III SA/Wa 1466/05

Sygn. akt III SA/Wa 1466/05 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 8 września 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Długosz-Szyjko Sędziowie Asesor WSA Alojzy Skrodzki (spr.) Asesor WSA Jolanta Sokołowska Protokolant Robert Powojski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 września 2005 r. sprawy ze skargi T. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] kwietnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia łącznego zobowiązania pieniężnego za 2005 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Burmistrz Miasta G. nakazem płatniczym z dnia [...] stycznia 2005 r. Nr [...] ustalił Panu T. W. wymiar łącznego zobowiązania pieniężnego na 2005 r. z tytułu podatku od nieruchomości i podatku rolnego na kwotę 1.926,30zł. Jak wynika z treści nakazu wymiaru dokonano na podstawie złożonych przez Pana T. W. informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych - druk IN-1 i informacji o gruntach - druk IR-1, danych z ewidencji gruntów i budynków, stawek określonych uchwałą Nr XXIV/149/2004 r. Rady Miasta w G. z dnia 2 grudnia 2004 r. w sprawie ustalenia stawek podatku od nieruchomości na 2005 rok i zwolnień w tym podatku. Do opodatkowania w podatku od nieruchomości przyjęto: * budynki mieszkalne o powierzchni 467,4 m2 przy stawce 0,40 zł/m2 – podatek wyniósł 186,96 zł, * budynki związane z prowadzeniem działalności gospodarczej oraz części budynków mieszkalnych zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej o powierzchni 42 m2 i 76,2 m2 przy stawce 12,50 zł/m2 - podatek wyniósł 1.477,50 zł, - grunty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej o powierzchni 512 m2 i 59 m2 przy stawce 0,45 zł/m2 - podatek wyniósł 256,95 zł, - grunty rolne o powierzchni 0,0257 ha przy stawce z 1 ha fizycznego 188,35 zł -podatek rolny wyniósł 4,80 zł. Od decyzji tej skarżący wniósł odwołanie, w którym wskazał na nieprawidłowe ustalenie przez organ podatkowy powierzchni gruntu związanego z prowadzoną działalnością gospodarczą oraz błędne zastosowanie do opodatkowania gruntu stawki określonej w art. 5 ust.1 pkt. 1 lit a) ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2002 r. nr 9 poz.84 ze zm. – zwanej dalej "upol") zamiast stawki wynikającej z art. 5 ust 1 pkt 1 lit c) upol. Ponadto podatnik podniósł w odwołaniu, iż budynek mieszkalny jest w trakcie budowy i w żaden sposób nie może być wykorzystywany na cele mieszkalne. W wyniku przeprowadzonego postępowania odwoławczego Samorządowe Kolegium Odwoławcze zaskarżoną decyzją utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji SKO wskazało, że obowiązek zapłaty podatku od nieruchomości, zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, powstaje od pierwszego dnia po miesiącu, w którym powstały okoliczności uzasadniające powstanie tego obowiązku. Jeżeli okolicznością, od której uzależniony jest obowiązek podatkowy, jest istnienie budowli albo budynku lub jego części, obowiązek podatkowy powstaje z dniem 1 stycznia roku następującego po roku, w którym budowa została zakończona albo w którym rozpoczęto użytkowanie budynku lub jego części przed ich ostatecznym wykończeniem (art. 6 ust. 2 ustawy). Ustawodawca na równi potraktował fakt ukończenia budowy z faktem rozpoczęcia użytkowania budynku. Oba przypadki dotyczą całego budynku, chociażby właściciel miał przez następne kilka lat zajmować i użytkować tylko część budynku, z powodu niewykończenia reszty budynku. Podatnik złożył w dniu 28.08.2003 r. "Informację o nieruchomościach i obiektach budowlanych - IN-1, w której tak w stosunku do powierzchni mieszkalnej wykazanej jako 467,4 m2 (część D.2.1, poz. 23 i 24), jak i powierzchni związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej oraz części budynków mieszkalnych zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej wskazanej jako 42 m2 i 76,2m2 (cześć D.2.2. poz. 25) - zaznaczył, że są "użytkowane od czerwca 2003 r.". W ocenie SKO rozpoczęcie użytkowania budynku spowodowało obowiązek podatkowy już od 1 stycznia 2004 r. Ponadto w części Informacji D.1.1. w poz. 20 podatnik wskazał, że grunty o powierzchni 512 m2 i 59 m2 związane są z prowadzeniem działalności gospodarczej. Organ I instancji dokonał wymiaru podatku od nieruchomości według stawek określonych uchwałą Nr XXIV/149/2004 Rady Miasta w G. z dnia 2 grudnia 2004 r. w sprawie ustalenia stawek podatku od nieruchomości na 2005 r. i zwolnień w tym roku podatkowych (opubl. w Dz. Urz. Woj. Mazowieckiego z 2004 r. Nr 308, poz. 9382). Dla gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej ustalona została stawka - 0,45 zł/m2 powierzchni, dla budynków i ich części mieszkalnych - 0,40 zł/m2 powierzchni użytkowej, natomiast od budynków i ich części związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej -12,50 zł/m2 powierzchni użytkowej (§ 1 ust. 1 pkt a i ust. 2 pkt a i b Uchwały). SKO nie podzieliło również zdania Skarżącego, co do stawki podatku od gruntu związanego z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą. Organ odwoławczy w swojej decyzji wyjaśnił, że wskazywana przez podatnika stawka może mieć zastosowanie w przypadku prowadzenia działalności pożytku publicznego, którą jest działalność społecznie użyteczna, prowadzona przez organizacje pozarządowe w sferze zadań publicznych określonych w ustawie z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz.U. nr 96, poz. 873 z póżn. zm.). Z akt przedmiotowej sprawy, jak też stanowiska podatnika nie wynikało aby prowadzona przez niego działalność dotyczyła właśnie tej sfery. Powołana obniżona stawka nie może mieć zastosowania w przypadku prowadzenia działalności gospodarczej. Odnośnie niezapoznania podatnika z aktami sprawy przed wydaniem decyzji organ odwoławczy stwierdził, że nie ma takiego obowiązku w przypadkach przewidzianych w art. 165 § 5 Ordynacji podatkowej, tzn. m.in. w sprawach ustalenia zobowiązań podatkowych, które zgodnie z odrębnymi przepisami, ustalane są corocznie, jeżeli stan faktyczny, na podstawie którego ustalono wysokość zobowiązania podatkowego za poprzedni okres nie uległ zmianie. Mając powyższe na uwadze, zarzut skarżącego odnoszący się do nie zapoznania go ze zgromadzonym materiałem dowodowym na żadnym etapie postępowania jest, zdaniem SKO, bezzasadny, ponieważ ustalenie łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2005 nastąpiło na podstawie danych wynikających z informacji "IN-1" i "IR-1", które Skarżący złożył organowi I instancji, po uprzednim wezwaniu, w dniu 25.08.2003 r. Dane te również stanowiły podstawę opodatkowania w 2004 r. Zmianie ulegał tylko stan prawny w związku ze zmianą stawek podatku, które gmina ustala corocznie w drodze uchwały. Stan faktyczny, tj. powierzchnia gruntów i budynków, która stanowiła podstawę ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego za poprzedni okres nie uległa zmianie. Na powyższą decyzję Pan T. W. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, w której zwrócił się o uchylenie jej w całości. W uzasadnieniu przytoczył te same argumenty, co w odwołaniu. Ponadto Skarżący podkreślił, że art. 6 ust. 1 upol nie daje organowi podatkowemu możliwości ustalania i wymierzania podatku od całej nieruchomości, w tym też w stosunku do części nieruchomości, która nie jest i nie może być wykorzystywana zgodnie ze swym przeznaczeniem ze względu na swój stan techniczny. Ponadto nadmienił, że organy podatkowe nie przeprowadziły prawidłowo postępowania podatkowego i nie zapoznały go na żadnym etapie z zebranym materiałem dowodowym. W ocenie skarżącego powyżej wskazane rażące naruszenia prawa uzasadniają jego stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje; Skarga zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie Sąd zauważa, iż zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Przechodząc do meritum sprawy Sąd zauważa, iż kluczowe znaczenie dla każdego postępowania ma należyte ustalenie stanu faktycznego sprawy, tylko bowiem w takim przypadku możliwe jest prawidłowe ustalenie zakresu praw i obowiązków strony takiego postępowania. Zgodnie z treścią art. 122 Ordynacji podatkowej obowiązkiem organów podatkowych jest podjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. W przedmiotowym artykule została wyrażona zasada prawdy obiektywnej. Jej treść oznacza, że obowiązkiem organu podatkowego jest ustalenie stanu faktycznego zgodnie z rzeczywistym stanem, a jeżeli okaże się to niemożliwe, dokonanie ustaleń zbliżonych do stanu rzeczywistego. Odnosząc dotychczasowe spostrzeżenia do rozpatrywanej sprawy należy stwierdzić, zdaniem Sądu, że organy obu instancji nie uczyniły zadość obowiązkom ciążącym na nich z mocy powołanego wyżej przepisu. W szczególności nie wyjaśniły one, w sposób nie budzący wątpliwości, kluczowej kwestii dla przedmiotowego postępowania a mianowicie powierzchni nieruchomości będącej podstawą wymiaru podatku. Organ drugiej instancji podnosi, że osoby fizyczne zgodnie z art. 6 ust. 6 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych są obowiązane złożyć właściwemu organowi podatkowemu informacje o nieruchomościach lub obiektach budowlanych mających wpływ na wysokość opodatkowania w przedmiotowej sprawie określenia prawidłowej powierzchni użytkowej budynku oraz gruntu. Należy stwierdzić, że powyższy przepis nie zwalnia organu podatkowego z obowiązku nałożonego na niego przez art. 122 Ordynacji podatkowej. W przedmiotowej sprawie skarżący postawił organom zarzut błędnego ustalenia powierzchni gruntu i budynku. Skoro taki zarzut został postawiony to należało ustalić w trakcie prowadzonego postępowania podatkowego rzeczywistą powierzchnię, która stanowi podstawę opodatkowania. Reasumując dotychczasowe uwagi należy stwierdzić, że podstawową zasadą postępowania dowodowego jest zasada swobodnej oceny dowodów. Nie jest to ocena dowolna, organ powyższą ocenę powinien oprzeć na przekonywujących podstawach i dać temu wyraz w uzasadnieniu. Jak to podkreślił SN w wyroku z dnia 23 listopada 1993 r. (sygn. akt III ARN 55/94) zarzut dowolności wykluczają dopiero ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego, zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący, a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego do wydania decyzji o przekonywającej treści. Zdaniem Sądu skoro podatnik twierdził, że dane wynikające z poprzedniej deklaracji nie są aktualne czy też nie są zgodne z rzeczywistym stanem to organ podatkowy mógł albo wezwać go do złożenia aktualnej deklaracji podatkowej albo też w ramach wszczętego postępowania podatkowego ustalić faktyczną podstawę opodatkowania. Organ podatkowy zaniechał w niniejszej sprawie obu czynności. W rozpatrywanej sprawie organ odwoławczy nie zgromadził i nie zbadał w sposób wyczerpujący materiału dowodowego. W tym stanie rzeczy ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego, jest zdaniem Sądu, dowolna. Konkludując: Samorządowe Kolegium Odwoławcze naruszyło art. 122 w związku z art. 187 i 191 Ordynacji podatkowej poprzez nieustalenie w sposób nie budzący wątpliwości powierzchni nieruchomości, będącej podstawą wymiaru podatku. Powyższe zaniechanie stanowi naruszenie przepisów procedury, które miało wpływ na wynik sprawy i spowodowały konieczność uchylenia przedmiotowej decyzji i ponownego rozpatrzenia sprawy. W związku z powyższym, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c), art. 152 w zw. z art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z póź. zm.), orzekł jak w sentencji.