Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
UstawaDz.U. 1998 nr 162 poz. 1118ELI: DU/1998/1118
Powołania w orzecznictwie i interpretacjach: 22310 (Sąd Najwyższy: 17641 · sądy administracyjne: 4503 · interpretacje podatkowe: 166)
Spis przepisów
art. 15Osobom, które przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ukończyły 100 lat życia i na d…art. 11. Ustawa określa: 1) warunki nabywania prawa do świadczeń pieniężnych z ubezpieczeń emery…art. 21. Świadczenia na warunkach i w wysokości określonych w ustawie przysługują: 1) ubezpieczo…art. 51. Przy ustalaniu prawa do emerytury i renty i obliczaniu ich wysokości uwzględnia się, z…art. 61. Okresami składkowymi są następujące okresy: 1) ubezpieczenia; 2) opłacania składek na u…art. 8Przy ustalaniu prawa do emerytury i renty oraz przy obliczaniu ich wysokości uwzględnia si…art. 9Przy ustalaniu prawa do świadczeń: 1) okresów, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 9 i ust.…art. 101. Przy ustalaniu prawa do emerytury oraz przy obliczaniu jej wysokości uwzględnia się rów…art. 10a1. Przy ustalaniu prawa do emerytury na podstawie art. 27 i 28 osoby, która utraciła prawo…art. 11Jeżeli okresy, o których mowa w art. 6, 7 i 10, zbiegają się w czasie, przy ustalaniu praw…art. 131. Przy ocenie stopnia i przewidywanego okresu niezdolności do pracy oraz rokowania co do…art. 141. Oceny niezdolności do pracy, jej stopnia oraz ustalenia: 1) daty powstania niezdolności…art. 16Przy ustalaniu kolejnych 10 lat kalendarzowych, o których mowa w art. 15 ust. 1 i 2, przyj…art. 171. Jeżeli nie można ustalić podstawy wymiaru renty w myśl art. 15 ust. 1 dla ubezpieczoneg…art. 181. Podstawę wymiaru emerytury lub renty dla osób posiadających okresy ubezpieczenia za gra…art. 20Prezes Głównego Urzędu Statystycznego ogłasza, w formie komunikatu, w Dzienniku Urzędowym…art. 211. Podstawę wymiaru emerytury dla osoby, która wcześniej miała ustalone prawo do renty z t…art. 22Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia, określa szczegółowe zasady ustalania podstawy wym…art. 231. Jeżeli podstawy wymiaru emerytury lub renty nie można ustalić zgodnie z zasadami określ…art. 241. Ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu…art. 24a1. Emeryturę, o której mowa w art. 24, przyznaje się z urzędu zamiast renty z tytułu niezd…art. 251. Podstawę obliczenia emerytury, o której mowa w art. 24, stanowi kwota składek na ubezpi…art. 150zawiera zmiany do ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela. Dziennik Ustaw –…art. 25a1. Przy ustalaniu wysokości emerytury kwota składek na ubezpieczenie emerytalne zewidencjo…art. 25b1. Zakład informuje emeryta, który: 1) nabył prawo do emerytury z tytułu osiągnięcia wieku…art. 261. Emerytura stanowi równowartość kwoty będącej wynikiem podzielenia podstawy obliczenia u…art. 26a1. Wysokość emerytury ustalonej zgodnie z art. 26 ulega zwiększeniu za okresy opłacania sk…art. 26b(uchylony)art. 26c1. Po osiągnięciu wieku emerytalnego wynoszącego 65 lat przez osobę, która pobierała okres…art. 27aEmeryturę przyznaje się z urzędu zamiast pobieranej renty z tytułu niezdolności do pracy o…art. 291. Ubezpieczeni urodzeni przed dniem 1 stycznia 1949 r., którzy nie osiągnęli wieku emeryt…art. 30Odrębne przepisy określają zasady wcześniejszego przechodzenia na emeryturę dla osób, okre…art. 31Osoby urodzone przed dniem 1 stycznia 1949 r., uprawnione do renty z tytułu niezdolności d…art. 321. Ubezpieczonym urodzonym przed dniem 1 stycznia 1949 r., będącym pracownikami, o których…art. 33Osoby urodzone przed dniem 1 stycznia 1949 r., ubezpieczone z tytułu działalności twórczej…art. 39Ubezpieczonemu urodzonemu przed dniem 1 stycznia 1949 r., spełniającemu warunek określony…art. 40Kolejowa emerytura przysługuje pracownikowi kolejowemu urodzonemu przed dniem 1 stycznia 1…art. 41Przy ustalaniu prawa do emerytury kolejowej uwzględnia się okresy pracy na kolei i pracy r…art. 421. Pracownikami kolejowymi w rozumieniu ustawy są osoby pozostające w stosunku pracy w: 1)…art. 431. Za okresy zatrudnienia na kolei uważa się okresy pozostawania w stosunku pracy w kolejo…art. 44Za okresy równorzędne z okresami zatrudnienia na kolei uważa się okresy: 1) pobierania – p…art. 451. Za okresy zaliczane do okresów zatrudnienia na kolei uważa się okresy: 1) przerwy w pra…art. 461. Prawo do emerytury na warunkach określonych w art. 29, 32, 33 i 39 przysługuje również…art. 47Odrębne przepisy określają zasady przechodzenia na emeryturę, bez względu na wiek, nauczyc…art. 501. Prawo do emerytury kolejowej, o której mowa w art. 40, przysługuje pracownikom kolejowy…art. 50a1. Górnicza emerytura przysługuje pracownikowi, który spełnia łącznie następujące warunki:…art. 50bPrzy ustalaniu prawa do emerytury górniczej uwzględnia się okresy pracy górniczej i pracy…art. 50c1. Za pracę górniczą uważa się zatrudnienie: 1) pod ziemią w kopalniach węgla, rud, kruszc…art. 50d1. Przy ustalaniu prawa do górniczej emerytury pracownikom zatrudnionym pod ziemią oraz w…art. 50e1. Prawo do górniczej emerytury, bez względu na wiek i zajmowane stanowisko, przysługuje p…art. 50fPrzy ustalaniu prawa do emerytury górniczej, o której mowa w art. 50e, okresy pracy górnic…art. 511. Przy ustalaniu wysokości górniczych emerytur, o których mowa w art. 50a lub 50e, stosuj…art. 521. Przy ustalaniu wysokości emerytur innych niż określone w art. 51 stosuje się następując…art. 531. Emerytura wynosi: 1) 24 % kwoty bazowej, o której mowa w art. 19, z zastrzeżeniem ust.…art. 54Emerytur, o których mowa w art. 28, nie podwyższa się do kwoty najniższej emerytury.art. 54a1. Emeryturę, o której mowa w art. 27a, oblicza się zgodnie z art. 53 i 56. 2. Emerytura,…art. 55a1. Przepis art. 55 stosuje się również do ubezpieczonego, który miał ustalone prawo do eme…art. 561. Osobie, której przy ustalaniu prawa do emerytury uwzględniono okresy pracy w gospodarst…art. 571. Renta z tytułu niezdolności do pracy przysługuje ubezpieczonemu, który spełnił łącznie…art. 57aWarunek określony w art. 57 ust. 1 pkt 2 nie jest wymagany od ubezpieczonego, którego niez…art. 57b1. Za wypadek w drodze do pracy lub z pracy uważa się nagłe zdarzenie wywołane przyczyną z…art. 581. Warunek posiadania wymaganego okresu składkowego i nieskładkowego, w myśl art. 57 ust.…art. 591. Osobie, która spełniła warunki określone w art. 57, przysługuje: 1) renta stała – jeżel…art. 601. Osobie spełniającej warunki określone w art. 57, w stosunku do której orzeczono celowoś…art. 621. Renta dla osoby całkowicie niezdolnej do pracy wynosi: 1) 24 % kwoty bazowej, o której…art. 631. Osobie, której przy ustalaniu prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy uwzględnion…art. 641. Renta szkoleniowa wynosi 75 % podstawy wymiaru renty. 2. Renta szkoleniowa nie może być…art. 651. Renta rodzinna przysługuje uprawnionym członkom rodziny osoby, która w chwili śmierci m…art. 66Renta rodzinna przysługuje także uprawnionym członkom rodziny osoby, która w chwili śmierc…art. 671. Do renty rodzinnej uprawnieni są następujący członkowie rodziny spełniający warunki okr…art. 681. Dzieci własne, dzieci drugiego małżonka i dzieci przysposobione mają prawo do renty rod…art. 69Przyjęte na wychowanie i utrzymanie wnuki, rodzeństwo i inne dzieci, o których mowa w art.…art. 701. Wdowa ma prawo do renty rodzinnej, jeżeli: 1) w chwili śmierci męża osiągnęła wiek 50 l…art. 71Rodzice mają prawo do renty rodzinnej, jeżeli: 1) ubezpieczony (emeryt lub rencista) bezpo…art. 72W razie ustania prawa do renty rodzinnej z powodu ustąpienia niezdolności do pracy stosuje…art. 731. Renta rodzinna wynosi: 1) dla jednej osoby uprawnionej – 85 % świadczenia, które przysł…art. 741. Wszystkim uprawnionym członkom rodziny przysługuje jedna łączna renta rodzinna, z uwzgl…art. 751. Dodatek pielęgnacyjny przysługuje osobie uprawnionej do emerytury lub renty, jeżeli oso…art. 761. Jeżeli do renty rodzinnej uprawniona jest sierota zupełna, przysługuje jej dodatek dla…art. 771. Zasiłek pogrzebowy przysługuje w razie śmierci: 1) ubezpieczonego; 2) osoby pobierające…art. 781. Zasiłek pogrzebowy przysługuje osobie, która pokryła koszty pogrzebu. 2. Zasiłek pogrze…art. 791. W razie poniesienia kosztów pogrzebu przez inną osobę niż wymieniona w art. 77 ust. 1 p…art. 811. Prawo do zasiłku pogrzebowego wygasa w razie niezgłoszenia wniosku o jego przyznanie w…art. 821. Prezes Rady Ministrów w szczególnie uzasadnionych przypadkach może przyznać emeryturę l…art. 831. Ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych oko…art. 84Świadczenia, o których mowa w art. 82 i 83, finansowane są z budżetu państwa. DZIAŁ VII Pr…art. 851. Kwoty najniższej renty z tytułu niezdolności do pracy wynoszą: 1) 1588,44 zł miesięczni…art. 861. Kwota emerytury lub renty wraz ze zwiększeniami, o których mowa w art. 56 ust. 3 i 4 lu…art. 871. W przypadku gdy emerytura przysługująca z Funduszu określona w art. 26, łącznie z okres…art. 881. Emerytury i renty podlegają corocznie waloryzacji od dnia 1 marca. 2. Waloryzacja poleg…art. 891. Wskaźnik waloryzacji to średnioroczny wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych w pop…art. 931. Zmiana wysokości emerytur i rent w ramach waloryzacji następuje z urzędu, a jeżeli wypł…art. 941. Prezes Głównego Urzędu Statystycznego ogłasza, w formie komunikatu, w Dzienniku Urzędow…art. 951. W razie zbiegu u jednej osoby prawa do kilku świadczeń przewidzianych w ustawie wypłaca…art. 95a1. Osobie uprawnionej do renty rodzinnej, o której mowa w art. 67 ust. 1 pkt 3, oraz do em…art. 95b1. Osobie uprawnionej do renty rodzinnej, o której mowa w art. 67 ust. 1 pkt 3, oraz do zb…art. 961. Odrębne przepisy określają prawo do pobierania świadczeń w razie zbiegu u jednej osoby…art. 97Osobom uprawnionym do emerytury lub renty oraz do świadczeń o charakterze rentowym z insty…art. 981. Wstrzymanie wypłaty jednego ze świadczeń, o których mowa w art. 95, następuje od dnia,…art. 99W razie zbiegu prawa do zasiłku pogrzebowego określonego ustawą z prawem do zasiłku pogrze…art. 1001. Prawo do świadczeń określonych w ustawie powstaje z dniem spełnienia wszystkich warunkó…art. 101aPrawo do renty z tytułu niezdolności do pracy ustaje z dniem, od którego została przyznana…art. 1021. Prawo do świadczenia uzależnione od okresowej niezdolności do pracy ustaje z upływem ok…art. 1031. Prawo do emerytur i rent ulega zawieszeniu lub świadczenia te ulegają zmniejszeniu na z…art. 1041. Prawo do emerytury lub renty ulega zawieszeniu lub świadczenia te ulegają zmniejszeniu,…art. 1051. Wysokość renty rodzinnej, przysługującej więcej niż jednej osobie, ulega zmniejszeniu w…art. 106Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określa, w drodze rozporządzenia: 1)…art. 107Prawo do świadczeń uzależnionych od niezdolności do pracy oraz wysokość tych świadczeń ule…art. 107a1. Jeżeli do renty rodzinnej uprawnionych jest więcej niż jedna osoba i jedna lub kilka z…art. 1081. Jeżeli po dniu, od którego przyznano emeryturę określoną w art. 24 lub 24a, emeryt podl…art. 1091. Na wniosek emeryta lub rencisty wysokość emerytury określonej w art. 53 oraz renty uleg…art. 110(uchylony)art. 110a(uchylony)art. 1111. Wysokość emerytury lub renty oblicza się ponownie, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3, od podst…art. 1121. Jeżeli emeryt lub rencista zgłosi wniosek o ponowne ustalenie wysokości świadczenia prz…art. 1131. Ponowne ustalenie wysokości emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy, poprzez…art. 1141. W sprawie zakończonej prawomocną decyzją organ rentowy, na wniosek osoby zainteresowane…art. 1151.16) Decyzje w sprawach świadczeń wydają i świadczenia te wypłacają, z uwzględnieniem ust…art. 1161. Postępowanie w sprawach świadczeń wszczyna się na podstawie wniosku zainteresowanego, c…art. 116aZłożenie przez członka otwartego funduszu emerytalnego wniosku o emeryturę, o której mowa…art. 116b1. Ustalenie zbiegu świadczeń, o których mowa w art. 95a ust. 1 i art. 95b, oraz ich wypła…art. 116c1. Organ rentowy pozyskuje za pośrednictwem systemu, o którym mowa w art. 68aa ust. 1 usta…art. 1171. Okresy składkowe, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 2–9 i ust. 2 pkt 1 lit. b–d, pkt 2…art. 1181.20) Organ rentowy wydaje decyzję w sprawie prawa do świadczenia lub ustalenia jego wysok…art. 1191. Organ rentowy wydaje decyzję o przyznaniu renty z tytułu okresowej niezdolności do prac…art. 1201. Jeżeli prawo do świadczeń zostało udowodnione, ale zainteresowany nie przedłożył dowodó…art. 1211. Wyciągi z akt stanu cywilnego, zaświadczenia wydawane w celu ustalenia uprawnień do świ…art. 1221. Organy administracji rządowej, samorządowej i pracodawcy są zobowiązane do udzielania o…art. 123(uchylony)art. 124W postępowaniu w sprawach o świadczenia określone w ustawie stosuje się przepisy Kodeksu p…art. 1251. Pracodawcy obowiązani są do: 1) współdziałania z pracownikiem w gromadzeniu dokumentacj…art. 125a1. Płatnik składek jest zobowiązany, na żądanie organu rentowego, do wystawienia dokumentó…art. 126Osoba, która złożyła wniosek o przyznanie świadczenia, do którego prawo jest uzależnione o…art. 1271. Emeryt lub rencista jest zobowiązany zawiadomić organ rentowy o podjęciu działalności,…art. 1281. Na żądanie organu rentowego emeryt lub rencista jest zobowiązany do potwierdzania własn…art. 128aMinister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określi, w drodze rozporządzenia: 1)…art. 1291.27) Świadczenia wypłaca się poczynając od dnia powstania prawa do tych świadczeń, nie wc…art. 1301. Świadczenia wypłaca się za miesiące kalendarzowe w dniu ustalonym w decyzji organu rent…art. 1311. Rentę rodzinną lub jej część, o której mowa w art. 74 ust. 2, przysługującą: 1) osobie…art. 1321. Emerytowi lub renciście, który mieszka za granicą, świadczenie wypłaca się w formie bez…art. 1331. W razie ponownego ustalenia przez organ rentowy prawa do świadczeń lub ich wysokości, p…art. 1341. Wypłatę świadczeń wstrzymuje się, jeżeli: 1) powstaną okoliczności uzasadniające zawies…art. 1351. W razie ustania przyczyny powodującej wstrzymanie wypłaty świadczenia, wypłatę wznawia…art. 1361. W razie śmierci osoby, która zgłosiła wniosek o świadczenia określone ustawą, świadczen…art. 136a1. Kwotę emerytury lub renty przysługującej za niepełny miesiąc ustala się, dzieląc kwotę…art. 136b1. Jeżeli z akt sprawy wynika konieczność ustanowienia dla osoby uprawnionej do emerytury…art. 137(uchylony) Rozdział 4 Zwrot nienależnie pobranych świadczeń, egzekucja i potrącenia ze świ…art. 1381. Osoba, która nienależnie pobrała świadczenia, jest obowiązana do ich zwrotu. 2. Za nien…art. 138aPodmiot prowadzący rachunek płatniczy oraz bank i spółdzielcza kasa oszczędnościowo-kredyt…art. 1391. Ze świadczeń pieniężnych określonych w ustawie – po odliczeniu składki na ubezpieczenie…art. 1401. Potrącenia, o których mowa w art. 139, mogą być dokonywane, z zastrzeżeniem art. 141, w…art. 1411. Kwota emerytury i renty wolna od egzekucji i potrąceń, z zastrzeżeniem ust. 2 i 5, wyno…art. 141aW razie wystąpienia syndyka z roszczeniem o przekazywanie świadczeń należnych upadłemu od…art. 142W zakresie nieuregulowanym w art. 139–141 do egzekucji ze świadczeń pieniężnych stosuje si…art. 143W razie przyznania lub podwyższenia świadczeń za okres wsteczny organ rentowy ma prawo pot…art. 143aW przypadku dokonywania potrąceń należności z tytułu odpłatności za pobyt osób uprawnionyc…art. 1441.36) Od osób nieuprawnionych do pobierania świadczeń określonych w ustawie kwoty nienależ…art. 1731. Dla ubezpieczonych urodzonych po dniu 31 grudnia 1948 r., którzy przed dniem wejścia w…art. 1741. Kapitał początkowy ustala się na zasadach określonych w art. 53, z uwzględnieniem ust.…art. 1751. Ubezpieczeni oraz płatnicy składek zobowiązani są do przekazywania Zakładowi, w termini…art. 176Podstawę wymiaru emerytury i renty w 1999 r. stanowi ustalona, w sposób określony w art. 1…art. 177W dniu wejścia w życie ustawy kwota bazowa stanowi 100 % przeciętnego miesięcznego wynagro…art. 178W okresie od dnia 1 stycznia 1999 r. do dnia 31 maja 1999 r. do przychodu, o którym mowa w…art. 179Od 1 stycznia 1999 r. emerytury i renty przyznane od uposażeń osiągniętych przed tą datą n…art. 1801. Osoby, którym w dniu wejścia w życie ustawy przysługują emerytury, renty z tytułu niezd…art. 181Prawo do górniczej renty rodzinnej ustalonej na podstawie przepisów ustawy, o której mowa…art. 182Ubezpieczeni urodzeni po dniu 31 grudnia 1948 r., do których nie stosuje się art. 46–47, 5…art. 1831. Emerytura przyznana na wniosek osoby ubezpieczonej urodzonej po dniu 31 grudnia 1948 r.…art. 183aPrzepisów art. 183 nie stosuje się do emerytur przyznanych ubezpieczonym, którzy prawa do…art. 1841. Ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu…art. 1851. Przy ustalaniu wysokości emerytury dla osób nabywających prawo do emerytury w wieku okr…art. 185a1. Przy ustalaniu wysokości emerytury dla osób nabywających prawo do emerytury w wieku okr…art. 1861. Rozpatrzeniu na podstawie ustawy podlegają wnioski: 1) osób, które nie odpowiadały waru…art. 187Orzekanie w sprawach niezdolności do pracy osób mających ustalone prawo do renty na podsta…art. 188Potrąceń z tytułu zaległych składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonego będącego jed…art. 189Do czasu wprowadzenia zewnętrznej wymienialności złotego świadczenia przekazywane za grani…art. 1901. Członków rodziny emeryta lub rencisty, odbywającego karę pozbawienia wolności na mocy o…art. 166zawiera zmiany do ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora. Dzi…art. 1911. Ponowne ustalenie wysokości świadczenia, przy uwzględnieniu nowych okresów składkowych,…art. 192Ilekroć przepisy odsyłają do przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin…art. 1931. Zasiłek chorobowy, do którego prawo określone w przepisach wymienionych w art. 14740),…art. 194Do czasu wydania przepisów wykonawczych przewidzianych w ustawie pozostają w mocy przepisy…art. 194a1. Emerytury i renty przysługujące na podstawie ustawy, które zostały obliczone od kwoty b…art. 194b1. Osobom pobierającym świadczenia ustalone w kwocie nie wyższej niż kwota najniższej emer…art. 147zawiera zmiany do ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpiecz…art. 149zawiera zmiany do ustawy z dnia 18 grudnia 1976 r. o ubezpieczeniu społecznym osób prowadz…art. 154zawiera zmiany do ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o ubezpieczeniu społecznym duchownych. Dzi…art. 194cJeżeli w okresie od dnia 1 stycznia 2009 r. do dnia 30 września 2011 r. emeryt pobierał em…art. 194dJeżeli z wnioskiem o ponowne ustalenie wysokości emerytury wystąpi emeryt, któremu świadcz…art. 194e1. Emeryt, któremu przyznano emeryturę na podstawie art. 24 ust. 1 i obliczono jej wysokoś…art. 194fJeżeli z wnioskiem o ponowne ustalenie wysokości emerytury wystąpi emeryt, któremu przyzna…art. 194gPrzepisy art. 194e stosuje się do emerytur obliczonych zgodnie z art. 55.art. 194h1. Ponowne ustalenie wysokości emerytury następuje na wniosek zgłoszony nie wcześniej niż…art. 194j1. Kwotę emerytury przyznanej na podstawie art. 24 ubezpieczonemu urodzonemu w 1953 r., kt…art. 195Tracą moc: 1)art. 2 pkt 1 lit. a i e, art. 3, art. 4 ust. 1 pkt 3 i ust. 6, art. 6 pkt 1,…Źródło: Internetowy System Aktów Prawnych — ISAP (isap.sejm.gov.pl), pozyskano 11.07.2026.
Legal AI