II GZ 86/05

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Andrzej Kuba po rozpoznaniu w dniu 25 sierpnia 2005 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 maja 2005 r. sygn. akt III SA/Wa 2459/04 o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi M. G. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 9 listopada 2004 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności pieniężnej z tytułu mandatu karnego postanawia: – oddalić zażalenie – U Z A S A D N I E N I E Postanowieniem z dnia 19 maja 2005 r. sygn. akt VI SA/Wa 246/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie ze sprzeciwu M. G. wniesionego od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 10 maja 2005 r. w sprawie ze skargi na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji Nr [...] w odmowy umorzenia należności pieniężnej z tytułu mandatu karnego– odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Sąd I instancji przeanalizował dokładnie sytuację majątkową skarżącego i jego rodziny i doszedł do przekonania, że umożliwia ona zaoszczędzenie kwoty 100 zł celem pokrycia kosztów sądowych. M. G. wniósł zażalenie na to postanowienie. Wskazał po raz kolejny iż jego sytuacja finansowa nie pozwala na uiszczenie wpisu w wysokości 100 zł. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. Stosownie do zasady wyrażonej w art. 230 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej ustawą procesową, od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stały lub stosunkowy. W rozpoznawanej sprawie wpis ten jest stosunkowy i wynosi 100 zł. Skarżący wezwany do jego uiszczenia wystąpił z wnioskiem o przyznanie mu prawa pomocy. Przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od wpisu sądowego następuje wówczas, gdy osoba o to się ubiegająca wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy procesowej). Wskazać przy tym należy, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie swego udziału w sprawie jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana w stosunku do osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź też środki te są bardzo ograniczone. Prawo pomocy może być zatem przyznane osobom, w których przypadku poniesienie kosztów postępowania jest obiektywnie niemożliwe (zwolnienie w zakresie całkowitym) bądź też poniesienie pełnych kosztów skutkowałoby koniecznością rezygnacji z wydatków zabezpieczających podstawowe ich potrzeby życiowe w stopniu, który zagrażałby ich utrzymaniu (zwolnienie częściowe). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji odmawiając skarżącemu przyznania prawa pomocy na podstawie przedłożonych przez wnioskodawcę dokumentów nie naruszył przepisów postępowania administracyjnego i prawidłowo ocenił wskazaną przez skarżącego jego sytuację materialną i rodzinną. Dotychczasowe orzecznictwo dotyczące przyznania prawa pomocy potwierdza słuszność rozstrzygnięcia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w tym zakresie. Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 31 marca 1987 r. ( I CZ 26/87, publ. OSNCP 1998 nr 7-8, poz. 103) stwierdza, że "jeżeli strona, która mogła liczyć się z obowiązkiem poniesienia kosztów sądowych, bez ważnego powodu nie wykorzystała w całości lub części swoich możliwości zarobkowych, to przy rozpoznawaniu wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych należy przyjąć, że stan majątkowy i dochody strony są taki, jakie miałaby ona, gdyby w pełni wykorzystała swoje możliwości zarobkowe". Zdaniem NSA przy przyznawaniu prawa pomocy istotne są potencjalne możliwości zarobkowe wnioskodawcy, przy założeniu że udzielenie prawa pomocy ma charakter wyjątkowy. Nie bez znaczenia jest także fakt pozostawania skarżącego w jednym gospodarstwie domowym z rodzicami, którzy są właścicielami nieruchomości o pow. 110 m² oraz działki o pow. 2742m² i 16 letniego samochodu osobowego marki Toyota. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 29 lipca 2004 r. (FZ 131/04, niepubl.) stwierdził, że posiadanie majątku w zasadzie wyłącza możliwość zwolnienia od kosztów, skoro istnieje możliwość jego obciążenia. W konkluzji należy stwierdzić, że rozpoznawanej sprawie skarżący nie wykazał, aby konieczność uiszczenie kwoty 100 zł skutkowałaby rezygnacją z wydatków zabezpieczających podstawowe potrzeby życiowe jego i jego rodziny. W tej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do uwzględnienia zażalenia i oddalił je na podstawie art. 197 § 2 w zw. z art. 184 ustawy procesowej. P O S T A N O W I E N I E Dnia 25 sierpnia 2005 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Andrzej Kuba po rozpoznaniu w dniu 25 sierpnia 2005 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 maja 2005 r. sygn. akt III SA/Wa 2459/04 o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi M. G. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 9 listopada 2004 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności pieniężnej z tytułu mandatu karnego postanawia: – oddalić zażalenie – U Z A S A D N I E N I E Postanowieniem z dnia 19 maja 2005 r. sygn. akt VI SA/Wa 246/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie ze sprzeciwu M. G. wniesionego od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 10 maja 2005 r. w sprawie ze skargi na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji Nr [...] w odmowy umorzenia należności pieniężnej z tytułu mandatu karnego– odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Sąd I instancji przeanalizował dokładnie sytuację majątkową skarżącego i jego rodziny i doszedł do przekonania, że umożliwia ona zaoszczędzenie kwoty 100 zł celem pokrycia kosztów sądowych. M. G. wniósł zażalenie na to postanowienie. Wskazał po raz kolejny iż jego sytuacja finansowa nie pozwala na uiszczenie wpisu w wysokości 100 zł. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. Stosownie do zasady wyrażonej w art. 230 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej ustawą procesową, od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stały lub stosunkowy. W rozpoznawanej sprawie wpis ten jest stosunkowy i wynosi 100 zł. Skarżący wezwany do jego uiszczenia wystąpił z wnioskiem o przyznanie mu prawa pomocy. Przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od wpisu sądowego następuje wówczas, gdy osoba o to się ubiegająca wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy procesowej). Wskazać przy tym należy, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie swego udziału w sprawie jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana w stosunku do osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź też środki te są bardzo ograniczone. Prawo pomocy może być zatem przyznane osobom, w których przypadku poniesienie kosztów postępowania jest obiektywnie niemożliwe (zwolnienie w zakresie całkowitym) bądź też poniesienie pełnych kosztów skutkowałoby koniecznością rezygnacji z wydatków zabezpieczających podstawowe ich potrzeby życiowe w stopniu, który zagrażałby ich utrzymaniu (zwolnienie częściowe). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji odmawiając skarżącemu przyznania prawa pomocy na podstawie przedłożonych przez wnioskodawcę dokumentów nie naruszył przepisów postępowania administracyjnego i prawidłowo ocenił wskazaną przez skarżącego jego sytuację materialną i rodzinną. Dotychczasowe orzecznictwo dotyczące przyznania prawa pomocy potwierdza słuszność rozstrzygnięcia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w tym zakresie. Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 31 marca 1987 r. ( I CZ 26/87, publ. OSNCP 1998 nr 7-8, poz. 103) stwierdza, że "jeżeli strona, która mogła liczyć się z obowiązkiem poniesienia kosztów sądowych, bez ważnego powodu nie wykorzystała w całości lub części swoich możliwości zarobkowych, to przy rozpoznawaniu wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych należy przyjąć, że stan majątkowy i dochody strony są taki, jakie miałaby ona, gdyby w pełni wykorzystała swoje możliwości zarobkowe". Zdaniem NSA przy przyznawaniu prawa pomocy istotne są potencjalne możliwości zarobkowe wnioskodawcy, przy założeniu że udzielenie prawa pomocy ma charakter wyjątkowy. Nie bez znaczenia jest także fakt pozostawania skarżącego w jednym gospodarstwie domowym z rodzicami, którzy są właścicielami nieruchomości o pow. 110 m² oraz działki o pow. 2742m² i 16 letniego samochodu osobowego marki Toyota. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 29 lipca 2004 r. (FZ 131/04, niepubl.) stwierdził, że posiadanie majątku w zasadzie wyłącza możliwość zwolnienia od kosztów, skoro istnieje możliwość jego obciążenia. W konkluzji należy stwierdzić, że rozpoznawanej sprawie skarżący nie wykazał, aby konieczność uiszczenie kwoty 100 zł skutkowałaby rezygnacją z wydatków zabezpieczających podstawowe potrzeby życiowe jego i jego rodziny. W tej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do uwzględnienia zażalenia i oddalił je na podstawie art. 197 § 2 w zw. z art. 184 ustawy procesowej.