I SA/Wa 735/04
WyrokWSA w Warszawie2005-07-12
Skład orzekający: Jolanta Zdanowicz, Joanna Banasiewicz, Krystyna Kleiber
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej, działając w trybie autokontroli na podstawie art. 54 § 3 PPSA, może uchylić własną decyzję i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji, czy też musi rozstrzygnąć sprawę co do istoty?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej, działając w trybie autokontroli na podstawie art. 54 § 3 PPSA, może uwzględnić skargę w całości, co oznacza konieczność rozstrzygnięcia sprawy co do istoty. Uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji nie jest dopuszczalne w tym trybie, gdyż otwierałoby to nowy tok instancji. W związku z tym, decyzja organu uchylająca własną decyzję i przekazująca sprawę do ponownego rozpoznania jest wadliwa.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi P. Spółki z o.o. na decyzję Prezydenta miasta W. z dnia marca 2004 r. w przedmiocie użytkowania wieczystego gruntu. Prezydent W. pierwotnie ustanowił prawo użytkowania wieczystego na rzecz spółki. Po wniesieniu skargi przez spółkę, Prezydent, działając w trybie autokontroli na podstawie art. 54 § 3 PPSA, uchylił swoją pierwotną decyzję, stwierdzając naruszenie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami. Spółka zaskarżyła decyzję autokontrolną, domagając się stwierdzenia jej nieważności lub uchylenia. Sąd administracyjny uchylił decyzję autokontrolną Prezydenta.Rozstrzygnięcie
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Prezydenta [....] W. z dnia [....] marca 2004 r. (decyzję autokontrolną).Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Zdanowicz Sędziowie NSA Joanna Banasiewicz WSA Krystyna Kleiber (spr.) Protokolant Anna Mielicka-Stojek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lipca 2005 r. sprawy ze skargi P. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K. na decyzję Prezydenta [....] W. z dnia [....] marca 2004 r. nr [....] w przedmiocie użytkowania wieczystego gruntu 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Prezydenta [....] W. na rzecz P. Sp. z o.o. kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Decyzją nr [....] z dnia [....] września 2003 r. Prezydent [....] W. po rozpatrzeniu wniosku Zarządu Spółki Akcyjnej N. z dnia [....] lutego 1949 r. ustanowił na rzecz jej następcy prawnego P. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w K., prawo użytkowania wieczystego, na 99 lat, gruntu o powierzchni [....] ha, położonego w W. przy ul. [....], oznaczonego w ewidencji gruntów numerem [....], objętego księgą wieczystą Kw [....] za symbolicznym czynszem w wysokości [....] PLN, stanowiącym 3% ceny gruntu, ustalonej w kwocie [....] PLN.
W decyzji tej wskazał, iż podstawą prawną rozstrzygnięcia jest art. 7 ust. 1, 2 i 3 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50 poz. 279) w związku z uchwałą nr [....] Rady Gminy [....] z dnia [....] października 2002 r. w sprawie zasad ustalenia wysokości czynszu symbolicznego za użytkowanie wieczyste gruntów przejętych na rzecz Skarbu Państwa w trybie tegoż dekretu, stanowiących własność Gminy [....].
Prezydent [....] W. wyjaśnił co następuje.
Nieruchomość położona w W. przy [....], dla której prowadzona była księga wieczysta pod nazwą: [....], leży na terenie objętym działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 roku o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50 poz. 279). Na podstawie art. 1 tego dekretu wszystkie grunty leżące w granicach miasta W. przeszły na własność [....] W., a po likwidacji gmin w 1950 r. na własność Skarbu Państwa.
Następnie powyższy grunt z dniem [....] maja 1990 roku stał się własnością Dzielnicy-Gminy W., co potwierdził Wojewoda [....] decyzją nr [....] z dnia [....] listopada 1992 r., a na podstawie art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju [....] W. (Dz.U. Nr 41 poz. 361 ze zm.) przedmiotowy grunt przeszedł na własność Miasta [....] W.
Zgodnie z art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy, dotychczasowy właściciel gruntu, prawni następcy właściciela, będący w posiadaniu gruntu, lub osoby prawa jego reprezentujące, mogli w ciągu 6 miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez Gminę [....] W. zgłosić wniosek o przyznanie na tym gruncie jego dotychczasowemu właścicielowi prawa własności czasowej z czynszem symbolicznym lub prawa zabudowy za opłatą symboliczną.
Objęcie niniejszego gruntu przez Gminę [....]. W. nastąpiło w dniu 16 sierpnia 1948 roku, to jest z dniem ukazania się ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Nr [....] Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego [....] W., w związku z czym termin składania wniosków mijał dnia [....] lutego 1949 roku.
Zgodnie z zaświadczeniem Sądu Okręgowego w W. [....] Wydziału Hipotecznego z dnia [....] lipca 1946 r. tytuł własności co do reszty nieruchomości, dla której prowadzona była księga wieczysta pod nazwą: [....], uregulowany był jawnym wpisem na imię N. Spółki Akcyjnej.
W dniu 10 lutego 1949 r. Zarząd Spółki Akcyjnej N. złożył wniosek o przyznanie Spółce za czynszem symbolicznym prawa własności czasowej do terenu części nieruchomości hipotecznej w W. pod nazwą [....].
Umową sprzedaży, zawartą w formie aktu notarialnego z dnia [....] grudnia 2000 r., Rep. A Nr [....], M. B. i A. M. działający w imieniu spółki N. Spółka Akcyjna z siedzibą w W. sprzedali spółce pod firmą P. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, w imieniu której działali R. O. i T. G., prawa i roszczenia do nieruchomości położonej w rejonie ulic [....], oznaczonej numerem hipotecznym [....], stanowiącej część działki ewidencyjnej nr [...] w obrębie [....], wynikające z art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy.
Przedmiotowy grunt zgodnie z Planem Ogólnym Zagospodarowania Przestrzennego [....] W. zatwierdzonym Uchwałą nr [....] Rady [....] W. z dnia [....] września 1992 r. (Dziennik Urzędowy Województwa Warszawskiego Nr [....] poz. [....]) znajduje się w strefie funkcjonalnej oznaczonej symbolem [....] o funkcji mieszkaniowo-usługowej. W obszarze tym preferuje się utrzymanie i rozwój funkcji mieszkaniowych z możliwością realizacji usług nieuciążliwych dla ludności (uciążliwość winna się zawierać w granicach działki). Na omawianym terenie istnieje ogród działkowy. Plan ustala dla wskazanych na rysunku planu terenów zainwestowania minimalny udział zieleni w ich zagospodarowaniu, gdzie powierzchnia biologicznie czynna pokryta roślinnością nie może stanowić mniej niż 80 % oznaczonego terenu brutto dla każdej działki objętej lokalizacją. Plan dopuszcza przekształcenie istniejących terenów ogrodów działkowych na tereny zainwestowania miejskiego z warunkiem utrzymania wskazanego rysunkiem planu procentu terenów biologicznie czynnych i na warunkach ustawowych.
W związku z powyższym należy uznać, iż nieruchomość położona w W. przy ulicy [....], spełnia warunki określone w art. 7 ust. 2 dekretu.
Z uwagi na to, że przedmiotowy teren jest obecnie użytkowany przez ogródki działkowe, właściciele naniesień i nasadzeń mogą na drodze cywilnej dochodzić zwrotu poniesionych nakładów.
Odwołanie od tej decyzji złożył Polski Związek [....] – zarządzający przedmiotowym gruntem oraz Z. Z. użytkownik jednej z działek.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [....] grudnia 2003 r., sygn. akt [....] umorzyło postępowanie odwoławcze, stwierdzając w uzasadnieniu decyzji, iż zarówno Polski Związek [....] jak i Z. Z. nie posiadają przymiotu strony postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 28 kpa, nie dysponując tytułem prawnym do opisanej w decyzji nieruchomości gruntowej. Nie będąc stroną postępowania o przyznanie prawa użytkowania wieczystego nie posiadali uprawnień do złożenia odwołania od decyzji, która też nie dotyczyła ich praw i obowiązków. Brak skutecznego odwołania skutkuje zaś umorzeniem postępowania odwoławczego.
Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. złożyli Polski Związek [....] oraz Z. Z. domagający się uchylenia tej decyzji.
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skierowana została również skarga Prokuratora Okręgowego w W., z dnia [....] marca 2004 r., kwestionująca zasadność rozstrzygnięcia Prezydenta [....] W. z dnia [....] września 2004 r. jako decyzji ostatecznej w tej sprawie. Prokurator Okręgowy wnosił o uchylenie tej decyzji.
Przed rozpoznaniem sprawy przez Sąd, Prezydent [....] W. na podstawie art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270) uchylił decyzję własną z dnia [....] września 2003 r. Decyzja ta wydana na skutek skargi Prokuratora Okręgowego w W. trybie autokontroli stwierdziła, że zostały naruszone przepisy stanowiące podstawę jej wydania, a w szczególności zostały naruszone przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2000 r. Nr 46 poz. 543 ze zm.).
Z art. 29 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz.U. z 2000 r. nr 46 poz. 543 ze zm.) wynika, że użytkowanie wieczyste ma charakter celowy, a użytkownik wieczysty powinien zostać obciążony obowiązkiem wykorzystania otrzymanej nieruchomości w określony sposób. Decyzja z [....[ września 2003 r. w pkt. 3 rozstrzygnięcia wspomina jedynie ogólnie o tym, że w obszarze objętym decyzją "preferuje się utrzymanie i rozwój funkcji mieszkaniowych". Brak jest natomiast wymogów wskazanych w art. 239 kc – to jest terminu rozpoczęcia i zakończenia robót, rodzaju wznoszonych budynków i urządzeń itd. Zważywszy, że określenie tych kwestii jest konstytutywnym składnikiem umowy o ustanowienie użytkowania wieczystego, a decyzja administracyjna stanowi podstawę zawarcia takiej umowy, należy przyjąć, że wadliwość decyzji polega na braku istotnego elementu rozstrzygnięcia (co jest równoznaczne z naruszeniem art. 107 § 1 kpa).
Rozstrzygnięcie nie zawiera także innego istotnego elementu; zgodnie z art. 93 ustawy o gospodarce nieruchomościami, materialną przesłanką niedopuszczalności podziału nieruchomości jest powstanie działek nie mających dostępu do drogi publicznej. Zgodnie z treścią decyzji nr [....] z dnia [....] października 2002 r. zatwierdzającej podział nieruchomości, w przypadku ustanowienia użytkowania wieczystego na nieruchomościach powstałych w wyniku podziału działki nr [....], należało ustanowić na rzecz działek [....] służebność gruntową prawa przejścia lub przejazdu przez projektowaną działkę nr [....] lub [....] Tymczasem w decyzji nr [....] - mającej stanowić podstawę przyszłej umowy zawartej w formie aktu notarialnego - ten warunek nie został spełniony.
Należy także wskazać, że w dniu [....] października 1999 r. spółka N. S.A. wystąpiła do Urzędu Dzielnicy [....] o "wszczęcie postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości należących do spółki, przejętych na własność Państwa w trybie przepisów dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze ms. st. Warszawy., a następnie M. B. i A. M., występując w imieniu spółki N. S.A., sprzedali spółce pod firmą [....] S Sp. z o.o. prawa i roszczenia do tej nieruchomości Nr rej hip. [....], wynikające z art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze ms. st. Warszawy W., za cenę [....] PLN. Natomiast cenę nieruchomości w decyzji ustalono na kwotę [....] PLN. Należy podkreślić, że w obrocie rynkowym cena prawa użytkowania wieczystego kształtuje się na poziomie ok. 10% niższym od ceny prawa własności nieruchomości. Oznacza to, że umowę sprzedaży z dnia [....] grudnia 2000 r., zawartą między spółką N. S.A." a spółką [....] Sp. z o.o. cechowała rażąca dysproporcja świadczeń, a prawa i roszczenia oparte na przepisach dekretu z dnia 26 października 1945 r. zostały zbyte przez N. S.A." na rzecz spółki P. Sp. z o.o." za kwotę stanowiącą znikomy ułamek ich rzeczywistej wartości, co jest w pełni wystarczającą podstawą do uznania czynności prawnej za dokonaną ze szkodą dla spółki [....] S.A.
Ponadto fakt reprezentowania spółki N. S.A. przy zbywaniu przez ten podmiot roszczeń o wartości ok. [....] mln zł. za cenę [....] mln. złotych przez osoby, będące jednocześnie wspólnikami spółki P. sp. z o.o., nabywającej te roszczenia (p. M. ., p. A. M.) może wskazywać, że w sprawie nastąpiło naruszenie przez członków zarządu spółki N. S.A. obowiązku wynikającego z art. 202 k.h., a w konsekwencji przesądza o konieczności o uznania, że w sprawie popełniono przestępstwo działania na szkodę spółki z art. 482 k.h.
Wobec tego Prezydent [....] W. złożył zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa z art. 482 k.h. przez członków zarządu spółki N. S.A.
Opisana decyzja została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez P. Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K.. W skardze z dnia 29 kwietnia 2004 r. uzupełnionej pismem procesowym z dnia 22 kwietnia 2005 r. pełnomocnicy P. Sp. z.o.o. domagali się stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa, wskazując iż rażąco narusza ona ustawę z dnia 30 sierpnia 2002 r. poprzez ograniczenie rozstrzygnięcia do uchylenia zaskarżonej decyzji ostatecznej, a wskutek czego otwarcie na nowo postępowania administracyjnego oraz pozbawienie sprawy merytorycznego rozstrzygnięcia oraz dokonanie dodatkowych ustaleń faktycznych nieobjętych postępowaniem administracyjnym.
Zarzucono też rażące naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b w zw. z art. 145 § 1 cytowanej ustawy w zw. z art. 145 § 2 kpa poprzez brak uzasadnienia konieczności wznowienia postępowania dla uniknięcia poważnej szkody dla interesu społecznego, naruszenie art. 77 § 1 kpa mające istotny wpływ na wynik sprawy, wskutek sprzeczności istotnych ustaleń organu z zebranym w sprawie materiałem dowodowym. Do tych ustaleń należy zdaniem spółki, sprzedaż roszczenia o ustanowienie użytkowania wieczystego przez Spółkę N. S.A. na rzecz Skarżącej była przestępstwem. Zarzucono rażące naruszenie przepisu art. 7 ust. 2 w związku z art. 7 ust. 1 Dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze ms. st. Warszawy poprzez uznanie, że przepis ten podporządkowany jest Kodeksowi cywilnemu pomimo, iż art. 7 Dekretu stanowi normę szczególną względem art. 239 § 1 kc.
Spółka alternatywnie wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.
Prezydent [....] W. w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie, przytaczając argumenty wskazane w decyzji, a nadto wyjaśniając; że art. 54 § 3 stanowi samoistną podstawę prawną do dokonania autokontroli przez organ administracji. Jedyny warunek, jaki musi być spełniony, to uwzględnienie skargi w całości. Ocena, czy wskazana przesłanka jest spełniona, powinna nastąpić w kontekście żądania zawartego w skardze. W zasadzie przez "uwzględnienie skargi w całości" należy rozumieć uwzględnienie skargi co do istoty sprawy, chyba że skarżący wyraźnie wskazuje, że chodzi mu o inne rozstrzygnięcie. Dopuszczalne jest zatem stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji, jeżeli tego domagał się skarżący - por. uchwałę składu 7 sędziów NSA z 5 lipca 1999 r., FPS 20/98 (ONSA 1999 r., nr 4, poz. 120). Zgodne z dyspozycją omawianego przepisu będzie również dopuszczalne uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie mu sprawy do ponownego rozpoznania, jeżeli takie żądanie zostało zawarte w skardze." (J.P. Tarno, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, komentarz).
W sprawie niniejszej miało miejsce jedynie uchylenie decyzji pierwszoinstancyjnej co wynikało ze specyfiki niniejszej sprawy i charakteru uprawnienia przysługującego Prokuratorowi, którego zgodnie z art. 50 ust. 1 u.p.s.a. nie wiąże wymóg wyczerpania środków zaskarżenia. Nie ulega jednak wątpliwości, że wbrew twierdzeniom skarżącego - co do zasady część przedstawicieli doktryny, jak również orzecznictwo, nie wykluczają możliwości wydania w trybie autokontroli, na podstawie art. 54 § 3 u.p.s.a., decyzji o charakterze kasacyjnym.
W sprawie niniejszej Prokurator domagał się jedynie uchylenia decyzji, zaś z uzasadnienia skargi wynika wyraźnie, że żądanie nie dotyczy wydania decyzji merytorycznej o określonej treści, ale uzupełnienia postępowania dowodowego w ramach ponownego rozpatrzenia sprawy ("Brak tych ustaleń uzasadnia zarzut naruszenia, przez organ wydający zaskarżoną decyzje, art. 7, 77 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego polegająca na niewyjaśnieniu wszystkich istotnych okoliczności sprawy").
Natomiast co do pozostałych zarzutów skargi wyjaśnił, że przed podjęciem decyzji autokontrolnej organ administracji nie dokonywał nowych ustaleń faktycznych lecz ocenił materiał dowodowy dochodząc do wniosku, że mogą istnieć podstawy do wznowienia postępowania w interesie publicznym. Poinformował też, że toczy się postępowanie karne w sprawie działania Zarządu Spółki N. na szkodę Spółki. Podkreślił , że również do przepisu art. 7 cytowanego dekretu stosuje się reguły kodeksu cywilnego.
Prokurator Prokuratury Okręgowej reprezentujący Prokuratora Okręgowego w W. wnosił o uchylenie decyzji autokontrolnej Prezydenta zaś pełnomocnik Polskiego Związku [....] o oddalenie skargi Spółki.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył.
Na wstępie należy stwierdzić, że równolegle do tej sprawy toczą się postępowania sądowe ze skargi Polskiego Związku [....] oraz jednego z [....] Z. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [....] grudnia 2003 r. – sygn. akt I SA/Wa [....] oraz ze skargi Prokuratora Okręgowego w W. na decyzję Prezydenta [....] W. z dnia [....] września 2003 r. – sygn. akt I SA/Wa [....]. Ocena merytoryczna opisanych skarg nie rzutuje na rozstrzygnięcie podjęte w tej sprawie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami, a organami administracji rządowej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Oznacza to, że Wojewódzki Sąd Administracyjny, właściwy do rozpoznania spawy, zgodnie z art. 13 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270), w pierwszej kolejności bada przesłanki formalne skargi oraz podstawę prawną wydanej decyzji, kontrolując czy decyzja ta spełnia wymogi przewidziane w art. 107 kpa dla każdej decyzji administracyjnej.
Decyzja Prezydenta [....] W. została wydana na podstawie art. 54 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który brzmi "Organ, którego działanie lub bezczynność zaskarżono, może w zakresie swej właściwości uwzględnić skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy".
W niniejszej sprawie poprzez okoliczność prawną, iż postępowanie odwoławcze, decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego, zostało umorzone – decyzją ostateczną stała się decyzja Prezydenta [....] W. z dnia [....] września 2003 r.
Prokurator stosownie do treści art. 52 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wnosząc skargę nie ma obowiązku wyczerpania środków zaskarżenia. Organem uprawnionym do wydania decyzji autokontrolnej w tej sprawie, w konsekwencji był organ, który wydał decyzję w pierwszej instancji.
Przepis art. 54 § 3 ustawy daje podstawę organowi do uchylenia decyzji administracyjnej i niewątpliwie przepis art. 54 § 3 jest samoistną podstawą decyzji. Celem przepisu jest wyeliminowanie zbędnych postępowań sądowo-administracyjnych. Dlatego też, zgodnie z art. 54 § 3 cytowanej ustawy, decyzja uwzględniając skargę musi rozstrzygnąć sprawę co do istoty. Nie jest możliwe uwzględnienie skargi jedynie w części jak też uchylenie decyzji celem kontynuowania postępowania administracyjnego.
Reprezentując taki pogląd, skład orzekający w tej sprawie, całkowicie aprobuje szereg orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego, wydanych na gruncie art. 38 ust. 2 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym z dnia 11 maja 1995 r. (Dz.U. Nr 74 poz. 368 ze zm.) Przepis ten przed uchyleniem opisanej ustawy, stanowił podstawę decyzji autokontrolnych. Do tych orzeczeń należy wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lipca 1999 r. IV SA 313/99 – Lex nr 47846 o treśći "W toku postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie może - wskutek decyzji kasacyjnej - uruchomiony zostać nowy tok instancji w sprawie, która już taki tok instancji przeszła i została rozstrzygnięta ostateczną decyzją. Uwzględnienie skargi w całości następuje w sytuacji:- uchylenia zaskarżonej decyzji w całości lub części i orzeczenia w tym zakresie co do istoty sprawy,- uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu l instancji i orzeczenia o istocie sprawy,- uchylenia zaskarżonej decyzji i decyzji organu l instancji i umorzenia postępowania w l instancji" . Inny wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 kwietnia 1997 r. I SA/Po 1909/96 – POP 1998/6/208, w uzasadnieniu wskazał "Artykuł 38 ust. 2 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym stanowi odstępstwo od sformułowanej w art. 110 kpa zasady związania organu administracyjnego wydaną przez siebie decyzją od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia. Artykuł ten nie określa, jakie uprawnienia do orzekania posiada organ w odniesieniu do własnej, zaskarżonej decyzji. Wynika z niego jedynie ogólnie, że organ ten "może uwzględnić skargę w całości". Kryteria, na podstawie których może nastąpić uwzględnienie skargi, nie są więc precyzyjne. T. Woś w opracowaniu "Postępowanie sądowoadministracyjne" - Wydawnictwo Prawnicze PWN -1996 r. zdecydowanie odrzuca możliwość weryfikacji własnych decyzji w oparciu o kryteria, które nie pozostają w żadnym związku z funkcją, celem i zakresem postępowania sądowoadministracyjnego, a więc wyłącznie z punktu widzenia kryteriów trafności, celowości i innych kryteriów pozaprawnych decyzji".
"Nie jest natomiast możliwe wydanie na podstawie art. 38 ust. 2 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym decyzji uchylającej zaskarżoną decyzję i przekazującej sprawę do ponownego rozpoznania przez organ l instancji. Oznaczałoby to bowiem otwarcie nowego toku instancji w sprawie. Strona skarżąca do Naczelnego Sądu Administracyjnego ostateczną decyzję organu odwoławczego otrzymałaby decyzję kasacyjną cofającą sprawę do punktu wyjścia, czyli do organu l instancji zamiast orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego".
Należy zwrócić uwagę, że komentarz do Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi pod redakcją Tadeusza Wosia – Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis Warszawa 2005 r. na stronie 247-258, analizując przepis art. 54 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi posługuje się uprzednią wykładnią, uznając analogię obu przepisów.
Zdaniem Sądu nie mogła być w niniejszej sprawie zaakceptowana decyzja autokontrolna Prezydenta [....]. W.. Pierwotna decyzja Prezydenta z dnia [....] września 2003 kończyła postępowanie w pierwszej instancji, postępowanie administracyjne postępowanie administracyjne w drugiej instancji zostało umorzone, a więc ostateczna decyzja stała się decyzja wydana przez organu rozstrzygający sprawę w pierwszej instancji.
Decyzją z dnia [....] marca 2003 r. Prezydent [....]. W. uchylił decyzję własną otwierając na nowo postępowanie administracyjne.
Przepis art. 54 § 3 cytowanej ustawy nie może być podstawą prawną takich decyzji.
Z przytoczonych względów Sąd uchylił decyzję Prezydenta [....] W. z dnia [....] marca 2003 r., nie badając dalszych zarzutów skargi, mających charakter merytoryczno-ocenny.
Zdaniem Sądu naruszenie przez zaskarżoną decyzję przepisu art. 54 § 3 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Sąd nie podzielił stanowiska Spółki, iż doszło w tym przypadku do rażącego naruszenia prawa, skutkującego stwierdzeniem nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Prezydent nie chcąc oczekiwać na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego uprawniony był, co do zasady, do wydania decyzji autokontrolnej, w trybie art. 54 § 3 cytowanej ustawy o ile w danej sprawie zostałaby wydana decyzja co do istoty.
Decyzja została więc wydana z podstawą prawną i nie naruszając rażąco prawa.
Jak wynika z niniejszego uzasadnienia przyczyną uchylenia decyzji była ocena oparta na określonej wykładni prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić w sytuacji gdy rozstrzygnięcie sprawy jest ewidentnie sprzeczne z wyraźnym i nie budzącym wątpliwości przepisem prawa.
Podstawą wyroku są przepisy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 152 i art. 200 cytowanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło