I OSK 1408/05

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Borowiec Sędziowie NSA Wojciech Chróścielewski (spr.) Anna Łuczaj Protokolant Edyta Pawlak po rozpoznaniu w dniu 26 października 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. Ł. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 18 sierpnia 2005 r. sygn. akt II SA/Rz 774/04 w sprawie ze skargi J. Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za umieszczenie reklamy w pasie drogowym oddala skargę kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 18 sierpnia 2005 r., II SA/Rz 774/04 oddalił skargę J. Ł. na decyzję samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za umieszczenie reklamy w pasie drogowym. Wyrok został wydany w następujących okolicznościach sprawy. Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia [...] zobowiązał J. Ł. do uiszczenia kary pieniężnej w wysokości 9.308,18 zł za umieszczenie reklamy o treści "[...]" na przyczepie samochodowej w pasie drogowym ul. [...] w [...] - droga powiatowa. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...]. Materialnoprawną podstawę tej decyzji stanowił art. 40 ust. 12 pkt 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2000 r. nr 71, poz. 838 z późn. zm.). Organ odwoławczy stwierdził, że zgodnie z art. 40 ust. 1 ustawy o drogach publicznych zajęcie pasa drogowego na cele niezwiązane z budową, przebudową, remontem, utrzymaniem i ochrona dróg wymaga zezwolenia zarządcy drogi wydanego w drodze decyzji administracyjnej. Zgodnie zaś z art. 39 ust. 3 tej samej ustawy lokalizowanie w pasie drogowym obiektów budowlanych lub urządzeń niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego może nastąpić wyłącznie za zezwoleniem właściwego zarządcy drogi z zastrzeżeniem art. 40. W przypadku zajęcia pasa drogowego bez takiego zezwolenia wymierza się karę pieniężną w wysokości 10-krotności opłaty ustalonej na podstawie art. 40 ust. 4 - 6 ustawy. Przedmiotowa reklama była umieszczona na przyczepie samochodowej, co najmniej od 26 marca 2004 r. do dnia wydania decyzji przez organ I instancji. Strona nie posiadała zezwolenia na umieszczenie reklamy w pasie drogowym. Przyczepa z reklamą była ustawiona na działce nr 42/1 w obr. 207, która stanowi drogę ulicy [...] w [...] - w jej pasie drogowym w rozumieniu art. 4 pkt 1 powołanej ustawy. Przepis zaś art. 4 pkt 23 tej ustawy stanowi, iż reklama to nośnik informacji wizualnej w jakiejkolwiek materialnej formie wraz z elementami konstrukcyjnymi i zamocowaniami, umieszczony w polu widzenia użytkowników drogi, niebędący znakiem w rozumieniu przepisów o znakach i sygnałach lub znakiem informującym o obiektach użyteczności publicznej ustawionym przez gminę. Treści umieszczone na plandece przyczepki wskazują na typową reklamę. W skardze do Sądu J. Ł. podnosił, że przyczepa służąca do przewozu kajaków i łodzi nie była ustawiona w pasie drogowym, gdyż grunt, na którym stała nie jest pasem drogowym, a przyczepka znajdowała się tam ze względu na jej bezpieczeństwo. Nie występuje przy tym konieczność uzyskiwania zezwolenia na zaparkowanie przyczepy w pasie drogowym. Przyczepa jest wykorzystywana przy działalności prowadzonej przez niego i zawiera dane dotyczące jego przedsiębiorstwa. Nie można twierdzić, że zawiera ona reklamę, gdyż w takim przypadku należałoby karać każdego właściciela pojazdu, na którym znajdują się dane teleadresowe i opis prowadzonej przez niego działalności, a który zaparkuje pojazd w pasie drogowym. Uważa on, że zaparkował przyczepę na drodze stanowiącej dojazd do stacji benzynowej, który nie stanowi pasa drogowego w myśl art. 4 pkt 1 ustawy o drogach publicznych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu swojego wyroku uznał, że w sprawie poza sporem jest, że ulica [...] w [...] jest drogą powiatową, a skarżący nie posiadał zezwolenia zarządcy drogi na umieszczenie w pasie drogowym tej ulicy reklamy. Obowiązek uzyskania zezwolenia zarządcy drogi na umieszczenie w pasie drogowym reklamy wynika z art. 40 ust. 2 pkt 3 ustawy. Sporne jest to, czy reklama została umieszczona w pasie drogowym, czy umieścił ją skarżący i czy informacje umieszczone na przyczepie są reklamą w rozumieniu ustawy o drogach publicznych. Sąd uznał, że reklama została umieszczona w pasie drogowym ul. [...], co przyznał pełnomocnik skarżącego na rozprawie, a także wynika to ze znajdującego się w aktach administracyjnych szkicu sytuacyjnego. Przyczepa była umieszczona tuż za chodnikiem biegnącym wzdłuż ul. [...] w jego granicy z pasem zieleni. Znajdowała się więc ona w pasie drogowym w rozumieniu art. 4 pkt 1 ustawy o drogach publicznych, który definiuje ten pas, jako wydzielony liniami granicznymi grunt wraz z przestrzenią nad i pod jego powierzchnią, w którym zlokalizowane są droga oraz obiekty budowlane i urządzenia techniczne związane z prowadzeniem, zabezpieczeniem i obsługą ruchu, a także urządzenia związane z potrzebami zarządzania drogą. Zdaniem Sądu w takim określeniu mieszczą się także chodniki, pasy zieleni itp. związane są bowiem z zabezpieczeniem i obsługą ruchu. Nie budzi też wątpliwości Sądu, iż przyczepka jest reklamą w rozumieniu art. 4 pkt 23 ustawy. Przepis ten stanowi, że reklama to nośnik informacji wizualnej w jakiejkolwiek materialnej formie wraz z elementami konstrukcyjnymi i zamocowaniami, umieszczony w polu widzenia użytkowników drogi, niebędący znakiem w rozumieniu przepisów o znakach i sygnałach lub znakiem informującym o obiektach użyteczności publicznej ustawionym przez gminę. Przedmiotowa przyczepa te przesłanki spełnia. Na przeznaczenie reklamowe wskazuje jej ustawienie przy stacji paliw, u zbiegu ulic wylotowych z [...] w kierunku Lublina i Warszawy i same rozmiary przekazu - płaszczyzna z jednej strony to 4,86 m x 2,45 m. Sąd nie dal wiary twierdzeniom skarżącego zgłoszonym przed Sądem, że przyczepa została przestawiona w inne miejsce. Uznał je za sprzeczne z materiałem dowodowym sprawy oraz nielogiczne. Sąd stwierdził też, odnosząc się do argumentu skarżącego dotyczącego napisów reklamowych na innych pojazdach, że kary za tego rodzaju reklamy nie są przedmiotem orzekania w rozpoznawanej sprawie. Ponadto należy odróżnić parkowanie takiego samochodu z niewielką powierzchnią napisów reklamowych, w pasie drogowym, od długotrwałego parkowania przedmiotowej przyczepy z dużymi napisami reklamowymi w znacznej odległości od siedziby firmy. W skardze kasacyjnej J. Ł. zaskarżył wyrok Sądu I instancji w całości zarzucając mu naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie: - art. 4 pkt 1 w zw. z art. 40 ustawy o drogach publicznych poprzez przyjęcie, iż obszar za chodnikiem biegnącym wzdłuż ul. [...] graniczący z pasem zieleni mieści się w granicach pasa drogowego, pomimo, iż zgodnie z art. 34 tej samej ustawy odległość pasa drogowego od zewnętrznej krawędzi jezdni, wykopu, nasypu, rowu lub innych urządzeń powinna wynosić, co najmniej 75 cm, a zatem obszar usytuowany w odległości większej niż 75 cm nie należy do pasa drogowego; - art. 4 pkt 23 ustawy o drogach publicznych poprzez przyjęcie, iż przyczepka z przeznaczeniem do przewożenia kajaków jest reklamą w rozumieniu tego przepisu, pomimo, iż w sprawie ustalono, że przyczepka miała inne przeznaczenie. W oparciu o te zarzuty wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu podniesiono, że skarżący nie podziela poglądu Sądu, iż obszar pomiędzy chodnikiem biegnącym wzdłuż ul. [...], a graniczący z pasem zieleni mieści się w granicach pasa drogowego w rozumieniu art. 4 pkt 1 ustawy o drogach publicznych. Uważa, że obszar znajdujący się w odległości większej niż 75 cm od zewnętrznej krawędzi jezdni lub innych urządzeń nie zalicza się do pasa drogowego, a więc nie stosuje się do niego "art. 40 ust. 2 pkt ustawy o drogach publicznych". Nawet, gdyby przyjąć pogląd odmienny, to i tak nie można mu zarzucić samowolnego zajęcia pasa drogowego bowiem działał w przekonaniu, iż umieszczenie przyczepki w tym miejscu nie wymaga zezwolenia, a ponadto dokonał tego ze względu na bezpieczeństwo przyczepki. Uważa, że samowolne zajęcie pasa drogowego ma miejsce wtedy, gdy dokonano go świadomie bezprawnie. Zakwestionowano także pogląd Sądu I instancji, iż przedmiotowa przyczepka jest reklamą w rozumieniu art. 4 pkt 23 ustawy o drogach publicznych. Przyczepka bowiem używana była do przewożenia bram oraz elementów do ich montażu, a latem - kajaków. Ze względu na jej rozmiary skarżący stawiał ją w tym miejscu i nie czynił tego z zamiarem osiągnięcia celów marketingowych. Podniesiono, że przyczepka nie była umocowana na stałe. Zauważono, że pogląd Sądu prowadzić musi do przyjęcia, że każdy pojazd zaparkowany w granicach pasa drogowego na dłuższy okres musiałby być potraktowany jako nośnik reklamy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna złożona w rozpoznawanej sprawie odpowiada wymogom stawianym takiej skardze przez art. 176 w zw. z art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270, ze zm., powoływana dalej jako p.p.s.a.). Jednak podniesione w niej zarzuty nie zasługują na uwzględnienie. Przepis art. 4 pkt 1 ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2000 r. nr 71, poz. 838 z późn. zm.) stanowi, że pas drogowy to "wydzielony liniami granicznymi grunt wraz z przestrzenią nad i pod jego powierzchnią, w którym są zlokalizowane droga oraz obiekty budowlane i urządzenia techniczne związane z prowadzeniem, zabezpieczeniem i obsługą ruchu, a także urządzenia związane z potrzebami zarządzania drogą". Wbrew stanowisku skarżącego nie może być najmniejszych wątpliwości, co do tego, iż miejsce, w którym była ustawiona przyczepa zawierająca reklamę, będące drogą dojazdową do stacji benzynowej mieściło się w granicach pasa drogowego ulicy [...] w [...]. Nie sposób przyjąć, że stacja benzynowa i drogi dojazdowe do niej nie należą do związanych z obsługą ruchu drogowego. Jak trafnie ustaliły organy administracji i przyjął to w swych ustaleniach Sąd I instancji przyczepa była umieszczona tuż za chodnikiem biegnącym wzdłuż ul. [...] w jego granicy z pasem zieleni. Była więc ustawiona w pasie drogowym w rozumieniu art. 4 pkt 1 powołanej ustawy. Abstrahując od tego sam sposób ustalania granicy pasem drogowym zastosowany przez skarżącego jest błędny. Stosownie do art. 34 ustawy o drogach publicznych ustala się ją w odległości, co najmniej 0,75 m od zewnętrznej krawędzi wykopu, nasypu, rowu lub innych urządzeń wymienionych w art 4 pkt 1 i 2 ustawy. Trudno zaś byłoby przyjąć, że chodnik nie służy do obsługi ruchu drogowego. Przepis art. 4 pkt 23 ustawy o drogach publicznych definiuje na użytek ustawy pojęcie reklamy uznając za nią: "nośnik informacji wizualnej w jakiejkolwiek materialnej formie wraz z elementami konstrukcyjnymi i zamocowaniami, umieszczony w polu widzenia użytkowników drogi, niebędący znakiem w rozumieniu przepisów o znakach i sygnałach lub znakiem informującym o obiektach użyteczności publicznej ustawionym przez gminę". W realiach rozpoznawanej sprawy, uwzględniając wymiary reklamy umieszczonej na przyczepie do przewozu kajaków - 4,86 m x 2,45 m, jej ustawienie w znacznej odległości od siedziby przedsiębiorstwa należącego do skarżącego, miejsce, w którym przyczepa - reklama była ustawiona, (wyjazd z miasta w kierunku na Warszawę i Lublin), czas, w jakim przyczepa była ustawiona w tym miejscu, trzeba uznać, że spełnione zostały przesłanki z art. 4 pkt 23 ustawy o drogach publicznych i potraktować przyczepę jako reklamę w rozumieniu tego przepisu. Dodać należy, iż każdy przypadek, w którym w granicach pasa drogowego parkują pojazdy, czy też przyczepy do pojazdów zawierające napisy czy oznaczenia firmy, musi być rozpatrywany indywidualnie. Jednocześnie nie można aprobować ewidentnych prób obchodzenia przepisów obowiązującego prawa, w tym przepisów dotyczących zajmowania pasa drogowego bez zezwolenia niezależnie od tego, czy osoba podejmuje taka próbę zdając sobie sprawę z jej konsekwencji prawnych czy też nie. Mając na uwadze podniesione wyżej względy na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.