I OSK 1270/05

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA: Izabella Kulig-Maciszewska (spr.) Sędziowie NSA Anna Lech Joanna Runge-Lissowska Protokolant Tomasz Zieliński po rozpoznaniu w dniu 22 czerwca 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej G. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolski z dnia 20 lipca 2005r. sygn. akt II SA/Go 42/05 w sprawie ze skargi G. R. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Rzepinie z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby 1. oddala skargę kasacyjną; 2. przyznaje adw. N. J. od Skarbu Państwa wynagrodzenie wraz z należnym podatkiem od towarów i usług w łącznej kwocie 244 zł (słownie: dwieście czterdzieści cztery) tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim wyrokiem z dnia 20 lipca 2005 r., oddalił skargę G. R. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Rzepinie z dnia [...] Nr [...], w przedmiocie zwolnienia ze służby. Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach sprawy: Zaskarżoną decyzją Dyrektor Izby Celnej w Rzepinie utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] Nr [...] o zwolnieniu ze służby funkcjonariusza celnego G. R., wydaną na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 72, poz. 802), ze względu na fakt skierowania przez Prokuratora Okręgowego w Gorzowie Wielkopolskim przeciwko stronie oskarżenia o umyślne popełnienie przestępstwa ściganego z oskarżenia publicznego. W skardze na decyzję organu II instancji, G. R. powołał się na naruszenie prawa materialnego, a w szczególności art. 42 ust. 3 w związku z art. 2 i art. 32 Konstytucji RP, art. 14 ust. 1 i 2 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych z dnia 19 grudnia 1966 r., art. 6 ust. 1 i 2 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z dnia 4 listopada 1950 r. oraz art. 5 k.p.k. Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim wskazał, iż z treści art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy o Służbie Celnej, wynika, iż Dyrektor Izby Celnej jest zobligowany do zwolnienia funkcjonariusza celnego w wypadku wniesienia przeciwko temu funkcjonariuszowi aktu oskarżenia o umyślne popełnienie przestępstwa, ściganego z oskarżenia publicznego. Decyzja o zwolnieniu funkcjonariusza ze służby, w wypadku zaistnienia okoliczności, o których mowa w art. 25 ust. 1 pkt 8a wskazanej ustawy, nie opiera się na instytucji tzw. uznania administracyjnego organu administracji. W wypadku istnienia przesłanek określonych w tym przepisie, Dyrektor Izby Celnej ma obowiązek wydania decyzji o zwolnieniu tegoż funkcjonariusza ze służby. Z analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że w niniejszej sprawie zaistniały łącznie wszystkie przesłanki, o których mowa w art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy o Służbie Celnej. Akt oskarżenia został skierowany do sądu w dniu 31 grudnia 2003r. Skarżący jest oskarżony o czyn z art. 231 § 2 k.k. w zw. z art. 271 § 3 k.k. Odnosząc się do zarzutu strony dotyczącego niekonstytucyjności przepisu art. 25 ust. 1 pkt 8a cytowanej ustawy, należy zauważyć, że przepis ten - na podstawie wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich z dnia 27 stycznia 2004 - badany był pod względem jego zgodności z Konstytucją RP przez Trybunał Konstytucyjny. W wyroku z dnia 19 października 2004 r. K 1/04 OTK-A 2004/9/93 Trybunał orzekł, że przepis art. 25 ust. 1 pkt 8a ww. ustawy jest zgodny z art. 32 i nie jest niezgodny z art. 42 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W obszernym uzasadnieniu wyroku Trybunał Konstytucyjny m.in. wskazał na potrzebę wprowadzenia zakwestionowanego rozwiązania w celu eliminacji pola podejrzliwości i spekulacji szkodzących zaufaniu publicznemu oraz podważających autorytet państwa. Trybunał Konstytucyjny zwrócił również uwagę na doniosłość prawidłowego wykonywania zadań Służby Celnej dla budżetu państwa. Z powyższego wynika, że tryb kontroli konstytucyjności art. 25 ust. 1 pkt 8a został wyczerpany. Zasada bezpośredniego stosowania Konstytucji, na którą powołuje się skarżący (konkretnie w odniesieniu do zasady równości obywateli wobec prawa -wynikającej z art. 32 i zasady domniemania niewinności - wynikającej z art. 42 ust. 3) nie oznacza kompetencji do kontroli konstytucyjności obowiązującego prawa przez sądy i inne organy powołane do stosowania prawa. G. R. złożył skargę kasacyjną na powyższy wyrok zarzucając mu naruszenie prawa materialnego przez: - niezastosowanie art. 8 ust. 2 w związku z art. 32 ust. 1 i 2, 42 ust. 3, 60 Konstytucji RP oraz art. 91 ust. 1, 2, 3 Konstytucji RP w zw. z art. 6 ust. 1 i 2 w zw. z art. 14 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności oraz art. 14 ust. 1 i 2 Międzynarodowego paktu praw obywatelskich i politycznych - art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy o służbie celnej poprzez niewłaściwe zastosowanie. W uzasadnieniu skarżący wskazał, iż zarówno przepisy Konstytucji jak i Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz Międzynarodowego paktu praw obywatelskich i politycznych mają pierwszeństwo przed Ustawą o służbie celnej i powinny być bezpośrednio stosowane przez administrację publiczną jak i przez sądy. Wydaje się - wskazał skarżący - że zarówno zaskarżane decyzje Dyrektora Izby Celnej w Rzepinie jak i zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego utrzymujący w mocy decyzję Dyrektora Izby Celnej w Rzepinie obarczone są tymi samymi błędami, gdyż opierając się o treść art. 25 ust. 1 pkt. 8a ustawy o służbie celnej, naruszyły zasadę domniemania niewinności, prawa do sądu i równości wobec prawa. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Celnej w Rzepinie wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumenty przedstawione w zaskarżonej decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionej podstawy, a podniesione w niej zarzuty nie są trafne. Przede wszystkim nie jest zasadny zarzut niezastosowania przez Sąd I instancji przepisów Konstytucji RP, Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych oraz Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności odnoszących się do zasady domniemania niewinności, równości oraz dostępu do służby publicznej. Jak słusznie podniesiono w skardze kasacyjnej, zgodnie z art. 8 ust. 2 przepisy Konstytucji stosuje się bezpośrednio, jednakże stosowanie norm konstytucyjnych wprost, jako podstawy orzekania, może nastąpić wówczas, gdy brak jest regulacji ustawowych normujących dany zakres lub istnieje konieczność ich uzupełnienia. Natomiast formą bezpośredniego stosowania Konstytucji jest również współstosowanie określonych w niej zasad, gwarancji i norm z normami ustaw zwykłych. Przy czym zasady konstytucyjne powinny być wyznacznikiem przy stosowaniu i interpretacji przepisów ustawowych. W niniejszej sprawie kwestie związane ze służbą celną, w tym przesłanki zwolnienia z tej służby zostały uregulowane w stosownej ustawie z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 72, poz. 802 z późn. zm.) i w tym zakresie nie było podstaw stosowania wprost przepisów Konstytucji RP czy też wskazanego w skardze kasacyjnej Paktu i Konwencji. Jak to słusznie podniósł Sąd I instancji, zasada bezpośredniego stosowania Konstytucji nie oznacza, że sąd administracyjny posiada kompetencje do oceny zgodności z Konstytucją danej normy ustawowej. Taką kompetencję posiada Trybunał Konstytucyjny, a sąd administracyjny gdy zaistnieją przesłanki z art. 193 Konstytucji RP, może wystąpić ze stosownym pytaniem prawnym. W niniejszej sprawie powołany przepis art. 25 ust. 1 pkt 8a ww. ustawy o Służbie Cywilnej był przedmiotem oceny zgodności z Konstytucją i w związku z tym nie było podstaw do występowania ze stosownym pytaniem prawnym. Jak wskazał to Sąd I instancji, Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 19 października 2004 r. stwierdził, że jest on zgodny z przepisami Konstytucji dot. zasady równości oraz zasady domniemania niewinności. Wskazać przy tym należy, iż powołane w skardze kasacyjnej przepisy Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych odnoszą się właśnie do zasady równości oraz domniemania niewinności. Odnośnie zarzutu niesłusznego zastosowania art. 25 ust. 1 pkt 8a powołanej ustawy o Służbie Celnej, to również należy stwierdzić, że jest on chybiony. Sąd I instancji zasadnie bowiem przyjął, że organ administracji publicznej prawidłowo go zastosował. W niniejszej sprawie bezsporne bowiem jest, iż zaistniały przesłanki ustawowe do jego zastosowania, a w takiej sytuacji organ zobligowany był zwolnić skarżącego ze służby. Z tych wszystkich względów, uznając, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny, na mocy art. 184 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, Sąd orzekł na zasadzie art. 250 ww. ustawy w zw. z § 19 pkt 1 i 18 ust. 1 pkt 2 lit. "b" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 29 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenie przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 z późn. zm.).