I OSK 108/05

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Runge - Lissowska, Sędziowie NSA Wojciech Chróścielewski, Jan Paweł Tarno (spr.), Protokolant Mariusz Bartosiak, po rozpoznaniu w dniu 22 lipca 2005 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Zarządu Powiatu w L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 22 września 2004 r. sygn. akt II SA/Rz 484/04 w sprawie ze skargi Wojciecha K. na uchwałę Zarządu Powiatu w L. z dnia 30 kwietnia 2004 r. (...) w przedmiocie odwołania z funkcji dyrektora uchyla zaskarżony wyrok i odrzuca skargę. I OSK 108/05 UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z 22 września 2004 r., II SA/Rz 484/04 stwierdził nieważność uchwały Zarządu Powiatu w L. z 30 kwietnia 2004 r., (...) w przedmiocie odwołania Wojciecha K. z funkcji dyrektora w trybie nadzwyczajnym. W uzasadnieniu swego orzeczenia Sąd nie podzielił poglądu zawartego w uzasadnieniu przedmiotowej uchwały, jakoby w sprawie zaszły "szczególnie uzasadnione przypadki" uzasadniające możliwość odwołania nauczyciela ze stanowiska kierowniczego w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia w myśl art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy z 7 września 1991 r. o systemie oświaty /Dz.U. 1996 nr 67 poz. 329 ze zm./, albowiem żaden z przytoczonych zarzutów nie mieści się w tym pojęciu. "Szczególnie uzasadnione przypadki" oznaczają takie sytuacje, w których nie jest możliwe pełnienie przez nauczyciela funkcji kierowniczej i zachodzi konieczność natychmiastowego przerwania jego czynności z uwagi na zagrożenie dla interesu publicznego. Muszą być one na tyle istotne, że nie można pozwolić danej osobie na dalsze wykonywanie obowiązków. W pojęciu tym nie mieści się zatem każde naruszenie prawa. Za "szczególnie uzasadnione przypadek" można również uznać jakieś jednostkowe wydarzenie, ale musi ono prowadzić do destabilizacji funkcjonowania szkoły. W przypadku odwołania Wojciecha K. taka nadzwyczajna sytuacja nie zaistniała. Nie potwierdziły się zarzuty dotyczące naruszenia dyscypliny finansów publicznych. I to zarówno podnoszona w motywach uchwały kwestia zakupu oleju opałowego - w tej sprawie Zarząd Powiatu nawet nie kierował stosownego zawiadomienia, jak i sprawa wynajmu pomieszczeń szkoły, w której Rzecznik Dyscypliny Finansów Publicznych odmówił wszczęcia postępowania. Na marginesie należy zauważyć, że nawet gdyby zarzuty te były zasadne, to i tak nie wszystkie nieprawidłowości w zakresie finansów szkoły skutkują odwołaniem. Na przykład "zaniedbania w zakresie gospodarki finansowej szkoły, polegające na uchybieniach w dziedzinie jej rachunkowości nie stanowią "szczególnie uzasadnionych powodów" odwołania osoby z funkcji dyrektora szkoły w trybie art. 38 pkt 2 ustawy o systemie oświaty" - wyrok NSA z dnia 14 marca 1997 r., II SA/Wr 472/96- Orzecz. w sprawach Samorządowych 1997 nr 2 poz. 53. Trudno byłoby także uznać za nadzwyczajne okoliczności skutkujące odwołaniem wątpliwości wyrażane w pismach dyrektora Zespołu Szkół Leśnych w L. dotyczące funkcjonowania Powiatowego Zespołu Obsługi Placówek Oświatowych w L., zwłaszcza w kontekście odpowiedzialności, jaką tenże dyrektor ponosił w ramach ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych /Dz.U. 2003 nr 15 poz. 148 ze zm./. Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że współpraca pomiędzy organem prowadzącym szkołę a jej dyrektorem nie układała się pomyślnie, obie strony kierowały wzajemne uwagi i zastrzeżenia do P. Kuratora Oświaty w R. Taka sytuacja trwała jednak od dłuższego czasu, a podjęcia uchwały nie poprzedziło żadne nadzwyczajne wydarzenie, nie pozwalające na dalsze pełnienie przez Wojciecha K. funkcji dyrektora. Pozostałe zarzuty również nie stanowią "szczególnego przypadku" skutkującego natychmiastowym odwołaniem dyrektora. Uchybienia, takie jak odmowa wypłaty nauczycielowi zasiłku na zagospodarowanie, czy nieprawidłowości w prowadzeniu akt osobowych pracowników szkoły - zostały usunięte. Kwestia przydzielania przez dyrektora Zespołu Szkół Leśnych godzin ponadwymiarowych swojemu zastępcy nie została zakwestionowana przez organ sprawujący nadzór pedagogiczny, a tylko wówczas, po złożeniu odpowiedniego wniosku, o którym mowa w art. 34 ust. 2 a ustawy o systemie oświaty możliwe byłoby odwołanie dyrektora w trybie art. 38 ust. 1 pkt 1 lit. "c" tej ustawy. Po myśli bowiem art. 33 ust. 2 pkt 1 cyt. ustawy nadzorowi pedagogicznemu podlega w szczególności zgodność zatrudniania nauczycieli w wymaganymi kwalifikacjami. Wyrok wydany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w dniu 22 września 2004 r. /II SA/Rz 484/04/ został zaskarżony w całości przez Zarząd Powiatu w L. w drodze skargi kasacyjnej, w której zarzucono mu: 1/ na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ - naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a/ art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty przez przyjęcie, że odwołanie dyrektora Zespołu Szkół Leśnych w L. nie było szczególnie uzasadnionym przypadkiem w rozumieniu tego przepisu; b/ art. 32 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym /Dz.U. 2001 nr 142 poz. 1592 ze zm./ przez przyjęcie, że przedmiotowa uchwała Zarządu Powiatu w L. podlega kontroli sądu na podstawie innych jeszcze kryteriów niż tylko zgodność z prawem, c/ art. 87 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym przez przyjęcie, że skarga nie była przedwczesna i była dopuszczalna, mimo nie zachowania terminów ustawowych, o których mowa w art. 35 par. 3 Kodeksu postępowania administracyjnego; 2/ na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez uchybienie art. 98 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1271 ze zm./ w związku z art. 52 par. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./, skutkiem którego było uwzględnienie skargi w miejsce jej odrzucenia jako niedopuszczalnej. W następstwie wniesiono o: 1/ uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie do ponownego rozpoznania, albo 2/ zmianę zaskarżonego wyroku w całości i orzeczenie o oddaleniu skargi Wojciecha K., lub 3/ zmianę zaskarżonego wyroku w całości i orzeczenie o odrzuceniu skargi Wojciecha K. 4/ zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu obszernie polemizowano z ocena prawną wyrażoną w zaskarżonym wyroku. W odniesieniu do zarzutu przedwczesnego wniesienia skargi podniesiono, że pismem z dnia 14 maja 2004 r. /data wpływu: 17.05.2004 r./ skarżący Wojciech K. wezwał Zarząd Powiatu w L. do usunięcia naruszenia jego uprawnień, to znaczy do przywrócenia go na dotychczasowe stanowisko. Odpowiedź na to wezwanie, datowaną na 9 czerwca 2004 r.; otrzymał w dniu 22 czerwca 2004 r. /dowód: pismo Skarżącego z dnia 23 czerwca 2004 r./. Natomiast w dniu 31 maja 2004 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynęła jego skarga /data nadania - 29.05.2004 r., tak według datownika na kopercie - dowód w aktach sprawy/ na uchwałę odwołującą go ze stanowiska dyrektora. A zatem pomiędzy wezwaniem Zarządu Powiatu w L. do usunięcia naruszenia prawa /w dniu 17.05.2004 r./, a nadaniem skargi do WSA w urzędzie pocztowym /w dniu 29.05.2004 r./ upłynęło zaledwie dwanaście dni, co ma w niniejszej sprawie istotne znaczenie prawne. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zarzut naruszenia art. 87 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym przez przyjęcie, że skarga Wojciecha K. do WSA w Rzeszowie nie była przedwczesna i była dopuszczalna jest zasadny. Stosownie do przywołanego przepisu każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą podjętą przez organ powiatu w sprawie z zakresu administracji publicznej, może, po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia, zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego z tym, że w sprawie wezwania do usunięcia naruszenia stosuje się przepisy o terminach załatwiania spraw w postępowaniu administracyjnym. Termin do zaskarżania uchwał i zarządzeń organów jednostek samorządu terytorialnego został określony w art. 53 par. 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W takich przypadkach skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia wezwania o usunięcie naruszenia prawa. Początkiem biegu tego terminu jest zatem dzień udzielenia odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, chyba że organ nie udzieli odpowiedzi w terminie miesięcznym, określonym przez przepisy Kpa. Wtedy upływ tego terminu jest początkiem biegu terminu do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. W kontekście przytoczonych regulacji prawnych należy więc przyjąć, że skargę do sądu administracyjnego na uchwałę podjętą przez organ powiatu w sprawie z zakresu administracji publicznej wnosi się między trzydziestym a sześćdziesiątym dniem licząc od daty wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa, jeżeli odpowiedź na to wezwanie nie zostanie udzielona przez organ tej jednostki samorządu terytorialnego w ciągu miesiąca /art. 35 Kpa w zw. z art. 87 ust. 4 u.s.p. i 53 par. 2 p.p.s.a./. Jak wynika z oświadczenia skarżącego Wojciecha K. Zarząd Powiatu w L. został wezwany do usunięcia naruszenia prawa pismem z 14 maja 2004 r. Natomiast skarga do sądu I instancji na uchwałę Zarządu Powiatu w L. z 30 kwietnia 2004 r., (...) została przezeń nadana w polskim urzędzie pocztowym 29 maja 2004 r. Nie ulega zatem wątpliwości, że nastąpiło to przed upływem terminu, jaki miał Zarząd Powiatu na udzielenie odpowiedzi. W rezultacie skarga Wojciecha K. była niedopuszczalna jako przedwczesna i podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 par. 1 pkt 6 p.p.s.a. W tym stanie rzeczy należało zaskarżony wyrok uchylić i skargę odrzucić na zasadzie art. 189 i art. 58 par. 1 pkt 6 i par. 3 w zw. z art. 193 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a.