III SA/Wa 845/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Hanna Kamińska (spr.), Sędziowie Asesor WSA Alojzy Skrodzki, Asesor WSA Jolanta Sokołowska, Protokolant Urszula Hoduń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 września 2005 r. sprawy ze skargi L. S. oraz D. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia[...] lutego 2005 r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2001r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia[...] listopada 2004r. Nr [...], 2) stwierdza, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane w całości, 3) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz strony skarżącej kwotę 100 zł sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] listopada 2004r. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. określił Państwu L. i D. S. podatek dochodowy od osób fizycznych za rok 2001 w kwocie [...]zł. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji stwierdził, iż na podstawie przedłożonych przez podatników dokumentów w postaci zaświadczeń z dnia [...] grudnia 2001r. wydanych przez [...] Kościół [...] dotyczących przekazania darowizn w łącznej kwocie [...]zł oraz materiałów zebranych w sprawie poddano pod wątpliwość prawidłowość dokonanej czynności prawnej związanej z przekazaniem darowizny, kwalifikując ją jako czynność pozorną, a więc nieważną na podstawie art. 58 § 1 i 83 § 1 Kodeksu cywilnego. Tym samym organ zakwestionował prawo do odliczenia od dochodu ww. darowizn. Decyzją z dnia [...] lutego 2005r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. utrzymał w mocy zaskarżoną przez podatników decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy uzasadniając swoje stanowisko uznał, że z treści umów darowizny zawartych przez skarżących z [...] Kościołem [...] z dnia[...] grudnia 2001r. nie wynika, na jaki cel zostały przeznaczone darowizny. Nie zostały, zatem spełnione przesłanki do odliczeń od dochodu z tytułu darowizn na cele kultu religijnego i na działalność charytatywno-opiekuńczą ( art. 26 ust. 1 pkt 9 lit b w związku z ust. 5 i ust. 7 ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych – w brzmieniu obowiązującym w 2001r.). W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Państwo S. wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i podtrzymali swoje stanowisko, że,, zamiarem uczynionej darowizny w dniu [...] grudnia 2001r., jak i w roku 2002r. były cele kultu religijnego". Organa podatkowe bezpodstawnie zakwestionowały zasadność odliczeń od dochodu z tytułu darowizny. Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. wniósł o jej oddalenie, podtrzymują swoją dotychczasowa argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Przed przystąpieniem do rozważenia niniejszego sporu wyjaśnienia wymaga, iż zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawa prawną. Granice rozpoznania sprawy wyznacza treść zaskarżonego rozstrzygnięcia. Skarga zasługuje na uwzględnienie, z powodu naruszenia w postępowaniu podatkowym przed organami obu instancji przepisów postepowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy ( art. 145 § 1pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi). Zaskarżona decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w W. , jak i poprzedzająca ją decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego W. , zostały wydane mimo nie wyjaśnienia podstawowych kwestii dla właściwego zastosowania prawa materialnego, a dotyczących stanu faktycznego sprawy. Tym samym organy podatkowe, arbitralnie stwierdzając, iż strona nie ma prawa do odliczenia od dochodu kwoty darowizny, uchybiły dyspozycji art. 122 i 187 § 1 Ordynacji podatkowej w sposób, który mógł mieć zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia tej sprawy. Organy podatkowe kwestionując zasadność odliczeń od dochodu kwoty z tytułu darowizny nie podjęły niezbędnych działań, aby ustalić czy skarżący w roku 2001 spełnili przesłanki do odliczenia od dochodu darowizny na cele kultu religijnego. Jedną z najistotniejszych zasad postępowania administracyjnego jest zasada prawdy obiektywnej, która w odniesieniu do postepowania podatkowego została uregulowana w art. 122 i 187 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z ta zasadą organ prowadzący postępowanie ma obowiązek przeprowadzenia z urzędu dowodów mających na celu ustalenie rzeczywistego stanu rzeczy. Oznacz to, że ustalenie stanu faktycznego sprawy jest obowiązkiem organu administracji, strony postępowania takiego obowiązku nie mają. Organ podatkowy, zatem powinien dążyć do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy nie bacząc na postawę strony. Zgodnie z dyspozycją, art. 26 ust. 1 pkt 9 lit b w związku z ust. 5 i ust. 7 ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych ( Dz. U. z 2000r. Nr 14, poz. 176 ze zm. – w brzmieniu obowiązującym w 2001r.), podstawę obliczenia podatku stanowi dochód po odliczeniu kwot darowizn, miedzy innymi na cele kultu religijnego i na działalność charytatywno- opiekuńczą. Wysokość wydatków z tytułu darowizn ustala się na podstawie dokumentów stwierdzających ich poniesienie. Skarżący, w celu udokumentowania zawarcia umowy darowizn z [...] Kościołem [...] w dniu [...]grudnia 2001r., przedłożyli organom podatkowym te umowy. Organ podatkowy pierwszej instancji, zakwalifikował przedmiotowe czynności prawne jako pozorne, a zatem nieważne, powołując się jednocześnie na treść przepisów art. 58 § 1 i art. 83 § 1 Kodeksu cywilnego. Z uzasadnienia decyzji natomiast nie wynika, na jakich ustaleniach faktycznych organ oparł swoje rozstrzygnięcie. W konkluzji należy stwierdzić, ze ocena prawidłowości zastosowania przepisów art. 58 i 83 Kodeksu cywilnego będzie możliwa dopiero wtedy, gdy dokładnie zostanie ustalony stan faktyczny w sprawie. Organ odwoławczy, utrzymując zaskarżoną decyzję w mocy, nie ustosunkował się do tego zagadnienia. Zakwestionował natomiast zasadność odliczeń od dochodu, z innego powodu, a mianowicie, że w umowach darowizn z dnia [...] grudnia 2001r.nie wskazano celu darowizny. Nie podjął jednak inicjatywy uzupełnienia materiału dowodowego w celi ustalenia prawdy obiektywnej. Rozstrzygniecie zostało oparte wyłącznie na podstawie oceny treści umowy darowizny. Organ odwoławczy, zatem nie odniósł się do argumentacji przedstawionej przez organ pierwszej instancji w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] listopada 2004r. oraz zarzutów podniesionych przez skarżących w odwołaniu od tej decyzji. Takie działanie nie może zasługiwać na aprobatę Sądu. Należy zauważyć, że przy definiowaniu pojęć określających cele, na które mogą być przekazywane darowizny podlegające odliczeniu należy posługiwać się wykładnią gramatyczną. Wykładnia ta pozwala wyznaczyć zakres wydatków, które stanowią podstawę do dokonania odliczeń od dochodu przed opodatkowaniem. Pojecie cele kultu religijnego należy rozumieć jako środki przeznaczone dla kościołów, związków religijnych i kościelnych osób prawnych. Z treści umów darowizny z dnia [...] grudnia 2001r. niewątpliwe wynika, iż skarżący przekazali środki pieniężne na rzecz wymienionego w niej kościoła. Jeżeli przedstawione przez stronę dokumenty budziły wątpliwości, co do faktycznego przekazania darowizny lub celu, na który darowizna została przekazana organy podatkowe powinny przesłuchać na tę okoliczność darczyńcę, a w razie dalszych wątpliwości innych świadków. Dopiero w razie nieuzasadnionej odmowy złożenia wyjaśnień przez darczyńcę organ podatkowy może wydać decyzję określającą wysokość należnego podatku bez uwzględnienia kwot darowizn odliczonych od dochodu. W uzasadnieniach zaskarżonych decyzji organy podatkowe nie wyjaśniły, uwzględniając art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej, dlaczego nie dały wiary dowodowi przedstawionemu przez stronę skarżącą. Stosownie, bowiem do treści tego przepisu organ podatkowy w uzasadnieniu faktycznym decyzji powinien przytoczyć wszystkie okoliczności faktyczne istotne dla rozstrzygnięcia sprawy oraz dokonać na podstawie całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w toku postępowania oceny, czy dna okoliczność została udowodniona. Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno być zindywidualizowane. Powołanie się w nim na same fakty dotyczące rodzaju sprawy prowadzi do jego wadliwości, gdyż nie wskazuje ono na podstawę konkretyzacji przepisów prawa ( J.Borkowski – B.Adamiak,J.Borkowski, R.Mastalski, J.Zubrzycki – Ordynacja podatkowa s. 691). Z uwagi na brak wyjaśnienia podstawowych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności niemożliwe jest ustosunkowanie się Sądu w niniejszym postępowaniu, co do zawartego w skardze zarzutu naruszenia przez organy podatkowe prawa materialnego skutkującego nieuwzględnieniem kwoty darowizny do wysokości nieprzekraczającej 10% dochodu. Ocena prawidłowości zastosowania przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych będzie możliwa dopiero wtedy, gdy dokładnie zostanie ustalony stan faktyczny w sprawie. Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c w zw. z art. 152 i 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.