IV SA/Po 367/04
WyrokWSA w Poznaniu2004-09-14
Skład orzekający: Maria Hrycaj
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy urodzenie dziecka na terytorium III Rzeszy, dokąd jego rodzice zostali deportowani do pracy przymusowej, może być uznane za represję w rozumieniu ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej?Ratio decidendi
Sąd uznał, że osoby urodzone w czasie deportacji rodziców na terytorium III Rzeszy również podlegają represjom w rozumieniu ustawy o świadczeniu pieniężnym. Utrwalony pogląd orzecznictwa Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowi, że małoletnie dzieci deportowane z rodzicami oraz dzieci urodzone w miejscu wywiezienia są osobami represjonowanymi. Odmienna interpretacja narusza prawo materialne.Stan faktyczny
K. P. ubiegał się o świadczenie pieniężne dla osób deportowanych do pracy przymusowej. Organ odmówił przyznania świadczenia, uznając, że skarżący, urodzony w 1944 r. na terenie III Rzeszy, dokąd jego rodzice zostali deportowani, nie spełnia warunków ustawy, ponieważ sam nie był deportowany do pracy przymusowej. Skarżący zakwestionował tę interpretację, argumentując, że urodzenie w miejscu deportacji rodziców stanowi represję. Sąd rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Zasądzono od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Hrycaj po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. P. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...] marca 2004 r nr [...] w przedmiocie świadczenia pieniężnego przysługującego osobom deportowanym do pracy przymusowej I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] września 2003 r. Nr[...]; II. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. na rzecz skarżącego K. P. kwotę 100,-(sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. /-/ M. Hrycaj TG
Decyzją z dnia 3 marca 2004 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów, na podstawie art. 127 § 3, w związku z art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 2 i art. 4 ust. 1, 2 i 4 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonych w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSSR (Dz. U. Nr 87 poz. 395 ze zm.), po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] września 2003 r. Nr [...], odmawiającą przyznania świadczenia pieniężnego K. P.
Podejmując obie decyzje organ orzekający ustalił, że K. P. urodził się w dniu [...] stycznia 1944 r. w miejscowości Kammerau (obecnie Komorów), na terenie III Rzeszy, dokąd jego rodzice zostali deportowani do pracy przymusowej. Organ w tych okolicznościach uznał, że K. P. nie spełnia warunków określonych w art. 2 pkt 2 cyt. ustawy, ponieważ nie był deportowany do pracy przymusowej.
Powyższy pogląd został zakwestionowany przez K. P. w skardze, jaką od wymienionej decyzji wniósł do sądu administracyjnego.
Skarżący podniósł, że urodzenie na terenie III Rzeszy, w miejscu deportacji rodziców uznać należy za represję określoną w art. 2 pkt 2 ustawy.
Organ orzekający, odpowiadając na skargę wniósł o jej oddalenie z motywów przedstawionych w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Od czasu wejścia w życie ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich interpretacja art. 2 tej ustawy ulegała zmianie na korzyść osób represjonowanych. Aktualnie w orzecznictwie Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalony jest pogląd (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 marca 2002 r. III RN 161/01, wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lutego 2002 r. sygn. akt II SA/Ka 834/01, z dnia 5 maja 2004 r sygn. akt OSK 176/04), że osobami represjonowanymi w rozumieniu cyt. przepisu są także małoletnie dzieci deportowane razem z rodzicami oraz dzieci urodzone w czasie deportacji.
Wywożąc całe rodziny do III Rzeszy okupant przewidywał, że z upływem czasu małoletnie, na razie niezdolne do pracy, dzieci będą tworzyć siłę roboczą potrzebną Niemcom. Charakter deportacji - antyhumanitarny i restrykcyjny pozwala przyjąć, że rodzice i dzieci i to zarówno małoletnie w czasie deportacji jak i urodzone w miejscu wywiezienia podlegały represjom, o których mowa w powyższym przepisie.
Odmienna interpretacja prezentowana w zaskarżonej decyzji narusza prawo materialne w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy i powoduje uchylenie decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270).
Stosownie do treści art. 119 pkt 2 cyt. ustawy Sąd na zgodny wniosek stron rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym.
Wobec uwzględnienia skargi Sąd zasądził od organu orzekającego na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania na podstawie art. 200 tejże ustawy.
/-/ M. Hrycaj
TG
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło