II FSK 344/06

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Antoni Hanusz (spr.), Sędzia NSA Jerzy Rypina, Sędzia WSA (del.) Małgorzata Długosz – Szyjko, Protokolant Janusz Bielski, po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2007 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Zdzisławy S.-B. i Jerzego B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 29 sierpnia 2005 r. sygn. akt I SA/Gl 1268/05 w sprawie ze skargi Zdzisławy S.-B. i Jerzego B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 31 maja 2005 r. (...) w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2000 r. postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. II FSK 344/06 Uzasadnienie 1. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 29 sierpnia 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w sprawie I SA/Gl 1268/05 odrzucił skargę Zdzisławy S.-B. i Jerzego B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z 31 maja 2005 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2000 rok. Zaskarżona decyzja z oznaczonym we właściwy sposób organowi, który ją wydał jak również prawidłowym pouczeniem o przysługujących od niej środkach zaskarżenia oraz trybie i czasie ich wniesienia została doręczona pełnomocnikowi skarżących w dniu 1 czerwca 2005 roku. Skargą zaś nadaną w urzędzie pocztowym w dniu 1 lipca 2005 roku skierowaną do Izby Skarbowej w K. pod nieprawidłowy adres /ul. Ż. 17, (...) K./ pełnomocnik podatników zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wskazane powyżej rozstrzygnięcie. Zgodnie z adresem jaki wskazał nadawca przesyłki na jej kopercie, pismo to wpłynęło do (...) Urzędu Skarbowego w K. w dniu 5 lipca 2005 roku, skąd przekazano je do Izby Skarbowej w K., gdzie pismo wpłynęło w dniu 7 lipca 2005 roku. 2. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w zaskarżonym postanowieniu uznał, że wobec skierowania skargi do Izby Skarbowej w K. pod błędny adres, nie dochowano trybu właściwego dla zaskarżania decyzji do sądu administracyjnego. Skarga wpłynęła bowiem do organu właściwego po upływie trzydziestodniowego terminu biegnącego od daty doręczenia decyzji podatnikom. Sąd I instancji wskazał przy tym, że zasady wnoszenia skargi do sądu administracyjnego poddane zostały wyłącznie regułom określonym w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ dalej jako p.p.s.a. Ustawa ta nie zawiera odpowiednika regulacji przewidzianej w art. 170 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa /t.j. Dz.U. 2005 nr 8 poz. 60 ze zm./, zgodnie z którą podanie wniesione do organu niewłaściwego przed upływem przepisanego terminu uważa się za wniesione z zachowaniem terminu. Z tych też względów pismo /skarga/ wnoszone w trybie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ale błędnie zaadresowane, należy w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, uznać za wniesione z uchybieniem terminu ustawowego, jeżeli organ do którego pismo to błędnie zostało skierowane, przekazał je organowi właściwemu po upływie stosownego terminu. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał skargę za wniesioną z naruszeniem terminu określonego w art. 53 p.p.s.a. i orzekł o jej odrzuceniu. Jako podstawę prawną tego rozstrzygnięcia Sąd wskazał art. 58 par. 1 pkt 2 cyt. ustawy. 3. W skardze kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego pełnomocnik skarżących zaskarżył wskazane powyżej postanowienie w całości i w takim zakresie wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Autor skargi kasacyjnej zaskarżonemu postanowieniu zarzucił, że zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz z naruszeniem przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W skardze kasacyjnej podniesiono, że zaskarżone postanowienie: a/ zostało wydane z naruszeniem art. 53 par. 1 p.p.s.a., poprzez przyjęcie że skarga na Decyzję Izby Skarbowej w K. z dnia 31 maja 2005 roku została wniesiona po terminie, pomimo iż skarga wniesiona została z zachowaniem terminu do jej wniesienia; b/ zostało wydane z naruszeniem art. 54 par. 1 i art. 57 par. 1 pkt 2 p.p.s.a., poprzez uznanie, iż pomimo jednoznacznego oznaczenia w treści skargi organu, za pośrednictwem, którego wniesiona została skarga oraz jego siedziby - faktyczne doręczenie skargi na adres innego podmiotu wywołuje skutki negatywne dla skarżących; c/ zostało wydane z naruszeniem art. 46 par. 1 pkt 1 p.p.s.a. poprzez uznanie, że niewystarczające jest oznaczenie pisma /skargi/ dokonane przez skarżących, niezawierające pełnego adresu organu za pośrednictwem, którego wniesiona została skarga; d/ zostało wydane z naruszeniem zasady określonej w 58 par. 1 pkt 2 p.p.s.a. poprzez nieprawidłowe zastosowanie cyt. przepisu i odrzucenie skargi w sposób naruszający przepisy postępowania; e/ wydane zostało z naruszeniem art. 141 par. 4 p.p.s.a., przejawiającym się błędem w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego postanowienia, mogącym mieć wpływ na jego treść, poprzez przyjęcie, iż skarga została wniesiona po terminie, które to ustalenie jest sprzeczne ze stanem faktycznym. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej pełnomocnik skarżących wskazał, że skarga wniesiona do Sądu I instancji nadana została w urzędzie pocztowym w dniu 1 lipca 2005 roku, to jest z zachowaniem ustawowego terminu, a jako adresata korespondencji oznaczono Izbę Skarbową z siedzibą w K., czyli organ właściwy do otrzymania skargi. W ocenie pełnomocnika skarżących, wobec faktu, iż w K. znajduje się tylko jedna Izba Skarbowa, oznaczenie konieczne dla identyfikacji tego organu zostało dokonane w sposób wystarczający dla doręczenia korespondencji. Adresatem, co należało uznać za bezsporne nie był (...) Urząd Skarbowy w K., a Izba Skarbowa w K. Przesyłka bez wiedzy i winy skarżących została tym samym, w ocenie strony wnoszącej skargę kasacyjną, doręczona przez Pocztę Polską w sposób nieprawidłowy. Z powyższych względów pełnomocnik skarżących stwierdził, że przesyłka ze skargą została nadana w przewidzianym terminie wobec czego Sąd I instancji odrzucając skargę naruszył wskazane w treści zarzutów kasacyjnych przepisy. 4. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając niniejszą sprawę zważył, co następuje. Zaskarżone postanowienie podlega uchyleniu, albowiem część podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów okazała się uzasadniona. Autor skargi kasacyjnej powołał obie wymienione w art. 174 p.p.s.a. podstawy kasacyjne podnosząc zarówno zarzut naruszenia prawa materialnego jak i procesowego. Jednakże wskazując przepisy, które zdaniem strony skarżącej zostały naruszone przez Sąd I instancji wymienił wyłącznie przepisy procesowe. Przepisy prawa materialnego regulują stosunki prawne tj. powstawanie, treść, zmiany i wygasanie praw i obowiązków. Przytoczone artykuły ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zawierają normy instrumentalne, służące jedynie do urzeczywistnienia norm prawnych w ścisłym tego słowa znaczeniu. Dlatego uznać należało, że skarga kasacyjna w istocie oparta jest na podstawie wymienionej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Z uwagi na konstytucyjną gwarancję prawa do sądu /art. 45 ust. 1 Konstytucji RP/ odrzucenie skargi do sądu administracyjnego z tej przyczyny, że została ona wniesiona po upływie trzydziestodniowego terminu do jej wniesienia /art. 58 par. 1 pkt 2 p.p.s.a./, jest dopuszczalne w przypadku jednoznacznego stwierdzenia faktu uchybienia temu terminowi. Termin dokonania czynności w postępowaniu sądowym w formie pisma jest zachowany wówczas, gdy pismo zostało przed upływem terminu wniesione do właściwego sądu lub organu. Zasada ta znajduje bowiem zastosowanie w przypadku doręczania pisma w postępowaniu sądowym organowi administracji, jeżeli przepisy prawa przydają mu rolę podmiotu za pośrednictwem, którego dokonuje się określonych czynności sądowych /w tym przypadku za pośrednictwem organu odwoławczego składa się skargę do sądu administracyjnego/. Za równoznaczne z wniesieniem pisma do sądu uważa się oddanie go w polskim urzędzie pocztowym lub polskim urzędzie konsularnym /art. 83 par. 3 p.p.s.a./. Jakkolwiek słuszne jest stanowisko Sądu I instancji, że dla oceny zachowania terminu do wniesienia skargi nie można przyjąć daty nadania /złożenia/ skargi do organu niewłaściwego w rozumieniu art. 54 par. 1 p.p.s.a. gdyż na tym etapie postępowania niedopuszczalne jest bowiem zastosowanie trybu przewidzianego w art. 170 Ordynacji podatkowej, to jednakże w okolicznościach niniejszej sprawy za zasadne należało uznać zarzuty skargi kasacyjnej, dotyczące wadliwości ustaleń faktycznych sądu wojewódzkiego, co do skierowania skargi do organu niewłaściwego i co za tym idzie niedotrzymania terminu do jej wniesienia. Skarga Zdzisławy S.-B. i Jerzego B. nadana została w urzędzie pocztowym 1 lipca 2005 roku, to jest przed upływem terminu do jej wniesienia. Jako jej adresata wskazano właściwy organ, czyli Izbę Skarbową w K., a nie (...) Urząd Skarbowy w K., któremu doręczono przesyłkę. Wprawdzie w adresie organu odwoławczego błędnie podano nazwę ulicy, jednakże w tych okolicznościach adresat był łatwo identyfikowalny, gdyż w K. jest jedna Izba Skarbowa. Toteż wydanie pisma urzędowi skarbowemu zamiast Izbie Skarbowej było nie tyle efektem skierowania przez nadawcę przesyłki do niewłaściwego organu, ile mylnego doręczenia przesyłki przez pocztę podmiotowi, który nie był adresatem przesyłki. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego jedynie w przypadku mylnego skierowanie skargi przez stronę do niewłaściwie oznaczonego w skardze organu powoduje, że o dokonanej czynności decyduje dopiero data wpłynięcia skargi do organu właściwego do jej przekazania do sądu, ewentualnie data jej nadania pod adresem tego organu przez organ niewłaściwy. W przedmiotowym przypadku brak było podstaw faktycznych do uznania, iż nie zostało spełnione kryterium określone w art. 83 par. 3 p.p.s.a., tj. że skarga nie została złożona w terminie nadania jej w urzędzie pocztowym. Skarżący prawidłowo określili organ odwoławczy właściwy do przekazania skargi, prawidłowo określili jego siedzibę, to jest K. Błąd w adresie polegający na podaniu nieprawidłowej nazwy ulicy w sytuacji, gdy Poczta nie zwróciła przesyłki, a adresat był w sposób oczywisty identyfikowalny nie uzasadnia uznania, że pismo to było skierowane do innego organu. Konsekwencją błędnego ustalenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach skutków prawnych nadania przedmiotowej skargi w urzędzie pocztowym w dniu 1 lipca 2005 roku było wadliwe uznanie, że skarga została wniesiona po terminie, a tym samym, że ustalony w sprawie stan faktyczny odpowiada hipotezie normy prawnej określonej w art. 58 par. 1 pkt 2 p.p.s.a. Biorąc pod uwagę powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie o odrzuceniu skargi. Zwrotu kosztów postępowania Sąd nie zasądził, albowiem zwrot poniesionych przez stronę, która wniosła skargę kasacyjną niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego należy się od organu jedynie wtedy, gdy w wyniku uwzględnienia skargi kasacyjnej został uchylony wyrok sądu pierwszej instancji oddalający skargę, to jest art. 203 pkt 1 p.p.s.a. Z uwagi to, że w sprawie niniejszej uchylono postanowienie brak było podstaw do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.