaścicielem spornego lokalu, co wynika z postanowienia Sądu Rejonowego w S. z dnia 21 lipca 1997 r., o stwierdzeniu nabycia spadku po ojcu T. B. W lokalu tym jest zameldowany od listopada 1984 r., ale w nim nie przebywa z powodu sytuacji życiowej. Od 1996 r. stara się powrócić do tego lokalu, ale wobec toczących się przed sądem spraw majątkowych napotyka na trudności. Organ uznał, że wprawdzie P. B. nie przebywa w spornym lokalu, ale posiada uprawnienie do tego lokalu, co oznacza, że nie zostały spełnione obie przesłanki niezbędne do wymeldowania z pobytu stałego, określone w art. 15 ust 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. 2001 Nr 87 poz. 960 ze zm.) Wojewoda Świętokrzyski decyzją z dnia [...] listopada 2001 r. powyższą decyzję utrzymał w mocy. W dniu 7 sierpnia 2002 r. S. B. wystąpił ponownie z wnioskiem o wymeldowanie P. B. wraz z synami G. i K. z przedmiotowego lokalu. Wójt Gminy B. decyzją z dnia [...] listopada 2002 r. orzekł o wymeldowaniu P. B. wraz z synami K. i G. z pobytu stałego w tym lokalu. Wojewoda Świętokrzyski po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] stycznia 2003 r. utrzymał w mocy powyższą decyzję. Na decyzję Wojewody Świętokrzyskiego skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie wniósł P. B., K. B. i G. B. Oddalając skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie podniósł, że wprawdzie organy orzekały dwukrotnie w sprawie wymeldowania P. B., ale nie miało miejsca "orzekanie ponowne w sprawie zakończonej decyzją ostateczną" przy niezmienionym stanie prawnym i faktycznym. W ocenie Sądu, organy poczyniły nowe ustalenia faktyczne wskazując, że osoby wymeldowane nie poszukiwały w postępowaniu cywilnym ochrony swych spraw w zakresie dostępu do spornego lokalu. Jeżeli nawet w 1996 r. zostali usunięci z lokalu wbrew swojej woli to rozstrzygające znaczenia dla sprawy ma fakt, iż od tego czasu nie wykorzystali środków prawnych, które pozwoliłyby im odzyskać dostęp do lokalu i zamieszkania w nim. Sąd uznał, że powyższe okoliczności wskazują, że opuścili oni mieszkanie trwale i dobrowolnie, a to zobowiązywało organy do wydania decyzji o ich wymeldowaniu. Celem ewidencji jest rejestrowanie faktycznego miejsca zamieszkiwania każdej osoby. Faktyczne opuszczenie mieszkania jest wystarczającą przesłanką wymeldowania. W sprawie niespornym jest, że nie zamieszkują w przedmiotowym lokalu od 1996 r., zatem należało doprowadzić do skorygowania ewidencji meldunkowej przez wymeldowanie z lokalu P. B. i jego synów. Skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł P. B. reprezentowany przez adwokata. Wyrokowi zarzuca: - rażącą obrazę przepisów prawa materialnego, tj. art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, polegającą na wadliwym jego zastosowaniu przejawiającym się w rozszerzającej interpretacji pojęcia dobrowolności opuszczenia lokalu i trwałości tego stanu, sprzecznej zarówno z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego jak i orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego - rażącą obrazę przepisów postępowania polegającą na przyjęciu istnienia warunków wymaganych do zastosowania art. 15 ust 2 cyt. ustawy, w sytuacji, gdy te, jako mające charakter ocenny winny wynikać w sposób nie budzący wątpliwości z dowodów zebranych w sprawie. Wnosi o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu zarzutów skargi podnosi, że opuszczenie lokalu nie było dobrowolne, a doszło do niego w wyniku użycia siły fizycznej. O braku dobrowolności świadczy jego zadaniem wytoczenie wielu spraw cywilnych mających na celu wejście w posiadanie części nieruchomości, w tym także lokalu mieszkalnego. Kwestionuje też stanowisko Sądu zawarte w uzasadnieniu wyroku, że skarżący nie wykorzystali środków prawnych, które pozwoliłyby im odzyskać dostęp do lokalu i w nim zamieszkać. Jako mniej istotny w niniejszej sprawie ocenia wynik tych postępowań sądowych, gdyż zasadnicze znaczenie ma zamiar w jakim były podejmowane. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Stosownie do treści art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), skarga kasacyjna może być oparta na następujących podstawach: - naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1) - naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2) Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem według art. 183 § 1 cyt. ustawy rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jedynie pod uwagę z urzędu nieważność postępowania. Związanie Sądu podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym zdaniem skarżącego uchybił Sąd, wskazanie ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego – wskazania dodatkowo, że wytknięte naruszenie mogło mieć wpływ na wynik spraw. Skarga kasacyjna jest więc bardzo sformalizowanym środkiem procesowym i dlatego obwarowana jest przymusem adwokacko – radcowskim (art. 175 § 1 – 3 cyt. ustawy). Wymóg powyższy opiera się na założeniu, że powierzenie tych czynności wykwalifikowanym prawnikom zapewni skardze odpowiedni poziom formalny i merytoryczny. Skarga kasacyjna wniesiona w przedmiotowej sprawie jako podstawy wskazuje naruszenie prawa materialnego, tj. art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, polegające na wadliwym jego zastosowaniu oraz naruszenie prawa procesowego przez przyjęcie że zaistniały przesłanki z art. 15 ust. 2, mimo braku do tego podstaw. Powyższe zarzuty odnoszą się w istocie do błędnej oceny poczynionych ustaleń faktycznych poprzez przyjęcie, że spełnione są przesłanki do zastosowania art. 15 ust. 2 cytowanej ustawy, która to ocena doprowadziła w konsekwencji do wadliwego zastosowania powołanego przepisu. W orzecznictwie przyjmuje się, że przesłanką wymeldowania jest dobrowolne opuszczenie lokalu. W sprawie niniejszej nie jest kwestionowane ustalenie, że skarżący P. B. nie zamieszkuje w spornym lokalu od 1996 r. i że nie skorzystał z sądowej drogi dochodzenia praw do ochrony naruszonego posiadania. Sporny lokal należy do majątku spadkowego i na tle sporu o spadek toczą się przed sądem powszechnym procesy, których przedmiotem jest zniesienie współwłasności i dział spadku. Zakończył się natomiast prawomocnym wyrokiem oddalającym pozew, proces z jego powództwa o dopuszczenie do współposiadania rzeczy wspólnej. Proces ten nie rozstrzygał kwestii ochrony naruszonego posiadania, choć skarżący dążył niewątpliwie na drodze sądowej do uzyskania dostępu do lokalu, co okazało się działaniem prawnie nieskutecznym, przy czym z żądaniem tym wystąpił dopiero w 2002 r., a więc 6 lat po opuszczeniu lokalu. Przytoczone powyżej okoliczności pozwalają uznać, że słuszne jest stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który przyjął, że zaistniały podstawy do wydania decyzji administracyjnej o wymeldowaniu skarżącego z lokalu, w którym od dawna nie zamieszkuje, i z którego nie wymeldował się pomimo ciążącego na nim w tym zakresie obowiązku. Zameldowanie jest czynnością materialno – techniczną, ma charakter rejestrowy, powinno odzwierciedlać rzeczywisty stan rzeczy, nie powinno natomiast służyć fikcji meldunkowej. Skarżący podnosi zarzut braku dobrowolności w opuszczaniu mieszkania. Dla oceny tej przesłanki podstawowe znaczenie ma, jak to stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w niepublikowanym wyroku z dnia 24 października 2006 r. w sprawie sygn. II OSK 1259/05 okoliczność długotrwałego okresu zamieszkiwania w innym lokalu przy jednoczesnym nie skorzystaniu ze środków prawnych, które pozwoliłyby odzyskać dostęp do lokalu i zamieszkać w nim, tj. nie wytoczenie przed sądem powszechnym powództwa o przywrócenie utraconego posiadania. Stanowisko to skład orzekający w niniejszej sprawie podziela. Skoro przez okres 6 lat skarżący będąc zameldowany w przedmiotowym lokalu mieszkał w innym, jedynie niezgodnie z przepisami ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych był w nim zameldowany i nie podjął działań prawnych zmierzających do przywrócenia utraconego posiadania, to taki stan faktyczny, niekwestionowany przez skarżącego pozwala uznać, że dał wyraz swojej woli rezygnacji z zamieszkiwania w tym lokalu. Brak aktywności skarżącego przez kilka lat w dochodzeniu praw do posiadania lokalu dawał podstawę do przyjęcia, że opuszczenie lokalu było dobrowolne i trwałe. Oceny tej nie zmienia fakt wytoczenia procesu dopiero w 2002 r. o dopuszczenie do współposiadania lokalu, który nadto okazał się prawnie nieskuteczny (oddalenie pozwu). Inne rozumienie przepisu art. 15 ust. 2 cyt. ustawy będącego w przedmiotowej sprawie podstawą materialno – prawną orzeczenia o wymeldowaniu prowadziłoby do akceptacji fikcji, polegającej na utrzymaniu zameldowania określonej osoby w lokalu, w którym faktycznie od dawna nie zamieszkuje. Byłoby to sprzeczne z celem obowiązku meldunkowego, którym jest zapewnienie prawidłowego funkcjonowania ewidencji ludności, zaś ewidencja ludności polega na rejestracji danych o faktycznym miejscu pobytu (adresu) osoby. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.