III SA/Łd 285/05

Dnia 24 sierpnia 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska, Sędziowie Sędzia NSA Irena Krzemieniewska, Asesor Ewa Alberciak /spr./, Protokolant Asystent sędziego Jarosław Szkudlarek, po rozpoznaniu w dniu 24 sierpnia 2005 roku sprawy ze skargi M. S. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku pogrzebowego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej w P. z dnia [...] Nr [...]. III SA/Łd 285/05 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] stycznia 2005 r. Nr [...] Komendant Miejski Państwowej Straży Pożarnej w P. postanowił nie przyznać zasiłku pogrzebowego aspirantowi M. S. jako zwrotu kosztów pogrzebu zmarłego ojca. Jako podstawę prawną powyższego rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał art. 104 k.p.a., art. 13 ust. 4 pkt 1 oraz art. 104 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz.U. z 1991 r., Nr 88, poz. 400 z późn. zm.). Od decyzji tej odwołał się M. S. Decyzją z dnia [...] marca 2005 r. Nr [...] Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej w Ł. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Powyższe rozstrzygnięcie organ II instancji wydał na podstawie art. 104, art. 107 i art. 138 § l pkt l ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks Postępowania Administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. Nr 98 z 2000 roku, poz. 1071 z późn. zm.). W uzasadnieniu organ II instancji wyjaśnił, że 2 listopada 2004 roku aspirant M. S. złożył w Komendzie Miejskiej PSP w P. wniosek o zwrot kosztów pogrzebu ojca L. S. Do wniosku dołączył kserokopie faktur wystawionych na jego matkę A. S.. M. S. podał, że nie pobrał zasiłku pogrzebowego na podstawie art. 104 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 roku o Państwowej Straży Pożarnej (tekst jednolity: Dz. U. z 2002 roku Nr 147, poz. 1230 z późn. zm.). Komendant Miejski PSP w P. decyzją Nr [...] z dnia [...] listopada 2004 roku nie przyznał aspirantowi M. S. zasiłku pogrzebowego podając w uzasadnieniu, że nie poniósł on żadnych rzeczywistych kosztów związanych z pogrzebem ojca, gdyż załączone faktury wystawione są imiennie na matkę. Od powyższej decyzji aspirant M. S. odwołał się do Komendanta Wojewódzkiego PSP w Ł. podnosząc, że zgodnie ze stanowiskiem członka zespołu prawnego Komendy Głównej PSP decyzja odmawiająca przyznanie zasiłku pogrzebowego nie jest zasadna. Decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2004 roku Komendant Wojewódzki PSP w Ł. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji z uwagi na brak kompletnej dokumentacji będącej dowodem w sprawie. Dokonując powtórnego rozpatrzenia sprawy Komendant Miejski PSP w P. decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2005 roku odmówił aspirantowi M. S. przyznania zasiłku pogrzebowego. Organ I instancji stwierdził, że aspirant M. S. nie poniósł żadnych rzeczywistych kosztów związanych z pogrzebem ojca, gdyż załączone faktury wystawione są na matkę wnioskodawcy, która jako jedyna osoba poniosła koszty pogrzebu męża. M. S. w ustawowym terminie odwołał się do Komendanta Wojewódzkiego PSP w Ł. argumentując, że decyzja Komendanta Miejskiego PSP w P. jest jego zdaniem niezgodna z art. 104 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej. Organ II instancji wskazał, że zagadnienie przyznawania zasiłku pogrzebowego dla członków rodziny strażaka reguluje art. 104 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej. Przepis ten mówi, że w razie śmierci członka rodziny strażaka, strażakowi przysługuje zasiłek pogrzebowy w wysokości, odpowiednio albo dwumiesięcznego uposażenia zasadniczego, jeżeli koszty pogrzebu ponosi strażak albo kosztów rzeczywiście poniesionych nie wyższych niż dwumiesięczne uposażenie, jeżeli koszty pogrzebu ponosi inna osoba. Zdaniem organu istnieją trzy różne przypadki, w których strażak otrzymuje zasiłek pogrzebowy w wysokości uzależnionej od sytuacji faktycznej w jakiej się znalazł. Po pierwsze przysługuje mu zasiłek pogrzebowy w wysokości dwumiesięcznego wynagrodzenia, gdy poniósł koszty pogrzebu. Po drugie przysługuje mu zasiłek pogrzebowy w wysokości będącej różnicą pomiędzy kwotą zasiłku otrzymanego na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym (jeżeli go otrzymał), a wysokością dwumiesięcznego uposażenia zasadniczego. Po trzecie przysługuje mu zasiłek pogrzebowy w wysokości kosztów pogrzebu rzeczywiście poniesionych przez siebie, nie wyższych niż kwota dwumiesięcznego uposażenia. Organ II instancji stwierdził, iż aspirantowi M. S. nie należy się zasiłek pogrzebowy, gdyż nie poniósł żadnych kosztów związanych z pogrzebem swojego ojca. Organ odwoławczy wskazał, iż skoro ustawodawca zróżnicował przypadki otrzymywania zasiłku, to uznał w pkt 2 art. 104 ust. l, że strażakowi przysługuje zasiłek pogrzebowy w przypadku kosztów rzeczywiście poniesionych. Gdyby tak bowiem nie było, to w ustawie określone byłyby tylko dwa przypadki otrzymywania zasiłku pogrzebowego: jeden, w którym strażak dostawałby dwumiesięczne wynagrodzenia oraz drugi, gdy dostawałby różnicę pomiędzy zasiłkiem otrzymywanym z ubezpieczenia społecznego a dwumiesięcznym wynagrodzeniem. Zdaniem organu zapis pkt 2 art. 104 ust. l nie byłby potrzebny, skoro określona w nim wysokość otrzymywanego zasiłku nie różni się niczym od kwoty określonej w art. 104 ust. l pkt l. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący podniósł, iż uzasadnienie Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w Ł. jest sprzeczne z art. 104 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej, gdyż istnieją tylko dwa przypadki, kiedy strażakowi przysługuje zasiłek pogrzebowy w razie śmierci członka rodziny, to jest jeśli koszty pogrzebu ponosi strażak, oraz jeśli koszty pogrzebu ponosi inna osoba. Trzy przypadki dotyczą natomiast określenia wysokości zasiłku pogrzebowego. Ponadto skarżący podniósł, iż na podstawie art. 104 ust. 1 pkt 2 nie można żądać potwierdzenia kosztów rzeczywiście poniesionych przez strażaka, bo wtedy miałby zastosowanie art. 104 ust. 1 pkt 1 ustawy. Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej w Ł. wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. l § l ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. W myśl zaś § 2 art. l cyt. ustawy kontrola, o której mowa w § l sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do treści art. 3 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl zaś art. 145 § l wymienionej ustawy sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie : l/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, jeżeli stwierdzi: a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, 2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, 3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, czy jest ona zgodna z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiła ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz.U. z 2002 r. Nr 147, poz. 1230), w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Zgodnie z art. 93 ust. 2 pkt 1 cyt. ustawy strażakowi przysługuje zasiłek pogrzebowy w razie śmierci członka jego rodziny. Stosownie do treści art. 104 ust. 2 powołanej ustawy za członka rodziny strażaka, o którym mowa w ust. 1, uważa się: 1) małżonka, 2) dzieci własne, dzieci małżonka oraz dzieci przysposobione, 3) dzieci wychowywane w ramach rodziny zastępczej, 4) dzieci przyjęte na wychowanie przed osiągnięciem pełnoletności, jeżeli ich rodzice nie żyją albo nie mogą im zapewnić utrzymania, bądź zostali pozbawieni lub ograniczeni w sprawowaniu władzy rodzicielskiej, 5) rodziców i byłych prawnych opiekunów strażaka albo jego małżonka, 6) osobę, której opiekunem prawnym został ustanowiony strażak lub jego małżonek. W niniejszej sprawie skarżący ubiega się o przyznanie mu zasiłku pogrzebowego po śmierci ojca L. S., a zatem osoby wymienionej w art. 104 ust. 2 pkt 5 powołanej ustawy. Brak było zatem podstaw do przyjęcia przez organ I i II instancji, iż skarżącemu zasiłek pogrzebowy nie przysługuje. Uprawnienie to bowiem wynika z treści art. 93 ust. 2 pkt 1 cyt. ustawy. Rozumowanie organów administracji należy więc uznać za nieprawidłowe. Odrębną kwestią jest ustalenie wysokości zasiłku pogrzebowego. Wysokość zasiłku pogrzebowego określa art. 104 ust. 1 tej ustawy, zgodnie z którym w razie śmierci członka rodziny strażakowi przysługuje zasiłek pogrzebowy w wysokości: 1) dwumiesięcznego uposażenia zasadniczego, wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnymi na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym, jeśli koszty pogrzebu ponosi strażak, 2) kosztów rzeczywiście poniesionych, nie wyższych jednak od kwoty określonej w pkt 1, jeżeli koszty pogrzebu ponosi inna osoba. Jeżeli w związku ze śmiercią członka rodziny, o którym mowa w ust. 2 pkt 2-6, strażakowi przysługuje zasiłek pogrzebowy na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym lub innych przepisów szczególnych, wypłaca mu się tylko wyrównanie zasiłku w wysokości różnicy między zasiłkiem pogrzebowym przysługującym z tytułu służby a pobranym niższym zasiłkiem z tytułu ubezpieczenia społecznego lub z innych tytułów (art.104 ust. 3). Stwierdzić należy, iż w sytuacji skarżącego nie ma zastosowania pkt 1 art. 104 ust. 1 ustawy, bowiem skarżący strażak nie poniósł kosztów pogrzebu. Koszty pogrzebu, jak wynika z akt sprawy, poniosła matka A. S., a zatem w sytuacji skarżącego zastosowanie ma pkt 2 art. 104 ust. 1 ustawy. Oznacza to, iż skarżącemu przysługuje zasiłek pogrzebowy w wysokości kosztów rzeczywiście poniesionych przez inną osobę, w tym wypadku przez matkę. Nie można zgodzić się z argumentacją organu odwoławczego, iż przy powyższym rozumowaniu zbędny byłby pkt 2 art. 104 ust. 1 ustawy, bowiem wysokość zasiłku w obu wypadkach byłaby równa. Zakładając nawet, że w niektórych sytuacjach wysokość zasiłku pogrzebowego będzie identyczna w obu przypadkach określonych w art. 104 ust. 1 pkt 1 i 2 cyt. ustawy, to zauważyć należy, iż istota tego przepisu sprowadza się do możliwości przyznania strażakowi zasiłku pogrzebowego w razie śmierci członka jego rodziny wtedy, gdy sam ponosi on koszty pogrzebu, jak również wtedy, gdy koszty te ponosi inna osoba. Należy również zaznaczyć, iż decyzją z dnia [...] września 2003 r. Dyrektora Zakładu Emerytalno – Rentowego MSWiA, na podstawie ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz.U. z 1994 r. Nr 53, poz. 214 z późn. zm.) oraz ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 z późn. zm.) przyznano zasiłek pogrzebowy, po zmarłym emerycie L. S., A. S.. A zatem przy ustalaniu wysokości zasiłku pogrzebowego dla skarżącego, nie będzie miał zastosowania art. 104 ust. 3 ustawy, bowiem matce strażaka, a nie strażakowi został przyznany zasiłek pogrzebowy z tytułu ubezpieczenia społecznego. Zarzuty skargi należy więc uznać za uzasadnione. W konsekwencji stwierdzić należy, że organy administracji naruszyły przepisy prawa materialnego, a to art. 93 ust. 2 pkt 1 oraz art. 104 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej i naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy, bowiem w sytuacji skarżącego brak było podstaw do uznania, iż nie przysługuje mu zasiłek pogrzebowy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy powinny wyeliminować powyższe uchybienia. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) powołanej wyżej ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Mając na uwadze treść art. 152 cyt. ustawy Sąd stwierdza, iż ze względu na brak przymiotu wykonalności – orzeczenie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji jest w tym przypadku bezprzedmiotowe.