II OSK 65/06

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maria Rzążewska (spr.) Sędziowie sędzia NSA Teresa Kobylecka Sędzia NSA Eugeniusz Mzyk Protokolant: Magdalena Baduchowska po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2006r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 sierpnia 2005r., sygn. akt IV SA/Wa 244/05 ze skargi T. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Radomiu z dnia [...] stycznia 2005r., nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy oddala skargę kasacyjną Wyrokiem z dnia 24 sierpnia 2005r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę T. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Radomiu z dnia [...] stycznia 2005r. utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta R. z dnia [...] listopada 2004r. umarzającą postępowanie w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego wolnostojącego na działce nr [...] przy ul. G. W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji stwierdził, że nieuzasadniony jest podniesiony w skardze zarzut, że organ I instancji bezpodstawnie umorzył postępowanie wskazując, że wniosek skarżącej o ustalenie warunków zabudowy i zagospodarowania przestrzennego stał się bezprzedmiotowy na podstawie art. 69 ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717 ze zm.) zwanej dalej "ustawą" wobec objęcia terenu pod planowaną inwestycję uchwałą Rady Miejskiej w Radomiu z dnia 13 września 2004r. nr 484/04 w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta Radomia w południowej części miasta w obrębie ulic: Armii Krajowej, Witkacego, Godowskiej, Wiejskiej. Skarżąca podniosła, że prawo nie działa wstecz, w związku z czym niezależnie od późniejszego uchwalenia planu wiążący dla organów winien być stan prawny z dnia wszczęcia postępowania, w którym to dniu plan nie obowiązywał. Sąd wskazał, że skoro z art. 59 ust. 1 ustawy ewidentnie wynika, że jeżeli teren jest objęty planem miejscowym - zrealizowanie inwestycji, o których mowa w tym przepisie nie wymaga wydawania decyzji ustalającej warunki zabudowy to w sytuacji, w której w toku postępowania o ustalenie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu wszedł w życie plan miejscowy obejmujący teren objęty wnioskiem - postępowanie to stało się bezprzedmiotowe i podlegało umorzeniu na podstawie art. 105 k.p.a. Z treści tego przepisu wynika bowiem, iż dla uznania postępowania za bezprzedmiotowe nie ma znaczenia fakt, że w dacie jego wszczęcia bezprzedmiotowość ta nie występowała. Niezależnie zatem od fazy postępowania, w której pojawi się jego bezprzedmiotowość istnieją przesłanki do jego obligatoryjnego umorzenia z urzędu. Odnosząc się do zawartego w skardze zarzutu, że wniosek o wydanie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu złożony do organu I instancji nie został rozpoznany w miesięcznym terminie wskazanym w k.p.a., a nadto postępowanie zostało niesłusznie zawieszone postanowieniem organu I instancji z dnia 15 lipca 2004r, uchylonym postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Radomiu z dnia 6 1 sierpnia 2004r. Sąd I instancji podniósł, że skutków bezprzedmiotowości postępowania nie usuwa ewentualne wykazanie, iż wystąpiła ona w okresie zawinionej zwłoki organu w rozpoznaniu wniosku (wywołanej m. in. przez niezgodne z prawem zawieszenie postępowania). W odpowiedzi na zarzut, że skarżąca nie została poinformowana o przystąpieniu do tworzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Sąd wskazał natomiast, że fakt ewentualnych nieprawidłowości w przeprowadzeniu procedury planistycznej odnośnie informowania ojej przebiegu zainteresowanych może być podnoszony przez skarżącą wyłącznie w trybach przewidzianych dla badania legalności aktów prawa miejscowego. T. C. wniosła skargę kasacyjną na powyższe orzeczenie zaskarżając je w całości i zarzucając mu: 1) naruszenie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej "p.p.s.a.", które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.: - art. 135 na skutek nie zastosowania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przewidzianych ustawą środków w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, co było niezbędne dla końcowego jej załatwienia; * art. 145 § 1 pkt 1 lit. a poprzez nie uchylenie przez Sąd I instancji decyzji, która została wydana z naruszeniem prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy, tj. z naruszeniem art. 59 ust. 1 ustawy; * art. 145 § 1 pkt 1 lit. c poprzez nie uchylenie przez Sąd I instancji decyzji, która została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj. z naruszeniem art. 6, 7, 8, 9, 35 i 36 k.p.a.; naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 59 ust. 1 ustawy poprzez błędną jego wykładnię na skutek utrzymania w mocy decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Radomiu poprzez przyjęcie, iż w sytuacji gdy obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego nie wydaje się decyzji o warunkach zabudowy; naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie przepisów k.p.a., a w szczególności art. 6, 7, 8 i 9 k.p.a. T. C. wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu, udzielonej przez adwokata M. W., pełnomocnika z urzędu skarżącej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu. W szczególności nie zasługuje na uwzględnienie zawarty w niej zarzut dotyczący dokonania przez Sąd I instancji wadliwej wykładni art. 59 ust 1 ustawy. Stosownie bowiem do tej regulacji zmiana zagospodarowania terenu w przypadku braku planu miejscowego, polegająca na budowie obiektu budowlanego lub wykonaniu innych robót budowlanych, a także zmiana sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części wymaga ustalenia, w drodze decyzji, warunków zabudowy. Słusznie Sąd I instancji dokonując literalnej wykładni tego przepisu wyinterpretował z jego brzmienia, że decyzję o warunkach zabudowy wydaje się jedynie dla terenów nie objętych miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Sąd ten nie naruszył więc przepisów prawa zgadzając się z poglądem organu administracji wyrażonym w treści zaskarżonej decyzji, że w sytuacji, w której w trakcie postępowania administracyjnego Rada Miejska w Radomiu uchwaliła plan obejmujący teren, którego dotyczył wniosek o wydanie decyzji o warunkach zabudowy - postępowanie stało się bezprzedmiotowe, co stanowiło przesłankę jego umorzenia na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. W orzecznictwie przyjmuje się, że z bezprzedmiotowością postępowania mamy do czynienia m. in. w przypadku, gdy brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego skutkującego tym, iż nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 kwietnia 2003r, III SA 2225/01, Biul. Skarb. 2003/6/25). W powołanej sprawie jej rozpoznawanie przez organ administracji było bezprzedmiotowe wobec zmiany stanu prawnego, wskutek której brakowało podstawy prawnej do merytorycznego jej rozpoznania przez ten organ. Zgodnie z orzecznictwem (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 stycznia 2003r, II SA 1689/01, nie publ.) przesłankę do umorzenia postępowania stanowi także bezprzedmiotowość, która zaistniała w trakcie toczącego się postępowania administracyjnego i powstała np. na skutek zdarzeń prawnych. W rozpoznawanej sprawie takim zdarzeniem było uchwalenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu objętego wnioskiem o wydanie warunków zabudowy, które w świetle powołanych wyżej przepisów uniemożliwiało merytoryczne rozpoznanie tego wniosku i czyniło postępowanie bezprzedmiotowym. Skoro także bezprzedmiotowość powstała w toku postępowania administracyjnego stanowi przesłankę jego umorzenia to na powstanie tego skutku nie ma wpływu fakt, że w momencie wszczęcia postępowania z wniosku o wydanie decyzji o warunkach zabudowy jego merytoryczne rozpoznanie było możliwe. Wobec powołanej zmiany stanu prawnego organ I instancji miał obowiązek umorzyć postępowanie także bez względu na okoliczność podnoszoną w skardze kasacyjnej, że postępowanie to mogło zostać zakończone zgodnie z wnioskiem skarżącej jeszcze przed tym faktem, a uległo przedłużeniu wobec niezgodnego z prawem jego zawieszenia. Bez względu bowiem na tok tego postępowania organ I instancji w zmienionym stanie prawnym nie miał podstawy do merytorycznego rozpoznania wniosku. Z tych względów nieuzasadniony jest też powołany w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 135 p.p.s.a. poprzez nie podjęcie przez ten Sąd środków w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów i czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga. W powołanych okolicznościach Sąd I instancji nie mógł także upatrywać w czynnościach podejmowanych przez organ w toku postępowania zakończonego zaskarżaną decyzją działań sprzecznych z zasadami, o których mowa w art. 6, 7, 8 i 9 k.p.a., a zatem podnoszony w skardze kasacyjnej zarzut ich naruszenia jest bezpodstawny. Podobnie nieuzasadniony jest wyartykułowany zarzut dotyczący nie zastosowania przez Sąd I instancji w zaskarżonym orzeczeniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., skoro według ustalonego przez ten Sąd stanu faktycznego i prawnego zaskarżany akt nie naruszał prawa materialnego ani przepisów postępowania, a zatem brak było podstaw do jego uchylenia. Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji, pozostawiając jednocześnie do rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu, zgłoszony przez ustanowionego pełnomocnika.