I SA/Po 1154/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący del.Sędzia NSA Gabriela Gorzan Sędziowie WSA Barbara Koś as.sąd. WSA Karol Pawlicki(spr) Protokolant st.sekr.sąd. Alicja Ajnbacher po rozpoznaniu w dniu 02 marca 2004 r. sprawy ze skargi Z.Ł. na decyzję Izby Skarbowej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zobowiąza- nia podatkowe o d d a l a s k a r g ę /-/K.Pawlicki /-/G.Gorzan /-/B.Koś W dniu [...] Urząd Skarbowy wydał decyzję w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu - Z. Ł. za ciążące na Spółce A Sp. z o.o. w zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług za miesiące: listopad, grudzień 1999 r. oraz styczeń, luty, marzec, maj, czerwiec, sierpień wrzesień, październik i grudzień 2000 r. w kwocie [...] zł oraz odsetki za zwłokę od tych zaległości w wysokości [...] zł., a także koszty egzekucyjne związane z dochodzeniem tych wierzytelności w kwocie [...] zł. Kwota wierzytelności podatkowej na dzień wydania decyzji wynosiła [ ...] zł. Rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji zaskarżył Z. Ł. do Izby Skarbowej . Odwołujący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie art. 116 Ordynacji podatkowej poprzez przyjęcie, że za zaległości Spółki odpowiada członek zarządu, mimo iż został zgłoszony we właściwym czasie wniosek o ogłoszenie upadłości Spółki A Sp. z o.o. Wskazał, że prowadzona egzekucja wobec Spółki jest skuteczna. Izba Skarbowa utrzymała w mocy decyzję organu podatkowego I instancji. W uzasadnieniu Izba wskazała, że w wyniku postępowania wymiarowego Urząd Skarbowy orzekł o odpowiedzialności podatkowej Spółki A Sp. z o.o. z tytułu nie wpłaconego podatku od towarów i usług. Przepis art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej nakłada na organ podatkowy obowiązek orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu spółki kapitałowej w każdej sytuacji, gdy organ podatkowy stwierdzi zaistnienie przesłanek takiej odpowiedzialności. Z treści tego przepisu wynika, że dopuszczalność orzeczenia o odpowiedzialności zależy od wykazania w postępowaniu podatkowym bezskuteczności egzekucji z majątku spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. W takiej sytuacji ustawodawca dopuszcza skierowanie realizacji wierzytelności podatkowej stwierdzonej ostateczną decyzją organu podatkowego do majątku członka zarządu spółki kapitałowej. W przeprowadzonym postępowaniu egzekucyjnym rozpatrzono wszystkie możliwości pokrycia zaległości podatkowych Spółki z jej majątku. Z protokołu o stanie majątkowym spisanym w dniu 16 marca 2001 r. wynika, iż Spółka nie prowadzi działalności gospodarczej i nie posiada majątku, z którego można by prowadzić egzekucję administracyjną. Powyższe potwierdza postanowienie Sądu Rejonowego Wydział V Gospodarczy z dnia [...] ., sygn. [...] o oddaleniu wniosku o ogłoszenie upadłości z powodu braku majątku, który podlegałby sprzedaży na zapewnienie wstępnych kosztów postępowania upadłościowego. Według organu odwoławczego art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej określa okoliczności wyłączające odpowiedzialność członka zarządu za zobowiązania spółki kapitałowej, których dowieść winien członek zarządu. Ocena natomiast przedłożonych dowodów należy do organu podatkowego, przed którym toczy się postępowanie. W ocenie Izby Skarbowej wniosek o ogłoszenie upadłości został zgłoszony z opóźnieniem. Potwierdza to postanowienie Sądu Rejonowego. Członkowie zarządu Spółki A Sp. z o.o. działając na szkodę wierzycieli nie dostrzegli potrzeby złożenia w stosownym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości. W skardze wniesionej do Ośrodka Zamiejscowego Naczelnego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skarżący Z. Ł. zarzucił decyzji Izby Skarbowej sprzeczności ustaleń organu podatkowego z treścią zebranego materiału dowodowego oraz naruszenie art. 116 Ordynacji podatkowej przez błędną jego wykładnię. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, przytaczając argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Skarga okazała się nieuzasadniona. Zgodnie z art. 116 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, chyba że członek zarządu wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające upadłości albo że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło nie z jego winy, bądź też wskaże on mienie, z którego egzekucja jest możliwa. Z kolei § 2 w/w artykułu precyzuje, że odpowiedzialność członków zarządu spółki obejmuje zobowiązania podatkowe, które powstały w czasie pełnienia przez nich obowiązków członków zarządu spółki. W niniejszej sprawie bezsporne są okoliczności: - Z. Ł. był członkiem zarządu Spółki A Sp. z o.o., - w czasie pełnienia przez skarżącego w/w funkcji organ podatkowy wydał (od [...] do [...]) decyzje określające Spółce zaległość w podatku od towarów i usług (k. 1-18 akt administracyjnych), - wniosek o upadłość złożono [...] - Sąd Rejonowy postanowieniem [...] oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości (k. 20-23), - w dniu [...] Komisja powołana przez Wojewodę stwierdziła, że w kwietniu i maju 2000 r. w wyniku suszy na obszarach dzierżawionych przez Spółkę A powstały straty, które oszacowano na [...] zł (k. 82-84), - w maju i sierpniu 2000 r. spaliły się stogi siana (k. 80 i 81) - z planów podziału sumy uzyskanej z egzekucji prowadzonej przeciwko Spółce wynika, że w zdecydowanej większości wierzyciele Spółki nie są zaspokojeni (k. 99-109). Odpowiedzialność Z. Ł. za zobowiązania podatkowe Spółki A dotyczy podatku od towarów i usług. Organy podatkowe wyjaśniły wszystkie aspekty odpowiedzialności skarżącego za zobowiązania podatkowe Spółki w okresie, w którym pełnił on funkcję członka zarządu. Prawidłowo organy stwierdziły, że do orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu spółki z o.o. organ podatkowy jest obowiązany wykazać jedynie okoliczność pełnienia obowiązków członka zarządu w czasie powstania zobowiązania podatkowego, które przerodziło się w dochodzoną zaległość podatkową oraz bezskuteczność egzekucji przeciwko spółce, bowiem ciężar wykazania ktorejkolwiek okoliczności uwalniającej od odpowiedzialności spoczywa na członku zarządu (vide wyrok z 6 marca 2003 r., sygn. SA/Bd 85/03, opubl. "Przegląd Orzecznictwa Podatkowego" 2003/4/93). W niniejszej sprawie orzeczenie o odpowiedzialności osoby trzeciej poprzedzone było decyzjami określającymi wysokość zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 1999 i 2000 r. Zdarzenia losowe (susza, pożary) wystąpiły w okresie od kwietnia do sierpnia 2000 r. Jak zauważyła Izba Skarbowa zgodnie z art. 10 ust. 1 i art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 11, poz. 50 ze zm.), Spółka A obowiązana była do składania deklaracji dla podatku od towarów i usług oraz wpłacania należnego zobowiązania podatkowego za okresy miesięczne w terminie do 25 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstał obowiązek podatkowy. Pomimo ciążącego na Spółce obowiązku zobowiązań podatkowych nie uiszczono. Tak więc problemy płatnicze Spółki zaczęły się wcześniej, niż zdarzenia, które - w ocenie skarżącego - miały wpływ na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości. Sąd Rejonowy postanowieniem z dnia [...] oddalił wniosek spółki A o ogłoszenie upadłości. Z uzasadnienia orzeczenia wynika, że majątek dłużnika nie wystarcza nawet na zaspokojenie kosztów postępowania, ruchomości są przewłaszczone w większości na rzecz banku i nie znalazły nabywców w toku egzekucji komorniczej. Z kolei utrzymanie zwierząt jest kosztowne i wnioskodawca nie ma środków na zakup paszy; sprzedaż zwierząt w ich stanie jest więc wątpliwa. Wobec tych ustaleń Sądu prawidłowa jest ocena Izby Skarbowej, że wniosek o ogłoszenie upadłości został zgłoszony z opóźnieniem. Oceny, czy upadłość ogłoszono we właściwym czasie należy dokonać w świetle art. 5 § 1 i § 2 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 24 października 1934 r. - Prawo upadłościowe (t.j. Dz.U. z 1991, Nr 118, poz. 512 ze zm.). Właściwie więc postąpiły organy podatkowe uznając, że nie może być uznanym za właściwy czas zgłoszenia upadłości, gdy stan majątku Spółki nie wystarcza nawet na zaspokojenie kosztów postępowania upadłościowego. W tej bowiem sytuacji niweczony jest sens postępowania upadłościowego, którego celem jest przecież ochrona interesów wierzycieli, w szczególności, kiedy wiadomo jest, że dłużnik nie będzie w stanie zaspokoić wszystkich w całości. W tych okolicznościach Sąd uznał, że organy podatkowe nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa i dlatego orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.). /-/K.Pawlicki /-/G.Gorzan /-/B.Koś LF