II OSK 16/06

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maria Rzążewska Sędziowie sędzia NSA Teresa Kobylecka (spr.) Sędzia NSA Eugeniusz Mzyk Protokolant: Magdalena Baduchowska po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2006r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B. z o.o. z siedzibą w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 7 września 2005r., sygn. akt II SA/Łd 592/05 ze skargi J. J. na decyzję Wojewody Łódzkiego z dnia [...] lutego 1998r.,nr [....] w przedmiocie pozwolenia na budowę 1) uchyla zaskarżony wyrok i postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 22 czerwca 2005r. o podjęciu zawieszonego postępowania i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi; 2) zasądza od J. J. na rzecz B. Spółki z o.o. z siedzibą w K. kwotę 430 (czterysta trzydzieści) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. II OSK 16/06 UZASADNIENIE Zaskarżonym wyrokiem z dnia 7 września 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił decyzję Wojewody Łódzkiego z dnia [...] lutego 1998 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] grudnia 1997 r., którą zatwierdzono projekt budowlany stacji paliw płynnych "B." oraz udzielono pozwolenia na budowę stacji, obejmującego stację paliw płynnych o pojemności 200 m², w tym pawilon sklepowy stacji, myjnię samochodową, 4 dystrybutory paliwa pod wiatą, zespół 4 zbiorników podziemnych na paliwo płynne, stanowisko nalewowe dla cysterny, stanowisko obsługowe (odkurzacz), śmietnik, magazyn, parkingi dla samochodów, osobowych, drogi i place wewnętrzne wraz z siecią wodociągową i kanalizacyjną, siecią kablową, oświetleniem terenu, usunięciem kolizji energetycznej, kanalizacją telefoniczną, instalacją technologiczną paliwa zgodnie z zatwierdzonym projektem, stanowiącym załącznik do decyzji, na nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że skargę na powyższą decyzję Wojewody Łódzkiego z dnia [...] lutego 1998 r. wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie J. J. Postanowieniem z dnia 31 sierpnia 2001 r. Naczelny Sąd Administracyjny zawiesił postępowanie w sprawie na podstawie art. 177 § 1 pkt 6 kpc w zw. z art. 59 ustawy z dnia 11 maja 1995 o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, z uwagi na wskazanie przez skarżącego nieprawidłowego adresu. Ponieważ skarga została wniesiona do NSA przed dniem 1 stycznia 2001 r., zaś postępowanie nie zostało zakończone sprawa na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (zwanej dalej ppsa) podlegała rozpoznaniu przez wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z dnia 2 czerwca 2005 r., w oparciu o art. 128 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi podjął postępowanie w sprawie, nie znajdując podstaw do jego umorzenia, mimo upływu trzyletniego okresu jego zawieszenia. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd podniósł, że niewskazanie nowego adresu zamieszkania przez J. J. po wniesieniu skargi, w związku z jego wyprowadzeniem się z dotychczasowego miejsca zamieszkania (Ł., ul. R.) oraz przeniesieniem siedziby prowadzonej przezeń firmy z terenu nieruchomości sąsiadującej z terenem inwestycji (Ł., ul. A.), nie ma wpływu na bieg sprawy. Doręczając bowiem skarżącemu wezwanie do usunięcia braków formalnych został on pouczony o obowiązku informowania Sądu o każdej zmianie adresu zamieszkania, adresu dla doręczeń oraz siedzibie firmy (art. 41 § 1 i 2 kpa w zw. z art. 59 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym – obowiązujące w dacie dokonywania pouczenia). Tym samym nie było podstaw do zawieszenia postępowania sądowego na podstawie art. 177 § 1 pkt 6 kpa w zw. z art. 59 ustawy z dnia 11 maja 1995 o Naczelnym Sądzie Administracyjnym. Zaniechanie powyższego obowiązku skutkować winno uznaniem za skuteczne doręczenia dokonanego pod dotychczasowy adres (art. 41 § 2 kpa w zw. art. 59 ustawy z dnia 11 maja 1995 o Naczelnym Sądzie Administracyjnym) i kontynuowaniem postępowania sądowoadministracyjnego, nie zaś zawieszeniem postępowania z uwagi na brak możliwości nadania sprawie dalszego biegu. Wojewódzki Sąd Administracyjny powołując się na orzecznictwo Sądu Najwyższego oraz poglądy doktryny (uchwałę SN z dnia 25.II.1985 r. sygn. III CZP 86/84, OSCP 1985/11/168, T.Woś, H.Knysiak-Molczyk, M.Romańska – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz 2005, str. 406, teza 2) stwierdził, że w przypadku zawieszenia postępowania mimo nieistnienia podstawy do jego zawieszenia, w każdym czasie, w tym także przy rozważaniu przesłanek umorzenia postępowania konieczne jest jego podjęcie. Badając natomiast legalność zaskarżonej decyzji Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, iż z uwagi na niesporną w sprawie okoliczność, iż inwestor przystąpił do realizacji robót budowlanych w sierpniu 1997 r., zanim decyzja o pozwoleniu na budowę stała się ostateczna postępowanie w przedmiocie udzielenia pozwolenia na budowę uznać należało za bezprzedmiotowe. Decyzja o pozwoleniu na budowę może dotyczyć tylko przyszłych zamierzeń inwestycyjnych, zatem realizacja robót budowlanych przez inwestora przed uzyskaniem ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, nawet jeśli nie została wykonana całość tych robót powoduje bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego wszczętego wnioskiem o pozwolenie na budowę. Biorąc to pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit "a" i "c" w zw. z art. 135 ppsa uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą decyzję organu I instancji. Skargę na decyzję Wojewody Łódzkiego wniósł inwestor B. Sp. z o.o. z siedzibą w K., reprezentowana przez pełnomocnika adwokata J. K. Podstawą skargi kasacyjnej jest zarzut naruszenia przepisów postępowania, które miało decydujący wpływ na wynik sprawy, a to: - art. 128 § 1 w zw. z art. 130 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez podjęcie postępowania zawieszonego z urzędu w sytuacji, gdy należało je umorzyć, - art. 133 § 1 ppsa poprzez wydanie wyroku w oparciu o stan faktyczny sprzeczny z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie, - art. 106 § 3 ppsa poprzez nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego w celu usunięcia istniejących w sprawie wątpliwości co do upływu terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta w sprawie pozwolenia na budowę. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że zgodnie z art. 128 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi podstawą podjęcia zawieszonego postępowania jest ustanie przyczyny zawieszenia, a nie domniemany brak jej istnienia. W sytuacji zawieszenia postępowania na skutek podania przez skarżącego błędnego adresu sąd musi umorzyć postępowanie w razie braku wniosku o podjęcie postępowania w ciągu 3 lat od zawieszenia. Zdaniem skarżącego J. J. nie został w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym skutecznie pouczony o obowiązku informowania sądu o zmianie adresu, ponieważ po wniesieniu przez niego skargi żadne pismo z sądu (w tym również wezwanie do uzupełnienia braków formalnych, które według sądu zawierało odpowiednie pouczenie) nie dotarło do niego. Zasadnym więc było zawieszenie postępowania przez Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 177 § 1 pkt 6 kpc. J. J. nie złożył wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania. Spełnione zatem zostały przesłanki z art. 130 § 1 ppsa obligujące sąd do umorzenia postępowania, a nie przesłanki z art. 128 1 ppsa uprawniające sąd do podjęcia postępowania. Ponadto skarżący zarzucił, że Sąd nie wyjaśnił wątpliwości co do podstawowego faktu dla rozstrzygnięcia, jakim jest ostateczność decyzji o pozwoleniu na budowę w momencie rozpoczęcia budowy przez B. Sąd miał możliwość wyjaśnienia tych wątpliwości poprzez przeprowadzenie uzupełniających dowodów, zgodnie z art. 106 § 3 ppsa, które to uchybienie miało w efekcie decydujący wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Stosownie do regulacji art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i jest związany podstawami w niej zawartymi, z urzędu może brać pod uwagę jedynie okoliczności uzasadniające nieważność postępowania. W myśl art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: naruszeniu prawa materialnego, przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wyłącznym zarzutem skargi kasacyjnej w sprawie niniejszej jest zarzut naruszenia przez sąd administracyjny przepisów postępowania, mający istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 128 § 1 w zw. z art. 130 § 1, art. 133 § 1 i art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (zwanej ppsa). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzut naruszenia przez Sąd I instancji przepisu podstępowania – art. 128 § 1 ppsa – poprzez podjęcie postępowania sadowego postanowieniem z dnia 2 czerwca 2005 r. ma usprawiedliwioną podstawę. Postanowienie o podjęciu postępowania sądowego nie podlega zaskarżeniu, stąd zarzuty co do niego mogą być podnoszone dopiero w skardze kasacyjnej od wyroku wydanego po podjęciu postępowania sądowego. Będący podstawą prawną postanowienia z dnia 2 czerwca 2005 r. przepis art. 128 § 1 ppsa stanowi, że Sąd podejmuje z urzędu postępowanie, gdy ustanie przyczyna jego zawieszenia. Sąd pierwszej instancji podejmując postępowanie w sprawie na podstawie tego przepisu i nie znajdując podstaw do jego umorzenia, mimo nie zgłoszenia wniosku o jego podjęcie w ciągu trzech lat od daty postanowienia o zawieszeniu, nie wykazał z czego wyprowadził wniosek, że doręczając skarżącemu J. J. wezwanie do usunięcia braków formalnych NSA pouczył go o obowiązku informowania Sądu o każdej zmianie adresu zamieszkania, adresu dla doręczeń oraz siedziby firmy, gdyż pouczenie takie nie jest zawarte w treści znajdującego się w aktach sprawy odpisu tego wezwania. Należy podzielić stanowisko sądu pierwszej instancji, że zaniechanie przez stronę obowiązku informowania sądu o zmianie adresu skutkować winno uznaniem za skuteczne doręczenia dokonanego pod dotychczasowy adres (art. 41 § 2 kpa w zw. art. 59 ustawy z dnia 11 maja 1995 o Naczelnym Sądzie Administracyjnym – obowiązujące w dacie zawieszenia postępowania) i kontynuowaniem postępowania sądowoadministracyjnego, nie zaś zawieszeniem postępowania z uwagi na brak możliwości nadania sprawie dalszego biegu, jednak nałożenie przez sąd na stronę takiego obowiązku musi być skuteczne i nie można go jedynie domniemywać. Przesłanka zawieszenia postępowania sądowego zachodzi wówczas, gdy zostaną wyczerpane wymagane w danych okolicznościach czynności sądu. Podjęcie postępowania sądowego z naruszeniem przepisu art. 128 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz .U. Nr 153, poz. 1270) skutkuje uchyleniem zaskarżonego wyroku na podstawie art. 185 § 1 tej ustawy. Orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego uzasadnia art. 203 i art. 205 ustawy.