I SA/Op 73/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Zborzyński (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Grzegorz Gocki Asesor sądowy Anna Wójcik Protokolant referent Anna Frydryk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 września 2005 r. sprawy ze skargi A. C. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia [...], nr [...] w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki postanawia: 1) postępowanie umorzyć, 2) zasądzić od Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu na rzecz skarżącego A. C. kwotę 100,00 zł (słownie: sto 00/100 zł) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W skardze na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia [...], utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Brzegu z dnia [...] w sprawie sprostowania oczywistej omyłki w oznaczeniu typu pojazdu w decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w Brzegu z dnia 7 maja 2003 r., skarżący A. C., który jest doradcą podatkowym, wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia organu podatkowego pierwszej instancji, a "w wypadku przeciwnym" o ich uchylenie. Wniósł także o zasądzenie od strony przeciwnej kosztów sądowych i kosztów zastępstwa procesowego, podnosząc, że żaden przepis nie wyłącza możliwości zasądzenia na rzecz doradcy podatkowego zwrotu kosztów zastępstwa w sytuacji sporządzenia przez tego doradcę skargi we własnej sprawie. Dyrektor Izby Skarbowej w Opolu postanowieniem z dnia 25 marca 2005 r., wydanym na podstawie art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) [cytowanej dalej: P.p.s.a.], uchylił zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego oraz w odpowiedzi na skargę wniósł o umorzenie postępowania w sprawie. W piśmie procesowym z dnia 18 kwietnia 2005 r. skarżący podtrzymał skargę podnosząc, że wobec nie stwierdzenia nieważności zaskarżonych postanowień skarga nie została przez organ podatkowy uwzględniona w całości. Na rozprawie skarżący wniósł o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania w kwocie 119,50 zł, obejmującej także zwrot kosztu przesyłek poleconych w kwocie 19,50 zł i złożył spis kosztów zawierający wykaz tych przesyłek. Sąd zważył, co następuje: Postępowanie w sprawie podlega umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Art. 54 § 3 P.p.s.a. stanowi, że organ, którego działanie lub bezczynność zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy. W sprawie niniejszej Dyrektor Izby Skarbowej w Opolu przed dniem rozpoczęcia rozprawy skargę uwzględnił wydając postanowienie o uchyleniu zaskarżonego aktu, zgodnie z jednym z alternatywnych wniosków zawartych w skardze. Należy podkreślić, że istotą skargi było żądanie wyeliminowania z obrotu prawnego określonego postanowienia organu podatkowego drugiej instancji oraz poprzedzającego go postanowienia organu podatkowego pierwszej instancji. Żądanie stwierdzenia nieważności tych postanowień było jedynie projekcją oczekiwań skarżącego co do możliwego a spodziewanego rozstrzygnięcia. Nie wdając się w tym miejscy w rozważania dotyczące zwykłych i nadzwyczajnych trybów wzruszania decyzji (postanowień) wydawanych w oparciu o przepisy Ordynacji podatkowej należy stwierdzić, że wskutek uchylenia mocą postanowienia organu podatkowego drugiej instancji jego własnego, zaskarżonego do sądu administracyjnego, postanowienia, postanowienie to zostało wyeliminowane z obrotu prawnego; wyeliminowane także zostało poprzedzające je postanowienie organu podatkowego pierwszej instancji. Oznacza to, że skarga została uwzględniona w całości, gdyż nie istnieje już w obrocie prawnym postanowienie, które miałoby podlegać ocenie Sądu pod względem legalności. Odrębnym zagadnieniem jest możliwość weryfikacji pod względem zgodności z prawem postanowienia wydanego w trybie przewidzianym w art. 54 § 3 P.p.s.a. Na rozstrzygnięcie wydane w tym trybie przysługuje skarga bezpośrednio do sądu administracyjnego, bez uprzedniego wnoszenia środka zaskarżenia lub wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa (uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 marca 1999 r., OPS 16/99, ONSA 2000, Nr 3, poz. 94). Zawarte w postanowieniu Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 25 marca 2005 r. pouczenie, że postanowienie to nie podlega zaskarżeniu, nie jest prawidłowe. Ponieważ wskutek uwzględnienia skargi postępowanie stało się bezprzedmiotowe, zachodzi konieczność jego umorzenia na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Zarazem, na podstawie art. 201 § 1 P.p.s.a., w takiej sytuacji procesowej skarżącemu przysługuje od organu zwrot kosztów postępowania. Art. 200 P.p.s.a. konstytuuje ogólną zasadę, że zwrot kosztów postępowania obejmuje zwrot kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw, natomiast art. 205 § 1 P.p.s.a. precyzuje, że do niezbędnych kosztów postępowania prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem lub radcą prawnym, zalicza się poniesione przez stronę koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony lub pełnomocnika oraz równowartość zarobku utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie, przy czym suma kosztów przejazdu i równowartość utraconego zarobku nie może przekraczać wynagrodzenia jednego adwokata lub radcy prawnego. Paragraf 2 tego przepisu stanowi z kolei, że do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe, niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. Ponieważ skarżący nie był reprezentowany przez pełnomocnika, będącego radcą prawnym lub adwokatem, poniesione przez niego wydatki, które mogą być zaliczone do niezbędnych kosztów postępowania, określa § 1 art. 205 P.p.s.a. Należy zauważyć, że wymieniony w art. 205 P.p.s.a. katalog niezbędnych kosztów postępowania ma charakter wyczerpujący - gdyż ustawodawca nie używa określeń typu "w szczególności", "zwłaszcza" lub podobnych - i zarazem wiążący. Nie może być zatem rozszerzany na wydatki inne, drobne i zwykle występujące przy okazji prowadzenia procesu sądowego, jak wydatki na korespondencję. Doradca podatkowy, który prowadzi swoją własną sprawę, nie może domagać się zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, gdyż żadnych kosztów takiego zastępstwa nie poniósł. Podobne stanowisko, odnoszące się do zwrotu kosztów procesu w postępowaniu cywilnym, zajął Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 19 stycznia 1968 r. (I CR 410/67, OSNCP 1968, nr 8-9, poz. 152) oraz Sąd Wojewódzki w Warszawie w postanowieniu z dnia 1 lipca 1998 r. (XVII Am 2/98, LEX Nr 56439); przeciwne stanowisko, zajęte przez Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 16 sierpnia 1965 r. (II PZ 29/63, LEX Nr 5852) ma charakter historyczny i nie jest reprezentatywne. Nie budzi zatem wątpliwości, że skarżącemu należy się zwrot kosztów postępowania obejmujących wpis od skargi w kwocie 100 zł, jako opłaty stanowiącej koszty sądowe (art. 212 § 1 i art. 211 P.p.s.a.). Natomiast nie jest uzasadnione żądanie przyznania skarżącemu dalszych kosztów, w tym określonych na rozprawie na 19,50 zł kosztów korespondencji oraz kosztów zastępstwa procesowego, z którego to zastępstwa nie korzystał. Wobec powyższego żądanie skarżącego, dotyczące kosztów procesu, uwzględniono tylko częściowo, zasądzając na jego rzecz kwotę 100 zł. Rozstrzygnięcie to oznacza oddalenie żądania dalej idącego.