I OSK 1095/05

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2006-04-21

Skład orzekający: Izabella Kulig – Maciszewska, Janina Antosiewicz, Zygmunt Zgierski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy przepis art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy o Służbie Celnej, wprowadzony ustawą z dnia 23 kwietnia 2003 r., ma zastosowanie do funkcjonariuszy celnych, wobec których akt oskarżenia został wniesiony przed dniem wejścia w życie tego przepisu?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że przepis art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy o Służbie Celnej ma zastosowanie do funkcjonariuszy, wobec których akt oskarżenia został wniesiony przed dniem 10 sierpnia 2003 r. Sąd stwierdził, że brak przepisów przejściowych w ustawie nowelizującej oznacza wolę ustawodawcy co do zasady bezpośredniego działania nowego prawa. Wprowadzenie tego przepisu nie narusza zasady domniemania niewinności ani zasady równości wobec prawa, a specyfika służby celnej uzasadnia stosowanie rygorystycznych zasad zwolnienia.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła zwolnienia funkcjonariusza celnego R. B. ze służby na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy o Służbie Celnej, który wszedł w życie 10 sierpnia 2003 r. i przewidywał obligatoryjne zwolnienie w przypadku wniesienia aktu oskarżenia o umyślne przestępstwo. Akt oskarżenia przeciwko R. B. został wniesiony przed tą datą. Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził nieważność decyzji o zwolnieniu, uznając, że przepis nie powinien być stosowany wstecz. Dyrektor Izby Celnej wniósł skargę kasacyjną, kwestionując tę wykładnię.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok w części dotyczącej pkt. 2 i w tym zakresie przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wielkopolskim. Odstąpił od zasądzenia na rzecz Dyrektora Izby Celnej w Rzepinie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Izabella Kulig – Maciszewska, Sędziowie NSA Janina Antosiewicz, , Zygmunt Zgierski (spr.), Protokolant Iwona Sadownik, po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Celnej w Rzepinie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 6 lipca 2005 r. sygn. akt II SA/Go 3/05 w sprawie ze skargi R. B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Rzepinie z dnia [...], nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby 1. uchyla zaskarżony wyrok w części dotyczącej pkt. 2 i w tym zakresie przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wielkopolskim, 2. odstępuje od zasądzenia na rzecz Dyrektora Izby Celnej w Rzepinie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokiem z dnia 6 lipca 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim stwierdził nieważność decyzji Dyrektora Izby Celnej w Rzepinie z dnia [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby R. B. oraz uchylił poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Izby Celnej w Rzepinie z dnia [...]. W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne: Decyzją z dnia [...] Dyrektor Izby Celnej w Rzepinie, działając na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy z dnia 24 lipca 1999 roku o Służbie Celnej zwolnił Romana B. ze służby z dniem doręczenia decyzji. W uzasadnieniu wskazano, iż w dniu 5 lipca 1996 roku został wniesiony przeciwko R. B. akt oskarżenia do Sądu Rejonowego w [...] o umyślne popełnienie przestępstwa ściganego z oskarżenia publicznego. W dniu 12 listopada 2003 roku R. B. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy (nazwane odwołaniem), w którym zarzucił naruszenie zasady domniemania niewinności zawartej w art. 42 ust. 3 Konstytucji RP oraz zasady lex retro non agit zawartej w art. 42 ust. 1 Konstytucji RP. W uzasadnieniu odwołujący się podkreślił, iż sprawa karna będąca przyczyną zwolnienie go ze służby toczy się od roku 1994 i nie została zakończona. Decyzją z dnia [...] Dyrektor Izby Celnej w Rzepinie utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W motywach rozstrzygnięcia wskazano, iż przepis art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy o Służbie Celnej jednoznacznie nakazuje zwolnienie funkcjonariusza celnego w przypadku wniesienia przeciwko niemu aktu oskarżenia do sądu o umyślne popełnienie przestępstwa ściganego z oskarżenia publicznego. Jest to jedyna przesłanka zwolnienia ze służby i organ celny nie ma uprawnień do badania zasadności skierowania aktu oskarżenia do sądu. Organ nie jest także kompetentny do badania zgodności przepisów ustawy z Konstytucją RP. Ustawodawca może zaś dokonać regulacji z przełamaniem zasady niedziałania prawa wstecz w ten sposób, iż od pewnego momentu skutki prawne zdarzeń zaistniałych przed wejściem nowych regulacji będą oceniane pod rządami nowych przepisów. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu R. B. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, podnosząc zarzut naruszenia zasady domniemania niewinności, zasady lex retro non agit oraz naruszenia praw pracowniczych wynikających z Kodeksu pracy. Zdaniem skarżącego wywodzenie skutków prawnych ze skazania danej osoby jest tylko wówczas możliwe, gdy zapadł prawomocny wyrok, co wynika z normy konstytucyjnej zawartej w art. 42 ust. 3 Konstytucji RP. Strona skarżąca podkreśliła, iż zarówno zwolnienie, jak i zastosowany tryb odwoławczy budzą wątpliwości, gdyż odwołanie od decyzji rozpatrywał ten sam organ, który ją podejmował. Procedura taka pozostaje w jawnej sprzeczności z istniejącymi w prawie i doktrynie poglądami na temat instancyjności postępowania administracyjnego. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w Rzepinie wniósł o jej oddalenie. Podtrzymując argumentację wyrażoną w treści zaskarżonej decyzji, organ wskazał na unormowanie art. 3 ust. 1 ustawy o zmianie ustawy - Kodeks celny oraz o zmianie ustawy o Służbie Celnej. Organ celny stwierdził, iż prawo obowiązuje od chwili wejścia w życie określonego przepisu, dlatego też sprawa zwolnienia skarżącego ze służby powinna być rozstrzygana na podstawie prawa obowiązującego w chwili wydawania decyzji, a więc na podstawie przepisów w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą. W uzasadnieniu wyroku z dnia 6 lipca 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim stwierdził, iż w rozpoznawanej sprawie doszło do naruszenia prawa, w szczególności przepisów postępowania administracyjnego. Sąd I instancji wskazał, iż decyzja Dyrektora Izby Celnej w Rzepinie z dnia [...] została doręczona w dniu 20 października 2003 roku, w trybie art. 44 Kpa. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy został złożony w dniu 12 listopada 2003 roku, a więc z uchybieniem 14 – dniowego terminu do jego wniesienia. Organ II instancji błędnie przyjął, iż doręczenie nastąpiło w dniu 27 października 2003 roku. Rozpatrzenie wniosku strony Sąd I instancji uznał zatem za niedopuszczalne i stanowiące rażące naruszenie prawa. W związku z powyższym Sąd I instancji stwierdził nieważność decyzji Dyrektora Izby Celnej w Rzepinie z dnia [...]. Jednocześnie, stosownie do treści art. 135 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd I instancji poddał ocenie decyzję organu z dnia [...]. Sąd merita stwierdził, iż ustawa z dnia 23 kwietnia 2003 roku o zmianie ustawy – Kodeks celny oraz o zmianie ustawy o Służbie Celnej nie zawiera uregulowania intertemporalnego co do zagadnienia spornego między stronami. Odwołując się do ogólnej zasady obowiązywania prawa w czasie, według której prawo obowiązuje od chwili wejścia w życie, należało przyjąć, że niezależnie od tego, kiedy wniesiono akt oskarżenia do sądu, sprawa o wydalenie funkcjonariusza ze służby powinna być rozstrzygana na podstawie prawa obowiązującego w chwili wydania decyzji, a więc na podstawie znowelizowanych przepisów ustawy o służbie celnej. Tak więc od wejścia w życie nowej regulacji wszyscy, których dotyczą zdarzenia danego typu, traktowani są jednakowo. Sąd I instancji zauważył jednakże, iż zgodnie z poglądem prezentowanym przez Trybunał Konstytucyjny stosowanie zasady bezpośredniego działania nowego prawa prowadzi do zaskakiwania adresatów norm prawnych, może bowiem radykalnie zmienić na niekorzyść ich dotychczasową sytuację prawną. Zasada demokratycznego państwa prawa wymaga, aby zmiana prawa dotychczas obowiązującego, która pociąga za sobą niekorzystne skutki dla sytuacji prawnej podmiotów, dokonywana była zasadniczo z zastosowaniem techniki przepisów przejściowych. Sąd I instancji doszedł zatem do przekonania, iż wynikająca z istoty państwa prawnego zasada zaufania obywatela do państwa wymaga, aby nie stosować nowo ustanowionych norm w ustawie o Służbie Celnej do zdarzenia, które miało miejsce przed wejściem w życie omawianej nowelizacji. W ocenie Sąd I instancji wątpliwości interpretacyjne wynikające z braku właściwej regulacji intertemporalnej nie mogą pogarszać sytuacji osób, które są ich adresatami. W skardze kasacyjnej wniesionej przez Dyrektora Izby Celnej w Rzepinie, a wymierzonej przeciwko pkt 2 wyroku sądu I instancji, podniesiono zarzut naruszenia prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie art. 2 pkt 1 w związku z art. 5 ustawy z dnia 23 kwietnia 2003 roku o zmianie ustawy – Kodeks celny oraz ustawy o Służbie Celnej poprzez przyjęcie, że przepis art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy o Służbie Celnej nie ma zastosowania do funkcjonariuszy celnych, wobec których akt oskarżenia został wniesiony do sądu przed datą wejścia w życie tego przepisu, tj. przed dniem 10 sierpnia 2003 roku. W ocenie autora skargi kasacyjnej Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonał błędnej interpretacji art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy o Służbie Celnej, gdyż przepis ten miał skutkować wobec wszystkich funkcjonariuszy. Specyfika służby nie pozwala na to, aby część funkcjonariuszy, przeciwko którym skierowano akty oskarżenia przed dniem wejścia w życie zmiany do ustawy pozostawała w uprzywilejowanej sytuacji w stosunku do tych, przeciwko którym skierowano akty oskarżenia już pod rządami nowego przepisu. W związku z powyższym, ustawodawca nie zmieścił w tym zakresie przepisów przejściowych. Wprowadzając przepis art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy o Służbie Celnej ustawodawca miał na względzie ważny interes publiczny, obowiązek zapewnienia prawidłowego obrotu towarami przywożonymi i wywożonymi oraz pobór podatku akcyzowego. Dlatego też ustawodawca może zmieniać normy prawne i nie można tego traktować jako zaskoczenie i działanie na szkodę funkcjonariuszy celnych. Powołując takie podstawy kasacyjne Dyrektor Izby Celnej w Rzepinie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w części dotyczącej uchylenia decyzji z dnia [...] o zwolnieniu ze służby celnej i o rozpoznanie skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje skargę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym uchybił sąd, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego – wykazania dodatkowo, że to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga kasacyjna nieodpowiadająca tym wymaganiom uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności. Złożona w rozpatrywanej sprawie skarga kasacyjna wymierzona przeciwko rozstrzygnięciu o uchyleniu decyzji Dyrektora Izby Celnej w Rzepinie z dnia [...], spełnia przedstawione wymogi, a podniesione zarzuty naruszenia prawa materialnego zasługują na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy z dnia 24 lipca 1999 roku o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 72 poz. 802 z późn. zm.) funkcjonariusza celnego zwalnia się ze służby w wypadku wniesienia aktu oskarżenia o umyślne popełnienie przestępstwa, ściganego z oskarżenia publicznego. Przepis ten został wprowadzony na mocy ustawy z dnia 23 kwietnia 2003 roku o zmianie ustawy – Kodeks celny oraz o zmianie ustawy o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 120 poz. 1122) i wszedł w życie z dniem 10 sierpnia 2003 roku. Na gruncie zaistniałego stanu faktycznego odpowiedzi wymaga zatem pytanie, czy przepis art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy o Służbie Celnej znajduje zastosowanie w stosunku do funkcjonariuszy celnych, wobec których akt oskarżenia został wniesiony przed dniem 10 sierpnia 2003 roku. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela poglądu wyrażonego w zaskarżonym orzeczeniu, iż wynikająca z istoty państwa prawnego zasada zaufania obywatela do państwa zakazuje stosowania nowoustanowionych norm w ustawie o Służbie Celnej do zdarzenia, które miało miejsce przed wejściem w życie omawianej nowelizacji. W ocenie Sądu zastosowaniu art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy o Służbie Celnej w stosunku do funkcjonariusza, wobec którego wniesiono akt oskarżenia przed dniem 10 sierpnia 2003 roku, nie stoją na przeszkodzie obowiązujące przepisy ani też zasady mające swe źródło w ustawie zasadniczej. W tym miejscu podnieść tylko należy, że w sprawie nie ma zastosowania regulacja zawarta w treści art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 2003 r. o zmianie ustawy – Kodeks celny oraz o zmianie ustawy o Służbie Celnej, zgodnie z którą postępowania wszczęte i niezakończone ostatecznie przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy podlegają rozpatrzeniu według przepisów dotychczasowych (...). Postępowanie administracyjne zakończone decyzją Dyrektora Izby Celnej w Rzepinie z dnia [...] zostało bowiem wszczęte po dniu 10 sierpnia 2003 r., a więc po dacie wejścia w życie w/powołanej ustawy. Należy zauważyć, iż brak reguł prawa międzyczasowego w sytuacji, gdy stosunek prawny trwa w momencie wejścia w życie nowych przepisów, odmiennie regulujących jego reżim prawny, powinien co do zasady oznaczać, iż wolą ustawodawcy było ustanowienie zasady bezpośredniego działania nowego prawa. Zasada bezpośredniego działania nowego prawa polega na tym, iż od chwili wejścia w życie nowych norm prawnych należy je stosować do wszelkich stosunków prawnych, zdarzeń czy stanów rzeczy danego rodzaju, zarówno tych, które dopiero powstaną, jak i tych, które powstały wcześniej, przed wejściem w życie nowych przepisów, ale które trwają w czasie dokonywania zmian prawa. Innymi słowy mówiąc przy ustalaniu następstw prawnych zdarzeń, które miały miejsce pod rządami dawnych norm, ale występują w okresie, gdy nowa norma weszła w życie, należy – zgodnie z zasadą lex retro non agit – następstwa te określać na podstawie dawnych norm, ale jedynie do czasu wejścia w życie norm nowych. Skutkiem przyjęcia takiej zasady jest to, iż od dnia wejścia w życie nowej regulacji wszystkie podmioty mają być traktowane równo, według takich samych norm, przy jednoczesnym założeniu, że nowe normy są bardziej dostosowane do aktualnych warunków niż prawo, które uchylono (vide uchwała NSA z dnia 20 października 1997 r., FPK 11/97, ONSA 1998/1/10). Trybunał Konstytucyjny wielokrotnie podkreślał, że z retroaktywnym działaniem przepisów prawa mamy do czynienia wówczas, gdy prawodawca nakazuje określone fakty prawne zaistniałe przed dniem wejścia w życie nowych przepisów oceniać w świetle tych nowych norm, wprowadzając fikcję, jakoby przepisy te obowiązywały już w dacie wystąpienia ocenianych faktów (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 7 maja 2001 r., sygn. akt K 19/00, OTK 2001/4/82). Zastosowanie zasady niedziałania prawa wstecz oznaczałoby to, iż decyzja o zwolnieniu funkcjonariusza celnego ze służby wywoływałaby skutki od dnia wniesienia do sądu aktu oskarżenia. Taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie miała miejsca. Organ celny dokonał jedynie oceny sytuacji prawnej funkcjonariusza na dzień wydania decyzji, a sytuacja ta kształtowana jest również przez zdarzenia, które miały miejsce przed dniem 19 sierpnia 2003 roku. Mamy tu zatem do czynienia z tzw. retrospektywnością (retroakcją pozorną), która polega ona na tym, iż nowy akt prawny reguluje inaczej stosunki lub fakty prawne trwające nadal, które zaistniały pod rządami dawnej ustawy, rozporządzenia bądź innego aktu prawnego. Faktem jest, iż zmiany regulacji nie mogą zaskakiwać obywateli, powodując zmianę ich sytuacji prawnej, nie mogą również ograniczać z mocą wsteczną niewadliwe nabytych praw obywateli. Zasada ochrony praw nabytych zapewnia ochronę praw podmiotowych zarówno publicznych, jak i prywatnych. Jednakże poza zakresem stosowania tej zasady znajdują się sytuacje prawne, które nie mają charakteru praw podmiotowych, z czym mamy do czynienia z rozpoznawanej sprawie. Prawo do zajmowania stanowiska w organie władzy publicznej nie stanowi prawa nabytego i nie można tu analogicznie stosować zakazów i nakazów odnoszących się do praw nabytych. Zatem swoboda ustawodawcy w ingerowaniu w sytuację prawną zajmujących stanowiska w służbie celnej jest znacznie większa, gdyż wynika z publiczno – prawnego charakteru funkcji. Ochrony wynikającej z kolei z zasady pewności prawa nie można rozszerzać na wszystkie sytuacje, które powodują pogorszenie sytuacji prawnej obywateli. Z konstytucyjnej zasady ochrony zaufania do prawa stanowionego przez państwo nie wynika, że każdy może zawsze ufać, iż prawne umocowanie jego praw i obowiązków nie ulegnie na przyszłość zmianie na jego niekorzyść. Ocena zależy od okoliczności oraz przyjmowanego systemu wartości (vide wyrok TK z dnia 28 kwietnia 1999 r., K. 3/99, OTK 1999/4/73). Sąd I instancji, uznając priorytetowy charakter zasady zaufania obywatela do państwa i pewności prawa, w niniejszej sprawie nie wziął pod uwagę istotnych okoliczności związanych z rodzajem stosunków prawnych, które regulowane są przepisami ustawy o Służbie Celnej, a których specyfika uprawnia do stosowania ograniczenia powyższych zasad. Specyfika pracy w służbie celnej sama w sobie jest niejako przesłanką uzasadniającą dopuszczalność wprowadzania większych wymagań personalnych, kompetencyjnych czy związanych z nieposzlakowaną opinią oraz bardziej rygorystycznych niż w przypadku innych zawodów zasad zwolnienia ze służby. Jak wynika z art. 2 ustawy o Służbie Celnej służbę tę może pełnić osoba, która jest obywatelem polskim, korzysta z pełni praw publicznych, nie była karana za przestępstwo popełnione umyślnie, ma co najmniej średnie wykształcenie, cieszy się nieposzlakowaną opinią, posiada stan zdrowia pozwalający na pełnienie służby na określonym stanowisku. Powyższe wymogi zostały wprowadzone z uwagi na konieczność zapewnienia bezstronności i rzetelności wykonywania obowiązków służbowych, dlatego też funkcjonariusz celny musi liczyć się z określonymi ograniczeniami, także w zakresie praw chronionych konstytucyjnie. Przed dniem 10 sierpnia 2003 roku fakt toczącego się postępowania przygotowawczego, czy też wniesienia aktu oskarżenia do sądu mógł wiązać się dla funkcjonariusza celnego z niekorzystnymi dla niego skutkami w postaci zwolnienia ze służby, aczkolwiek okoliczności te nie stanowiły samodzielnych przesłanek zwolnienia ze służby. Zgodnie bowiem z przepisami art. 26 pkt 10 – 12 ustawy o Służbie Celnej funkcjonariusza celnego można było zwolnić ze służby celnej w przypadku zaistnienia ważnej przyczyny, jeżeli pozostawanie w służbie nie gwarantowało należytego wykonywania obowiązków służbowych, gdy wymagało tego dobro służby bądź w przypadku utraty zaufania do funkcjonariusza celnego wykonującego czynności z zakresu kontroli celnej lub związane z nadawaniem towarom przeznaczenia celnego. Przepisy art. 26 pkt 10 – 12 ustawy o Służbie Celnej dawały podstawę do zwolnienia ze służby i funkcjonariusz celny, na którego opinię padł cień toczącego się postępowania karnego musiał liczyć się z taką sytuacją. Nie można zatem uznać, iż nowelizacja ustawy, która nakazywała obligatoryjne zwolnienie ze służby w przypadku wniesienia aktu oskarżenia, w sposób niespodziewany i zasadniczy pogarszała sytuację prawną funkcjonariuszy celnych. Na podkreślenie zasługuje ponadto fakt, iż wyrokiem z dnia 19 października 2004 r., sygn. akt K 1/04 (OTK 2004/9/93) Trybunał Konstytucyjny uznał, iż art. 2 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 2003 roku o zmianie ustawy – Kodeks celny oraz o zmianie ustawy o Służbie Celnej jest zgodny z art. 32 oraz nie jest niezgodny z art. 42 ust. 3 w związku z art. 2 Konstytucji RP. W ocenie Trybunału Konstytucyjnego wprowadzenie jako przesłanki obligatoryjnego zwolnienia ze służby celnej wniesienia do sądu aktu oskarżenia przeciwko funkcjonariuszowi celnemu nie narusza wskazanych zasad konstytucyjnych, zwłaszcza zasady domniemania niewinności. Zasada ta nie może być bowiem rozumiana w taki sposób, który wykluczałby wiązanie z samym faktem toczącego się postępowania karnego jakichkolwiek konsekwencji prawnych oddziałujących na sytuację podejrzanego lub oskarżonego. Zasada domniemania niewinności nie może być rozumiana tak szeroko, aby ograniczała czy wręcz uniemożliwiała sprawowanie nadzoru nad instytucjami zaufania publicznego. W interesie państwa leży ochrona autorytetu państwa oraz zapobieganie sytuacjom kryminogennym w strukturach władzy publicznej. Stąd też sprawowanie służby publicznej nie może być ujmowane w kategoriach wyłącznie przywilejów, ale także (przede wszystkim) obowiązków. Za taką wykładnią przepisu art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 2003 roku o zmianie ustawy - Kodeks celny oraz o zmianie ustawy o Służbie Celnej, która dopuszcza jego stosowanie w stosunku do wszystkich funkcjonariuszy celnych, niezależnie od daty wniesienia aktu oskarżenia, przemawia również wynikająca z art. 32 Konstytucji RP zasada równości wobec prawa. Nie można dopatrzyć się istnienia żadnego interesu publicznego, który uzasadniałby różnicowanie sytuacji funkcjonariuszy, w stosunku do których akt oskarżenia wniesiono przed dniem 10 sierpnia 2003 roku oraz tych, wobec których zdarzenie to nastąpiło po tej dacie. Różnicowanie tej sytuacji spowodowałoby, iż w służbie celnej nadal pozostawaliby funkcjonariusze, w stosunku do których toczy się postępowanie karne, a przecież celem nowelizacji było rozwiązanie problemu uczciwości i wiarygodności osób pełniących służbę publiczną w zakresie prawa celnego. Rozpoznając sprawę ponownie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim będzie miał na uwadze, że walor prawomocności posiada rozstrzygnięcie tego Sądu w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Izby Celnej w Rzepinie z dnia [...] podjętej na skutek złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Ma to fundamentalne znaczenie w sytuacji, gdy Sąd meriti po stwierdzeniu nieważności aktu z dnia [...] zdecydował się na takie skorzystanie z regulacji zawartej w art. 135 p.p.s.a., które doprowadziło do uchylenia decyzji z dnia [...]. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło