SA/Rz 1061/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Wolska Sędziowie NSA Stanisław Śliwa AWSA Jolanta Ewa Wojtyna /spr./ Protokolant: sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 18 sierpnia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi Z. i K. W. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] czerwca 2003 r. nr [...] w przedmiocie zmian w operacie ewidencji gruntów I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego na rzecz skarżących Z. i K. W. kwotę 30 zł /słownie: trzydzieści złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. SA/Rz 1061/03 U z a s a d n i e n i e Decyzją [...] z dnia [...].06.2003 roku [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, po rozpatrzeniu odwołania Z. W., utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] kwietnia 2003 roku nr [...] w sprawie wprowadzenia z urzędu zmian w operacie ewidencji gruntów obrębu Z., powstałych w wyniku ustalenia granicy pomiędzy działkami nr 161 i 162/1 w postępowaniu cywilno – prawnym. Jako podstawę prawną decyzji powołano przepis art. 138 §1 pkt 1 k.p.a, art. 20 ust.1 i 2 , art. 37 ust.2 oraz art. 7b, ust.2 pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 – Prawo geodezyjne i kartograficzne / t.j. Dz. U. z 2000 r. nr 100 poz. 1086 ze zm./ oraz przepisy §45 ust.1 i §46 ust.2, pkt 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków / Dz. U. Nr 38 , poz. 454 /. Z akt administracyjnych oraz uzasadnienia decyzji wynika, że na podstawie dokumentacji geodezyjnej z dnia 30 listopada 2001 roku opracowanej przez uprawnionego geodetę, włączonej do Zasobu Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej pod nr [...] w dniu 16.01.2003 , Starosta decyzją z dnia [...] kwietnia 2003 roku orzekł z urzędu o wprowadzeniu zmian w operacie ewidencji gruntów wsi Z. dotyczących granicy pomiędzy działkami nr 161 i 162/1. Zmiany polegają na wprowadzeniu w części opisowej operatu ewidencji gruntów : - w pozycji rejestrowej 518 właściciel Z. W. , w miejsce działki 161 o pow. 0,16 ha wpisano działkę 161/1 o pow. 0,14 ha - w pozycji rejestrowej 594 właściciel W. J. i W. M., w miejsce działki 162/1 o pow. 0,08 ha wpisano działkę 162/3 o pow. 0,10 ha. W miejsce działki 163 o pow. 0,20 ha wpisano działkę 163/1 o pow. 0,20 ha. W części kartograficznej operatu ewidencji gruntów i budynek obrębu Z. naniesiono zmiany konfiguracji działek 161,162/1 i 163. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że z operatu pomiarowego wynika , że granica pomiędzy działkami 161 i 162/1 została wyznaczona zgodnie z wyrokiem Sądu Okręgowego [...] z 4 czerwca 2002 w sprawie sygn. akt [...]. Wyrok ten poprzedzony był wyrokiem Sądu Rejonowego [...] z dnia 11 lutego 2002 roku [...] w sprawie z powództwa J. i M. W. przeciwko K. i Z. W. o ochronę własności, którym Sąd ustalił granicę pomiędzy wymienionymi wyżej działkami, po linii biegnącej od pkt 29 przez pkt-y 30 i 31 do pkt 26, zaznaczoną w opinii biegłego geodety E. D. Lks.rob. [...] z 31 listopada 2001 r. Sąd Okręgowy w/w wyrokiem z dnia 4 czerwca 2002 roku zmienił wyrok sądu I instancji w ten sposób, że sporna granica przebiega według linii oznaczonych punktami 26, 31 i 30. W uzasadnieniu wyroku Sąd ten stwierdził, że rozgraniczenie na tym odcinku jest zgodne ze stanem prawnym ustalonym zeznaniami świadków i opinią biegłych, natomiast nie zachodzi potrzeba dokonania rozgraniczenia na odcinku 30,29, dlatego Sąd pominął ustalenie granicy między tymi punktami. Z protokołu z czynności przyjęcia przebiegu granic wynika, że granicę pomiędzy działkami 161 i 163 geodeta ustalił poprzez przeprowadzenie pomiaru kontrolnego pomiędzy pkt 29 – 30. Działając na zlecenie M. i J. W. dokonał w dniu 13 września 2002 roku w obecności prawidłowo zawiadomionych stron wyznaczenia punktów 26, 31 i 30 określonych wyrokiem Sądu Okręgowego, a także na odcinku pomiędzy punktami 30 i 29. Protokół z czynności przyjęcia przebiegu granicy podpisali M. i J. W., natomiast Z. i K. W. odmówili, podając, że na własne zlecenie dokonają pomiaru wyznaczonych granic. Geodeta mając na uwadze, że działka 161 stanowi ciągły obszar gruntu, jednorodny pod względem prawnym / § 9 pkt 1 w/w rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z 29 marca 2001/ a linia między pkt. 26,31 i 30 wyznaczona wyrokiem nie tworzy figury zamkniętej, mimo istniejącego sporu co do przebiegu granicy między pkt. 29 i 30 , nie objętej orzeczeniem Sądu, dokonał pomiaru tego odcinka. Jego zdaniem konieczne to było dla ustalenia powierzchni działki nr 161 i sporządzenia wykazu zmian gruntowych. W odwołaniu od tej decyzji Z. W. zarzuciła, że po uprawomocnieniu się wyroku Sądu Okręgowego w sprawie [...] biegły E. D. na prywatne zlecenie M. i J. W. dokonał kolejnego pomiaru na gruncie i w sposób istotny zmienił przebieg granicy na gruncie, dokonując również ustalenia granicy pomiędzy pkt 29 i 30, mimo, że nie toczyło się żadne postępowanie rozgraniczeniowe. W tej sytuacji odwołująca wystąpiła do Sądu Rejonowego o wznowienie granicy, wskazując w uzasadnieniu pozwu ,że prawo własności nieruchomości działki 161 wynika z aktu własności ziemi , dodając, że w dniu wejścia w życie ustawy uwłaszczeniowej była zamężna z K. W. i wspólnie z nim prowadziła gospodarstwo rolne, dlatego są oni współwłaścicielami działki. Po rozpatrzenia odwołania, organ odwoławczy opisaną wyżej decyzją utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ wskazał, że organ prowadzący ewidencję gruntów mając na uwadze obowiązek wynikający z przepisu art. 37 ust.2 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, który stanowi, że prawomocne orzeczenia i ostateczne decyzje ustalające przebieg granic nieruchomości ujawnia się w księgach wieczystych oraz w ewidencji gruntów i budynków, dokonał z urzędu przedmiotowych zmian. Dlatego nie sposób przychylić się do wniosków i żądań Z. W., bowiem zaskarżone zmiany wprowadzone zostały zgodnie z obowiązującymi przepisami, a ewentualna zmiana przebiegu spornego odcinka granicy działki nr 161 z działką nr 162/1 będzie mogła nastąpić po zakończeniu postępowania o wznowienie granicy. W skardze skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego Z. i K. W. wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu skargi zarzucili, że organ odwoławczy przyznał, że uprawniony geodeta sporządził decyzję geodezyjną w dniu [...] września 2002 roku, a więc 3 miesiące po uprawomocnieniu się wyroku. Sąd po prawomocności wyroku nie zlecał biegłemu wykonania opinii. Jeżeli zatem operat sporządzony w czasie postępowania sądowego nie był wystarczający do wprowadzenia ustalonej granicy do ewidencji, odtworzenie granicy mogło nastąpić jedynie w postępowaniu sądowym. Operat sporządzony został na prywatne zlecenie M. i J. W., a granica ustalona w ten sposób w sposób istotny odbiega od ustalonej w postępowaniu sądowym i nie może być podstawą wpisu do ewidencji. Tak więc dokonanie zmian nie nastąpiło na podstawie orzeczenia sądu, a na podstawie opinii wykonanej na prywatne zlecenie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z przepisem art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153, poz. 1271/, sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 i postępowanie nie zostało zakończone / a do takich należy niniejsza sprawa / podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /zwanej dalej P.p.s.a./. Art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych / Dz. U. nr 153 poz. 1269/ stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami , a organami administracji rządowej /par.1/. Kontrola ta sprawowana jest, co do zasady pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej / § 2/. Zakres kontroli wyznacza art. 134 P.p.s.a stanowiący, że Sąd orzeka w granicach sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną/ § 1/. Zgodnie z przepisem art. 135 tej ustawy sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów i czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Przedmiotem oceny w rozpatrywanej sprawie jest decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego utrzymująca decyzję organu I instancji w przedmiocie wprowadzenia z urzędu zmian w operacie ewidencji gruntów obrębu Z., powstałych w wyniku ustalenia granicy pomiędzy działkami nr 161 i 162/1 w postępowaniu sądowym. Tryb rozgraniczenia normuje ustawa z 17 maja 1989 roku – Prawo geodezyjne i kartograficzne / Dz. U. nr 100, poz. 1086 z 2000 r./ zwana dalej ustawą. Przepisy tej ustawy odróżniają regulacje prawne powiązane z ewidencją gruntów / art. 20 – 26 , w których chodzi o naniesienie do ewidencji bezspornych danych o gruntach, budynkach i lokalach/, od rozgraniczania nieruchomości / art. 29 – 30/ . Rozgraniczenie polega na ustaleniu przebiegu granic nieruchomości przez określenie położenia punktów i linii granicznych , utrwalenie znaków granicznych i sporządzenie odpowiednich dokumentów. Do rozgraniczenia może dojść w drodze umowy pomiędzy zainteresowanymi właścicielami, na mocy orzeczenia sądowego, lub na podstawie decyzji organu administracji. Przepis art. 20 ustawy stanowi, że ewidencja gruntów jest zbiorem informacji o gruntach i budynkach. Dane zawarte w ewidencji podlegają aktualizacji z urzędu lub na wniosek osób, organów i jednostek organizacyjnych / §46 ust.1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z 29 marca 2001 roku w sprawie ewidencji gruntów i budynków – Dz. U. 01.38.454 zwanego dalej rozporządzeniem/. Z urzędu wprowadza się zmiany wynikające m.in. z prawomocnych orzeczeń sądowych, aktów notarialnych, ostatecznych decyzji administracyjnych, aktów normatywnych / §46 ust.2 pkt2/. Z akt sprawy wynika, że pomiędzy właścicielami działki nr 161 /Z. W./ i 162/1 / J. i M. W./ wynikł spór o ochronę własności. Rozstrzygnięcie w powództwie negatoryjnym wymagało wcześniejszego orzeczenia o spornej granicy pomiędzy nieruchomościami stron. Wyrokiem z dnia 4 czerwca 2002 roku sygn. akt: [...] Sąd Okręgowy orzekł o przebiegu granicy pomiędzy działkami 161 i 162/1 w Z. w ten sposób, że granica sporna między tymi nieruchomościami biegnie wzdłuż linii łączącej punkty 26, 31 i 30 oznaczone w opinii biegłego geodety uprawnionego mgr inż. E. D. Lks.rob. [...] z 30 listopada 2001 roku. Sąd ten pominął ustalenie przebiegu granicy na odcinku pomiędzy punktami 29 – 30 stwierdzając w uzasadnieniu, że dla oceny zasadności powództwa o ochronę własności nie zachodzi potrzeba dokonania rozgraniczenia na tym odcinku. Zgodnie z przepisem art. 37 ustawy , wykonanie orzeczeń sądowych o rozgraniczeniu nieruchomości odbywa się z udziałem geodety / ust.1/. Prawomocne orzeczenia i ostateczne decyzje ustalające przebieg granic nieruchomości sąd lub organ rozstrzygający przesyła z urzędu w terminie 30 dni do sądów rejonowych właściwych do prowadzenia ksiąg wieczystych i do właściwych starostów , w celu ujawnienia ich w księgach wieczystych oraz w ewidencji gruntów i budynków./ ust.2/. Realizując tryb uregulowany wymienionymi przepisami, wyznaczenia granicy pomiędzy działkami 161 – 162/1 , według punktów 26, 31 i 30 , dokonał prawidłowo geodeta uprawniony mgr inż. E. D. upr. Nr [...] z dnia 12.12.85, co potwierdza protokół z czynności przyjęcia przebiegu granic nieruchomości z dnia 13.09.2002 roku oraz sprawozdanie techniczne na karcie 19 operatu pomiarowego . Z dokumentów tych wynika też, że geodeta swoimi czynnościami objął dodatkowo wyznaczenie granicy pomiędzy punktami 29 – 30 , co uzasadnił okolicznością, że linia 26-31-30 nie tworzy figury zamkniętej, a to uniemożliwia obliczenie powierzchni rozgraniczonych działek i sporządzenie wykazu zmian gruntowych, mając na względzie brzmienie przepisu §9 pkt 1 rozporządzenia , zgodnie z którym działkę ewidencyjną stanowi ciągły obszar gruntu, położony w granicach jednego obrębu, jednorodny pod względem prawnym, wydzielony z otoczenia za pomocą linii granicznych. Należy zatem stwierdzić, że istniały podstawy do przeprowadzenia granicy , na podstawie prawomocnego wyroku sądu, pomiędzy działkami 161 i 162/1 wzdłuż linii łączącej punkty 16-31-30 , natomiast rozgraniczenie działek 161 i 163 nastąpiło bez jakiejkolwiek podstawy. Sąd zauważa, że zawiadomienie wysłane do stron , o zamierzonej w dniu 13 09.2002 r. czynności przyjęcia granicy wg wyroku Sądu Okręgowego z dnia 4 czerwca 2002 r informuje, że czynność dotyczyć będzie pomiaru granicy pomiędzy działkami 162/1 i 161. Akta administracyjne nie zawierają materiału, który pozwoliłby stwierdzić, że dawna granica pomiędzy działkami 161 i 163 pokrywa się z wyznaczoną przez geodetę granicą przeprowadzoną pomiędzy pkt 29 i 30. Wątpliwości Sądu pogłębia fakt, iż w operacie pomiarowym z 2001 roku znajduje się szkic przebiegu przyjętych granic dotyczący art. 161,162/1 i 163, a punkty graniczne 29-30-31-26 tworzą prostokąt / k.10/ . Natomiast na kolejnej mapie, linie rozgraniczeniowe pomiędzy punktami granicznymi nie tworzą prostokąta /k.11/. Nadto – z opisanych szkiców wynika,że punkty graniczne 29 – 30 przebiegają poniżej rowu przebiegającego przez działkę 161. Z kolei – mapa uzupełniająca z 2002 roku wskazuje, że punkty graniczne 29 – 30 przebiegają powyżej rowu. To sugeruje, że ustalona przez geodetę granica działek 161 i 163 wynikła z połączenia punktów 29 -30 nie jest oczywista, a tylko taka sytuacja uprawniałaby geodetę do wyznaczenia granicy zamykającej działkę. Kwestie te były m.in. przyczyną odroczenia rozprawy sądowej i wezwania organu do osobistego stawiennictwa. Mimo takiego wezwania, na rozprawę nie stawił się przedstawiciel organu. Oświadczając się na tę okoliczność pełnomocnik skarżących podał, że sąd powszechny nie dokonał rozgraniczenia działek pomiędzy punktami 29 – 30, a na prywatne zlecenie właścicieli działki 162/1 geodeta naniósł i wskazał granice sporne pomiędzy działkami stron, mimo braku właściwych rzędnych. Zważyć też wypada iż zaskarżona decyzja utrzymuje w mocy decyzję Starosty z [...] kwietnia 2003 r oku która składa się z dwóch punktów. W pkt 1 organ wprowadza nowe oznaczenie działek będących przedmiotem postępowania, zaś pkt.2 orzeka o naniesieniu zmian konfiguracji działek 161,162/1 i 163, czyli wg dotychczasowych oznaczeń. Wszystko to sprawia, że sprawa nie została dokładnie wyjaśniona i tym samym doszło do naruszenia przepisów art. 7 i 77 §1 k.p.a, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpatrując ponownie sprawę organ uwzględni zastrzeżenia Sądu co do przeprowadzenia granicy pomiędzy punktami 29 – 30, a także precyzyjnie określi przedmiot sporu. Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał skargę za uzasadnioną i na podstawie przepisu art. 145 §1 pkt 1 lit.c P.p.s.a orzekł jak w sentencji wyroku, jednocześnie stwierdzając na podstawie art. 152, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie przepisu art. 200 tej ustawy.