I SA/Lu 194/05
WyrokWSA w Lublinie2005-07-01
Skład orzekający: Sędzia NSA Ewa Gdulewicz, Sędzia WSA Krystyna Czajecka-Ryniec, Sędzia NSA Anna Kwiatek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy podatnik, który nie uzyskał przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej w danym roku podatkowym, ale był wpisany do ewidencji działalności gospodarczej i złożył deklarację PIT-28 z zerowym przychodem, może skorzystać z preferencyjnego opodatkowania dochodów wspólnie z małżonkiem?Ratio decidendi
Przepisy ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym mają zastosowanie tylko do podatników, którzy faktycznie uzyskali przychody z pozarolniczej działalności gospodarczej. Sam fakt wpisu do ewidencji działalności gospodarczej lub złożenie deklaracji PIT-28 z zerowym przychodem nie jest wystarczający do wyłączenia prawa do wspólnego opodatkowania dochodów z małżonkiem na podstawie art. 6 ust. 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Dyrektora Izby Skarbowej utrzymującej w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w przedmiocie określenia podatku dochodowego od osób fizycznych za 2003 rok. Podatnik J. O. dokonał wspólnego opodatkowania dochodów z małżonką, mimo że złożył deklarację PIT-28 za 2003 r. wykazując zerowe przychody. Organy podatkowe uznały, że podatnik nadal prowadził działalność gospodarczą i podlega przepisom ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym, co pozbawia go prawa do wspólnego opodatkowania. Podatnik w skardze zarzucił naruszenie przepisów ordynacji podatkowej i nadinterpretację art. 6 ust. 8 ustawy podatkowej, wskazując, że nie prowadził działalności gospodarczej ze względu na stan zdrowia i brak przychodów.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego, stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości i zasądził od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz J. O. zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Gdulewicz (spr), Sędziowie WSA Krystyna Czajecka-Ryniec,, NSA Anna Kwiatek, Protokolant asyst. Monika Bartmińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 lipca 2005 r. sprawy ze skargi J. O. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2003 rok I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z dnia [...] nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, III. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz J. O. kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Zaskarżoną decyzją Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. w sprawie określenia J. O. zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2003 r. w kwocie 4.672,40 zł.
Podstawą wydania decyzji organu I instancji było ustalenie, iż w złożonym zeznaniu podatkowym PIT-37 za 2003 r. J. O. dokonał wspólnego opodatkowania dochodów razem z małżonką A. O., składając także w dniu 26 stycznia 2004 r. PIT-28 za 2003r. , wykazując w nim sumę przychodów "0".
Zdaniem organu I instancji oznacza to, że nadal prowadził działalność gospodarczą i podlega przepisom ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz. U. z 2001 r. Nr 134, poz. 1509), co na podstawie art. 6 ust. 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2000r. Nr 14, poz. 176) pozbawia go prawa wspólnego opodatkowania z żoną.
W odwołaniu od tej decyzji, podatnik, wnosząc o jej uchylenie zarzucił naruszenie art. 120 , art.121 § 1 , art. 122 i art. 124 ordynacji podatkowej oraz nadinterpretację art. 6 ust. 8 ustawy podatkowej.
Organ odwoławczy, dokonując analizy materiału dowodowego wskazał na treść art. 6 ust. 1 ustawy podatkowej, stwierdzając, że przewidziany w tym przepisie preferencyjny sposób opodatkowania małżonków nie znajduje zastosowania w sytuacji, gdy chociażby do jednego z małżonków w roku podatkowym miały zastosowanie przepisy cyt. ustawy z 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym. Wyjaśnił, iż oznacza to, iż z możliwości wspólnego rozliczenia dochodów uzyskanych w 2003 r. nie mogą skorzystać małżonkowie, jeżeli którykolwiek z małżonków w tym roku podatkowym dla przychodów osiąganych z pozarolniczej działalności gospodarczej wybrał zryczałtowaną formę opodatkowania. Począwszy od 1 stycznia 2003 r. obowiązuje zasada w myśl której, jeżeli do dnia 20 stycznia roku podatkowego podatnik nie zgłosił likwidacji działalności gospodarczej lub nie dokonał wyboru innej formy opodatkowania, uważa się, że prowadzi nadal działalność gospodarczą w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych. Ustawa o zryczałtowanym podatku dochodowym nie przewiduje możliwości zawieszenia działalności gospodarczej nawet w sytuacji nieuzyskania przychodów.
Zdaniem organu odwoławczego, skoro podatnik nie zlikwidował działalności gospodarczej, lub nie dokonał wyboru innej formy opodatkowania uznawany jest przez przepisy ww. ustawy za osobę prowadzącą taką działalność i bez znaczenia dla możliwości preferencyjnego opodatkowania małżonków pozostaje fakt, że w 2003 r. nie osiągał przychodów z tytułu prowadzonej działalności. Okoliczność ta miała istotne znaczenie przed 1 stycznia 2003 r., kiedy to wykluczona była możliwość wspólnego rozliczenia się małżonków w sytuacji, jeżeli chociażby jeden z małżonków uzyskał dochody (przychody) opodatkowane na zasadach określonych w ustawie o zryczałtowanym podatku dochodowym.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, pełnomocnik skarżącego wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji z uwagi na naruszenie przepisów prawa wskazanych w odwołaniu .
W uzasadnieniu skargi wskazuje, że skarżący w 2003 r. nie prowadził działalności gospodarczej ze względu na stan zdrowia toteż nie mogą mieć do niego zastosowanie przepisy ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym. O braku prowadzenia takiej działalności świadczy także brak przychodów.
Zdaniem podatnika o prowadzeniu działalności gospodarczej nie może świadczyć wpis do ewidencji działalności gospodarczej. W żadnym przepisie prawa podatkowego możliwość wspólnego opodatkowania małżonków nie jest uzależniona od wyboru formy opodatkowania, a ustawa podatkowa uzależnia możliwość wspólnego opodatkowania małżonków od sytuacji, w której mają miejsce zdarzenia podlegające ustawie o podatku zryczałtowanym, czyli od powstania przychodu. Wskazują na to, przytoczone w skardze prace sejmowe nad nowelizacją ustawy (druk sejmowy Nr 415 z 18 kwietnia 2002 r., opinia o projekcie zmian), a także pismo OS-4-8201-6/2003/OS-5841/03 podsekretarza stanu z 19 grudnia 2003 r.
W odpowiedzi na skargi Dyrektor Izby Skarbowej, wnosi o jej oddalenie, argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Rozpatrując skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z treścią art. 6 ust. 8 cyt. ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w brzmieniu obowiązującym w 2003 r. preferencyjne (wspólne) opodatkowanie małżonków , o którym mowa w art. 6 ust. 2 ustawy podatkowej nie ma zastosowania w sytuacji, gdy chociażby do jednego z małżonków "mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 20 listopada 1998r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne" – dalej " ustawa o zryczałtowanym podatku dochodowym".
W art. 1 ust. 1 ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym wskazano, że ustawa ta reguluje opodatkowanie zryczałtowanym podatkiem dochodowym przychodów (dochodów) osiąganych przez osoby fizyczne prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą. Zryczałtowany podatek dochodowy jest uproszczoną formą opodatkowania dochodów. Podmiotem podatku dochodowego, niezależnie od formy opodatkowania jest osoba fizyczna uzyskująca dochód na terytorium RP (art. 3 u.p.d.o.f.), przedmiotem opodatkowania tym podatkiem jest zgodnie z ustawą o podatku od osób fizycznych – dochód, zaś w przypadku zryczałtowanej formy opodatkowania przychód (dochód).
Z przepisów ustawy o zryczałtowanym podatku wynika, że odnosi się ona m.in. do niektórych przychodów (dochodów) osiąganych z pozarolniczej działalności gospodarczej. Oznacza to, że aby przepisy tej ustawy mogły mieć zastosowanie do skarżącego muszą być spełnione łącznie dwie przesłanki: po pierwsze uzyskanie przychodu (dochodu), a po drugie przychód (dochód) ten pochodzić musi ze wskazanego w ustawie źródła.
Poza sporem pozostaje fakt, iż w 2003 r. skarżący nie uzyskał żadnego przychodu z pozarolniczej działalności gospodarczej. Tym samym nie spełnia podstawowego warunku, uzależniającego zastosowanie w stosunku do niego ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym .
W takiej sytuacji brak jest podstaw by, jak uczyniły to organy podatkowe, zastosowanie tej ustawy wobec podatnika, który nie osiąga przychodu ze wskazanych w niej źródeł, wywodzić z obowiązków formalnych nałożonych tą ustawą tj. złożenie oświadczenia o wyborze zwolnienia domniemania z art. 9 ust. 1 zd. ostatnie, braku możliwości zgłoszenia przerwy w tej działalności – czy jak czyni to organ I instancji złożenia przez podatnika PIT-28 za 2003r.
Na marginesie zauważyć też można, że ustawowy obowiązek złożenia na podstawie art. 21 ust. 2 pkt 2 zeznania podatkowego – PIT-28 odnosi się do podatników wskazanych w art. 21 ust. 1 tj. takich na których ciąży obowiązek obliczania i wpłacania ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych za każdy miesiąc, co w przypadku skarżącego nie miało miejsca.
Skoro w rozpatrywanej sprawie brak jest podstaw do przyjęcia, iż w 2003 r. do skarżącego mają zastosowanie przepisy ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych, brak było podstaw do zakwestionowania, na podstawie art. 6 ust. 8 cyt. ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w brzmieniu obowiązującym w 2003 r. prawa do wspólnego opodatkowania małżonków na podstawie art. 6 ust. 1 ww. ustawy.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 pkt a, art. 135 i 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 2 ww. ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło