I OSK 1237/05

I OSK 1237/05 POSTANOWIENIE Dnia 7 grudnia 2005 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Paweł Tarno (spr.) po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2005 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej F. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 września 2005 r., sygn. akt IV SA/Wa 266/05 o odrzuceniu skargi F. J. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 24 marca 2004 r., sygn. akt IV SA/Wa 266/05 oddalającym skargę S. M. na decyzję Głównego Geodety Kraju z dnia [...], nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności operatu ewidencji gruntu postanawia oddalić skargę kasacyjną Postanowieniem z dnia 23 września 2005 r., sygn. akt IV SA/Wa 266/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę F. J. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 24 marca 2004 r., sygn. akt IV SA/Wa 266/05 oddalającym skargę S. M. na decyzję Głównego Geodety Kraju z dnia [...], nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności operatu ewidencji gruntu. W uzasadnieniu stwierdził, że skarga o wznowienie postępowania jest niedopuszczalna, ponieważ została wniesiona od nieprawomocnego wyroku. Co prawda upłynął termin do wniesienia wniosku o jego uzasadnienie, ale postanowienie Sądu w tej kwestii z 15 czerwca 2004 r. zostało zaskarżone przez F. J. w drodze zażalenia, wniesionego 29 czerwca 2004 r., a NSA nie wydał jeszcze orzeczenia w tej sprawie. Skargą kasacyjną z dnia 28 października 2005 r. zaskarżono powyższe postanowienie w całości, zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez uchybienie art. 58 § 1 pkt 6, art. 64 § 3, art. 168 § 1 i art. 281 ustawy z dnia 30.08.2003 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz U nr 153, poz. 1270 ze zm.), które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wskazując na powyższą podstawę zaskarżenia wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wskazano, że Sąd błędnie przyjął, że podstawą do wydania zaskarżonego postanowienia może być art. 58 par. l pkt. 6 w związku z art. 64 par. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: ppsa). Zgodnie z art. 64 par. 3 ppsa, do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy o skardze, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. W omawianym przypadku, tj. w odniesieniu do podstaw odrzucenia wniosku o wznowienie postępowania, ustawa stanowi inaczej, jako że w art. 281 ppsa, ustawodawca wskazał wyłącznie dwie, szczególne przyczyny odrzucenia takiego wniosku. Wniosek o wznowienie postępowania ulega mianowicie odrzuceniu, jeżeli brak ustawowej podstawy wznowienia albo termin do wniesienia skargi nie został zachowany. W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że termin do wniesienia skargi został zachowany, jak również, że istnieją ewidentne podstawy do wznowienia postępowania, a to z uwagi na fakt, że skarżący wskutek naruszenia przepisów prawa był pozbawiony możności działania w sprawie o sygn. akt 6 II SA 3340/02 (art. 271 pkt. 2 ppsa). Wobec powyższego nie istniały podstawy do odrzucenia skargi o wznowienie postępowania. W tym stanie rzeczy, wskutek naruszenia art. 64 par. 3 oraz art. 281 ppsa, a także wskutek błędnego zastosowania art. 58 par. l pkt. 6 ppsa, doszło do bezpodstawnego odrzucenia skargi o wznowienie postępowania w sprawie o sygn. akt 6 II SA 3340/02. Jednocześnie podstawowym naruszeniem przepisów postępowania, jakiego dopuścił się WSA, potwierdzającym zasadność niniejszej skargi, jest naruszenie art. 168 par. l ppsa i w konsekwencji błędne zastosowanie art. 58 par. l pkt. 6 oraz art. 64 par. 3 ppsa. W myśl art. 168 par. l ppsa, orzeczenie sądu staje się prawomocne, jeżeli nie przysługuje co do niego środek odwoławczy. W myśl art. 173 par. l ppsa, od wyroku WSA, stronie przysługuje skarga kasacyjna, którą strona może wnieść dopiero po doręczeniu jej odpisu orzeczenia z uzasadnieniem (art. 173 par. 2 ppsa) i to w terminie 30 dni od daty tego doręczenia (177 par. l ppsa). Zgodnie z art. 141 par. 2 ppsa w sprawach, w których skargę oddalono (taką sprawą jest sprawa o sygn. akt 6 II SA 3340/02), uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku. W tym stanie rzeczy nie może ulegać wątpliwości, że od wyroku z dnia 24 marca 2004 r. wydanego w sprawie o sygn. akt. 6 II SA 3340/02, nie przysługuje środek odwoławczy, a to z uwagi na fakt, że w ustawowym terminie nie wpłynął wniosek o uzasadnienie wyroku. Uzasadnienie to nie zostało sporządzone, a w konsekwencji nie została złożona (i nie może zostać złożona) skarga kasacyjna od tego wyroku, a co za tym idzie, wyrok ten jest prawomocny. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny, naruszając art. 168 par. l ppsa błędnie przyjął, że wyrok z dnia 24 marca 2004 r. wydany w sprawie o sygn. akt. 6 II SA 3340/02 jest nieprawomocny i w konsekwencji bezzasadnie postanowił o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania. Nie może ulegać wątpliwości, że błędne przyjęcie, wskutek naruszenia przepisów postępowania, że wyrok w sprawie, której dotyczył wniosek o wznowienie postępowania jest nieprawomocny, nie tylko mogło, ale z pewnością miało istotny wpływ na wynik sprawy, jako że rzekomy brak prawomocności stanowił jedyne uzasadnienie odrzucenia skargi F. J. o wznowienie postępowania. Niezależnie od powyższych rozważań, jedynie na marginesie, należy zaznaczyć, iż nawet w przypadku, gdyby prawidłowe okazały się ustalenia WSA dotyczące braku prawomocności wyroku z dnia 24 marca 2004 r. wydanego w sprawie o sygn. akt 6 II SA 3340/02, to i tak zasadnym byłby zarzut naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W takim przypadku, doszłoby mianowicie do naruszenia przez WSA art. 125 par. l pkt. l ppsa, a to poprzez nierozważnie przez Sąd, czy zachodzą przesłanki uzasadniające zawieszenie postępowania. W przypadku gdyby prawomocność wyroku wydanego w sprawie, której dotyczy wniosek o wznowienie postępowania, zależała od wyniku rozpoznania przez NSA złożonego w tej sprawie zażalenia, ponad wszelką wątpliwość zasadnym byłoby zawieszenie postępowania ze skargi o wznowienie postępowania, do czasu rozstrzygnięcia przez NSA danego zażalenia. Pominięcie przez WSA tej okoliczności i nie zawieszenie postępowania w sprawie ze skargi o wznowienie postępowania, stanowi naruszenie wskazanego wyżej przepisu postępowania i jednocześnie naraża stronę na późniejszą utratę (w przypadku niekorzystnego dla niej rozstrzygnięcia zażalenia przez NSA) możliwości ponownego żądania wznowienia postępowania, a to z uwagi na narażenie się na zarzut uchybienia terminu, o którym mowa w art. 277 ppsa, jak również na zarzut res iudicata. Naruszenie przez WSA przepisów postępowania miało istotny wpływ na wynik sprawy, jako że zawieszenie postępowania ze skargi o wznowienie postępowania, do czasu rozstrzygnięcia przez NSA stosownego zażalenia, uchyliłoby możliwość odrzucenia tej skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie mogła być uwzględniona, albowiem podniesione w niej zarzuty przeciwko zaskarżonemu wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie nie są trafne. Stosownie do art. 183 § 1 zd. 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Oznacza to, że poza przypadkami nieważności postępowania, która tutaj nie ma zresztą miejsca, NSA jako sąd II instancji rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, wyznaczonymi przez przyjęte w niej podstawy, określające zarówno rodzaj zarzucanego zaskarżonemu orzeczeniu naruszenia prawa, jak i jego zakres. Zatem w zakresie określonym w przytoczonym przepisie w postępowaniu przed NSA obowiązuje zasada ograniczonej kognicji tego Sądu, która uniemożliwia mu uwzględnienie naruszeń prawa nie podniesionych przez skarżącego kasacyjnie. Nie ma racji skarżący twierdząc, że skarga o wznowienie postępowania może być odrzucona tylko i wyłącznie z przyczyn wskazanych w art. 281 p.p.s.a., ponieważ do postępowania z tej skargi stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, jeżeli przepisy 277-285 nie stanowią inaczej (art. 276 p.p.s.a.). Skarga o wznowienie postępowania jest nie tylko nadzwyczajnym środkiem prawnym od prawomocnych orzeczeń sądów administracyjnych, ale również pismem strony w rozumieniu art. 45 p.p.s.a. Musi więc spełniać warunki czyniące dopuszczalnym jej rozpoznanie, np. czynić zadość wymaganiom przewidzianym dla pisma w postępowaniu sądowym. Z tych względów w postępowaniu ze skargi o wznowienie postępowania ma odpowiednie zastosowanie art. 58 p.p.s.a., co oznacza, że skarga ta może być odrzucona również z przyczyn wskazanych w tym przepisie, np. dlatego, że wniesiono ją od orzeczenia, które nie kończy prawomocnie postępowania wszczętego skargą sądowoadministracyjną (post. NSA z 14.04.2005 r., OZ 1572/04, niepubl.) albo, że nie została sporządzona przez jeden z podmiotów wskazanych w art. 175 p.p.s.a. (por. post. NSA z 9 marca 2005 r., I GSK 395/05, ONSAiWSA 2005, nr 5, poz. 98. Nie można również podzielić zarzutu skarżącego, że Wojewódzki Sąd Administracyjny naruszył art. 168 § l p.p.s.a. błędnie przyjmując, że wyrok z dnia 24 marca 2004 r. wydany w sprawie o sygn. akt. 6 II SA 3340/02 jest nieprawomocny. Zgodnie z tym przepisem orzeczenie sądu staje się prawomocne, jeżeli nie przysługuje co do niego środek odwoławczy. Nie ulega więc wątpliwości, że niemożność zaskarżenia orzeczenia (wyroku, postanowienia) w drodze zwyczajnych środków odwoławczych jest następstwem: a) upływu terminu do wniesienia środka zaskarżenia (skargi kasacyjnej, zażalenia); b) brakiem środka odwoławczego w obowiązującej ustawie (orzeczenia NSA stają się prawomocne z chwilą ich wydania); c) wyczerpania możliwości skorzystania z środka odwoławczego. W konsekwencji za datę uprawomocnienia się orzeczenia należy uznać pierwszy dzień, w którym od orzeczenia nie przysługuje żaden środek odwoławczy. Dla określenia daty prawomocności orzeczenia nie ma zatem znaczenia, że zostało ono zaskarżone poprzez wniesienie środka odwoławczego z uchybieniem terminu. Data pierwszego dnia po upływie terminu do jego wniesienia pozostaje datą uprawomocnienia się tego orzeczenia, chociaż stwierdzenie prawomocności zaskarżonego w ten sposób orzeczenia może mieć miejsce dopiero po uprawomocnieniu się postanowienia o odrzuceniu środka odwoławczego wniesionego z uchybieniem terminu, choć z datą wynikającą z art. 177 § 2 p.p.s.a. – por. post. SN z 10 marca 1993 r., I CRN 19/93, OSNCP 1993, nr 11, poz. 205. Jednakże w rozpoznawanej sprawie nie można przyjąć, że upłynął termin do wniesienia skargi kasacyjnej, ponieważ nie zaczął on nawet biec. Z kolei trzeba mieć na względzie, że postanowienie WSA z 15 czerwca 2004 r. o odmowie sporządzenia uzasadnienia wyroku WSA w Warszawie z 24 marca 2004 r. zostało zaskarżone poprzez wniesienie zażalenia. Zaskarżenie tego postanowienia w drodze zażalenia dowodzi, że strona kwestionuje uchybienie terminu do wniesienia wniosku o uzasadnienie wyroku oddalającego skargę (art. 141 § 2 p.p.s.a.). W przeciwnym wypadku, racjonalne byłoby wniesienie wniosku o przywrócenie uchybionego terminu (art. 86 § 1). Trafnie zatem przyjął Sąd I instancji, że wyrok WSA w Warszawie z 24 marca 2004 r. oddalający skargę S. M. na decyzję Głównego Geodety Kraju z dnia [...] pozostaje nieprawomocny do czasu rozpoznania przez NSA zażalenia na postanowienie z 15 czerwca 2004 r. Był on więc nieprawomocny w dacie wydania zaskarżonego postanowienia z 23 września 2005 r. Niezasadne jest wreszcie twierdzenie skarżącego, że w istniejącym stanie faktycznym i prawnym Sąd I instancji - przyjmując nieprawomocność wyroku zaskarżonego w drodze skargi o wznowienie postępowania - powinien zawiesić postępowanie stosownie do art. 125 § l pkt. l p.p.s.a. Pojęcie "sprawy", o którym mowa w tym ostatnim przepisie, zostało użyte w znaczeniu materialnoprawnym, a nie procesowym. Chodzi więc w nim o sprawę, którą sąd administracyjny rozstrzyga wyrokiem (art. 132 p.p.s.a.), a nie postanowieniem. Mówiąc innymi słowy, sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy załatwianej w drodze wyroku zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym. W rozpoznawanej sprawie nie miała więc miejsca powołana przez skarżącego przyczyna zawieszenia postępowania, ponieważ podlegała ona rozstrzygnięciu w drodze postanowienia. Jednocześnie przedstawiona ocena prawna nie grozi utratą terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania, ponieważ w przypadku, gdy podstawą tego wznowienia jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji, to termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o prawomocnym orzeczeniu sądu administracyjnego. Tylko takie bowiem orzeczenie może być kwestionowane w drodze tego środka zaskarżenia (art. 270 p.p.s.a.). Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny obowiązany był uznać skargę kasacyjną za bezzasadną i na podstawie art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzec jak w sentencji.