II SA/Sz 836/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Mirosława Włodarczak - Siuda Sędziowie: Sędzia NSA Elżbieta Makowska /spr./ Asesor WSA Nadzieja Karczmarczyk - Gawęcka Protokolant Edyta Wojtowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 sierpnia 2005r. sprawy ze skargi Ż. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka u c h y l a zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej działając z upoważnienia Wójta Gminy z dnia [...] r. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 2 ust. 3 i art. 4, art. 5, art. 6, art. 12, art. 47 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.) oraz art. 104 i art.108 Kpa, po rozpatrzeniu wniosku z dnia [...] r. – odmówił Ż. M. dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka. W jednozdaniowym uzasadnieniu decyzji organ ustalił i stwierdził następująco: "Pani Ż. M. żyła w [...] r. w konkubinacie z panem Z. K.- z którym ma syna – M. i wychowuje dzieci- pismo Ministerstwa Polityki Społecznej –Departamentu Świadczeń Rodzinnych z dnia 18 maja 2004 r. znak DSR-IV-074-62-PS/04- informuje, że "rodzinie, w której rodzice nie będąc w związku małżeńskim wychowują wspólnie własne dziecko dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka nie będzie przysługiwał na to dziecko, jak i na inne dzieci wychowywane w tej rodzinie". Od decyzji powyższej odwołała się Ż. M. twierdząc, że akt ten wydany został w oparciu o niezgodne z prawdą informacje, bowiem Jej konkubinat z ojcem dziecka "nigdy nie istniał." Pan K. nigdy nie utrzymywał finansowo ich syna, a jedynie pozwalał Jej i dziecku zamieszkiwać w jego mieszkaniu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r. Nr [...], powołując się miedzy innymi na art. 138 § 1 pkt 1 Kpa i art. 3 pkt 17, art. 12 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. 228, poz. 2255), po rozpatrzeniu odwołania, utrzymało zaskarżona decyzję w mocy. Jak wynika to z uzasadnienia decyzji, organ odwoławczy ustalił w oparciu o materiał zgromadzony w sprawie, że Ż. M., będąca panną posiada syna M. urodzonego [...] r. ze związku z konkubentem. Potwierdza ten fakt sama zainteresowana w odwołaniu (pośrednio) jak też w oświadczeniu złożonym w dniu [...] r. Organ wyjaśnił dalej, że stosownie do przepisów art. 12 ustawy o świadczeniach rodzinnych dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka przysługuje matce lub ojcu dziecka, opiekunowi faktycznemu dziecka lub opiekunowi prawnemu dziecka. Zgodnie z art. 3 pkt 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych samotne wychowywanie dziecka – oznacza wychowywanie dziecka przez pannę, kawalera, osobę pozostającą w separacji, orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, wdowę lub wdowca, jeżeli wspólnie nie wychowuje dziecka z ojcem lub matką dziecka. Zdaniem Kolegium, z przepisu powyższego wynika, że osoba odpowiadająca statusowi prawnemu określonemu w art. 3 pkt 17 cyt. ustawy, mająca dzieci z poprzednich związków i jednocześnie wychowująca wspólne dziecko z ojcem dziecka, samotnie wychowuje tylko dzieci z poprzednich związków, bowiem zgodnie z art. 92 i 95 § 1 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego dziecko pozostaje aż do pełnoletności pod władzą rodzicielską rodziców, która w szczególności obejmuje obowiązek wykonywania pieczy nad osobą dziecka oraz jego wychowywania. Oceniając materiał dowodowy, a przede wszystkim oświadczenia sąsiadów i samego konkubenta, organ II instancji nie dał wiary twierdzeniom strony wskazując na Jej codzienny pobyt wraz z dzieckiem u konkubenta oraz na okoliczność, że strona nie podjęła żadnych kroków zmierzających do ustalenia ojcostwa. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Ż. M. domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji jako niezgodnej z prawem podniosła zarzut błędu w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że wychowuje dziecko wspólnie z jego ojcem i podniosła, że od dnia [...] r. przebywa w Domu Samotnej Matki w [...], nigdy z ojcem dziecka nie zamieszkiwała i nie prowadziła wspólnego gospodarstwa domowego, utrzymywała i utrzymuje z Nim kontakty sporadyczne wynikające z prób uregulowania sytuacji osobistej, majątkowej i prawnej skarżącej oraz dziecka. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odpowiadając na skargę wniosło o jej oddalenie. Ustosunkowując się do skargi organ odwoławczy wskazał, że skarżąca mieszkała z konkubentem w jego mieszkaniu w [...] i w [...] r. urodziła syna. W okresie starania się o zasiłek i dodatek przeniosła się do Ośrodka Interwencji Kryzysowej, ale przebywała tam tylko w nocy bowiem dnie spędzała u konkubenta, co potwierdził On sam w rozmowie z Kierownikiem GOPS. W dniu 5 [...] r. strona opuściła Ośrodek i obecnie mieszka z konkubentem. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) określanej dalej jako P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W niniejszej sprawie zaistniała konieczność wyjścia, na podstawie powyższego przepisu, poza zarzuty skargi, ponieważ sądowa kontrola legalności zaskarżonej decyzji doprowadziła do stwierdzenia, że akt ten narusza prawo w sposób mający wpływ na wynik sprawy, ale z przyczyn całkowicie odmiennych od tych, które stanowiły podstawę zarzutów skargi. Postępowanie administracyjne toczyło się w przedmiocie wniosku strony o przyznanie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Ustawowe przesłanki przyznania prawa do tego dodatku określone zostały w powołanym, w podstawie prawnej zaskarżonego rozstrzygnięcia, art. 12 ust.1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.), według którego "dodatek z tytułu samotnego wychowania dziecka przysługuje matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka." Organy orzekające obu instancji trafnie dostrzegły, że wskazany w cytowanym przepisie stan " samotnego wychowywania dziecka" jest zdefiniowany w tej samej ustawie i przytoczyły brzmienie art. 3 pkt 17 zawierającego definicje legalna tego pojęcia. Na tym tle wyłonił się spór bowiem organy orzekające skupiły się na wykazaniu, że matka wychowuje dziecko razem z Jego ojcem w związku konkubenckim - co wyklucza przyjęcie wymaganego przez ustawę " samotnego wychowywania dziecka", którym to ustaleniom przeczy skarżąca. Tymczasem istota sprawy tkwi gdzie indziej, ponieważ z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wynika aby w sposób przewidziany prawem ustalone zostało ojcostwo dziecka. W przedłożonych sądowi aktach administracyjnych znajduje się kserokopia dowodu Ż. A. M, z którego wynika, że skarżąca jest panną natomiast kserokopia - stanowiącego k. 3 tych akt - odpisu skróconego aktu urodzenia M. R. M. urodzonego [...] r. w rubryce nr 5 jako imię i nazwisko rodowe ojca dziecka zawiera wpis o treści " Z. M.". Organ I instancji przyjął zaś ( co zostało zaakceptowane przez organ odwoławczy), że Z. K. jest konkubentem skarżącej i ojcem dziecka. Jest wiec oczywiste, że Z. K. nie uznał dziecka, a nie ma również dowodu na to, że Jego ojcostwo zostało ustalone sądownie, na co zresztą zwrócił uwagę organ odwoławczy w uzasadnieniu swojej decyzji. W takiej sytuacji, same twierdzenia Ż. M., że ojcem dziecka tj. M. M. jest Z. K., jak też idące w ślad za tymi oświadczeniami przekonanie organu co do tego ojcostwa nie są wystarczające, bowiem organy administracji publicznej nie są powołane do ustalania ojcostwa. Stosownie do art. 72 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, jeżeli nie zachodzi domniemanie, ze ojcem dziecka jest mąż jego matki, albo gdy domniemanie takie zostało obalone, ustalenie ojcostwa może nastąpić albo przez uznanie dziecka przez ojca, albo na mocy orzeczenia sądu. Jeśli zatem nie zostało ustalone, że wskazany przez organ I instancji Z. K. był mężem matki dziecka, bądź że dziecko to uznał, albo że Jego ojcostwo zostało sądownie ustalone, to okoliczność czy skarżąca mieszkała , prowadziła gospodarstwo domowe i wychowywała syna z tym mężczyzną nie ma żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia w sprawie, bowiem w aktualnym stanie sprawy nie ma podstaw prawnych do stwierdzenia, że jest on ojcem dziecka Z tych względów Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja narusza prawo materialne – art. 12 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych- w sposób mający wpływ na wynik sprawy. Dlatego należało orzec jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a.