II OSK 263/06

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Włodzimierz Ryms Sędziowie Jacek Chlebny Stanisław Nowakowski /spr./ Protokolant Marcin Sikorski po rozpoznaniu w dniu 31 stycznia 2007 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. W. reprezentowanej przez E. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 września 2005 r., sygn. akt IV SA/Wa 830/05 w sprawie ze skargi P. W. reprezentowanej przez E. W. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] lutego 2005 r., nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego 1. uchyla zaskarżony wyrok z dnia 6 września 2005 r., sygn. akt IV SA/Wa 830/05 2. uchyla decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] lutego 2005 r., nr [...], oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta W. z dnia [...] grudnia 2004 r. 3. zasądza od Wojewody Mazowieckiego na rzecz E. W. kwotę 295 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 6 września 2005 r. sygn. akt IV SA/Wa 830/05 oddalił skargę E. W. działającej w imieniu małoletniej P. W. na decyzję w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego. Sąd pierwszej instancji podzielił ustalenia faktyczne przedstawione w decyzji Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] lutego 2005 r. podnosząc, że Wojewoda Mazowiecki na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 15 ust 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001 r., nr 87, poz. 960 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania E. W., utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] grudnia 2004 r. o wymeldowaniu nieletniej P. W. z pobytu stałego z lokalu nr [...], przy ul. M. w W. Postępowanie o wymeldowanie wszczęto na wniosek Urzędu W., Wydziału Zasobów Lokalowych dla Dzielnicy P., do którego tytuł prawny ma gmina. W oparciu o zeznania E. W. (babci małoletniej), G. W. (ojca małoletniej) i sąsiadów mieszkających przy ul. M. w osobach G. S. i M. K. oraz dowody z dokumentów (m. in. zaświadczenie z przedszkola i szkoły, potwierdzenie zameldowania na pobyt czasowy) ustalono, iż P. W. wraz z matką I. W. wyprowadziła się z lokalu nr [...], przy ul. M. w W. w 1996 r., do babci - E. W., mieszkającej w Wi., przy ul. K. W mieszkaniu tym (gdzie nadal mieszka jej ojciec) nie była od 1996 r. i nie pozostawiła w nim żadnych rzeczy osobistych. Wszystkie rzeczy posiada w Wi. i tu obecnie skoncentrowane jest jej życie. Tu uczęszczała do przedszkola, a obecnie chodzi do szkoły. Matka małoletniej w 1998 r. wyjechała za granicę po czym Sąd Rejonowy w O. postanowieniem z dnia 18 lipca 2002 r. orzekł o umieszczeniu małoletniej P. W. w rodzinie zastępczej babki i zawieszeniu prawa wykonywania władzy rodzicielskiej matce na czas pobytu za granicą. Aktualnie (od 5 lipca 2004 r. do 30 czerwca 2007 r.) P. W. zameldowana jest na pobyt czasowy pod adresem zamieszkania babki. W tej sytuacji organ stwierdził, iż dobrowolność i trwałość opuszczenia spornego lokalu przez P. W. nie budzi wątpliwości, zatem zostały spełnione przesłanki z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, stanowiącego że organ gminy wydaje decyzję o wymeldowaniu osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego i nie dopełniła obowiązku meldunkowego. W ocenie Sądu pierwszej instancji ustalenia w zakresie spełnienia przesłanek do wymeldowania, wynikające z powołanego przepisu prawa materialnego zostały właściwie poczynione, ocenione i udowodnione w całym toku postępowania administracyjnego. Z przedstawionego stanu sprawy wynika bowiem, że P. W. opuściła dobrowolnie i na trwałe miejsce stałego pobytu w 1996r. i od tego momentu miejscem, w którym koncentrują się wszystkie jej codzienne sprawy, miejsce gdzie codziennie przebywa, uczy się i wypoczywa jest dom rodziny zastępczej. Tam stworzono jej prawdziwe ognisko domowe. Oznacza to, że pobyt w nieruchomości przy ul. Modrzewiowej stwarzał stan fikcji meldunkowej, a - jak słusznie Wojewoda Mazowiecki podkreślił - zadaniem organów meldunkowych jest likwidowanie rozbieżności istniejących pomiędzy zapisami w ewidencji a stanem rzeczywistym. Zdaniem WSA małoletnia P. W. opuściła miejsce pobytu stałego wraz z matką w 1996 r., a kilkunastoletnie faktyczne zamieszkanie u babci w innej miejscowości, założenie w niej ośrodka życia osobistego, a także niepodejmowanie działań zmierzających do przywrócenia możliwości pobytu w dotychczasowym lokalu i zerwanie z nim związków pozwala na ocenę jaką poczynił organ, że nastąpiło opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy z 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Powyższy wyrok zaskarżony został skargą kasacyjną, w której pełnomocnik skarżącej – adwokat – zarzuca: naruszenie prawa materialnego w postaci art. 15 ust. 2 ustawy o z dnia 10 kwietnia 1974 r. ewidencji ludności i dowodów osobistych (Dz. U. z 2001. Nr 87, poz. 960) przez błędną jego wykładnię polegającą na uznaniu, iż stałym miejscem zamieszkiwania P. W. jest miejsce zamieszkiwania E. W. stanowiącej dla niej rodzinę zastępczą. Wskazując na powyższy zarzut wnosi o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. Zdaniem wnoszącego skargę kasacyjna małoletnia P. W. nie opuściła dobrowolnie lokalu, gdzie zameldowana jest na stałe, lecz zmuszona była wobec wyjazdu swej matki za granice do zamieszkania wspólnie z babcia, gdyż jej ojciec zachowywał się wobec niej wrogo zaniedbując obowiązku alimentacyjnego. Nadto podnosi się w skardze kasacyjnej, że jest to stan przejściowy, ponieważ ma wrócić matka małoletniej i osobiście zająć się wychowaniem córki. Podkreśla też skarżący, że nie wzięto pod uwagę, iż zachodzi różnica pomiędzy zamieszkiwaniem na stałe a pobytem czasowym, jak to jest w rozpatrywanym przypadku. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy. Stosownie do art. 4 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr.139, poz.993ze zm.) obowiązek meldunkowy polega na: 1) zameldowaniu się w miejscu pobytu stałego lub czasowego; 2) wymeldowaniu się z miejsca pobytu stałego lub czasowego. Nie ulega wątpliwości, a przyjmują to organy obu instancji a także sąd pierwszej instancji, że małoletnia P. W. po orzeczeniu sądu rodzinnego zamieszkała u swej babci i tam zameldowała się na pobyt czasowy. Dopełniła więc obowiązku meldunkowego. Natomiast z art. 7 ust. 1. ustawy wynika, że pobytem czasowym jest przebywanie bez zamiaru zmiany miejsca pobytu stałego w innej miejscowości pod oznaczonym adresem lub w tej samej miejscowości, lecz pod innym adresem. Z kolei (art. 8) osoba zameldowana na pobyt czasowy i przebywająca w tej samej miejscowości nieprzerwanie dłużej niż 3 miesiące jest obowiązana zameldować się na pobyt stały, chyba że zachodzą okoliczności wskazujące na to, iż pobyt ten nie utracił charakteru pobytu czasowego. Za okoliczności uzasadniające zameldowanie na pobyt czasowy trwający ponad 3 miesiące uważa się w szczególności (wyliczenie przykładowe w art. 8 pkt od 1 do 4) także (pkt 2) pobyt związany z kształceniem się, leczeniem, wypoczynkiem lub ze względów rodzinnych. Skoro więc właściwy organ administracji publicznej uznał, że małoletnia P. W. spełnia warunki do czasowego zameldowania na okres od 5 lipca 2004 r. do 30 czerwca 2007 r., to trzeba konsekwentnie przyjąć, że bez wyeliminowania z obrotu prawnego czasowego zameldowania nie można uznać, iż małoletnia skarżąca bez wymeldowania opuściła dotychczasowe miejsce zamieszkania, w którym zameldowana jest na pobyt stały (art. 15 ust. 2 ustawy). Należy zwrócić uwagę, że w przepisie art. 15 ust. 2 ustawy, który stanowi podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia o wymeldowaniu małoletniej z pobytu stałego, nie tylko chodzi o wymeldowanie z pobytu stałego ale też z pobytu czasowego. Wynika stąd, że ustawodawca zarówno zameldowanie na pobyt czasowy jak i stały traktuje analogicznie. Nie może więc być takiej sytuacji, że organy administracji publicznej nie kwestionując prawidłowości zameldowania na pobyt czasowy, w takim (czasowym) zameldowaniu i zamieszkaniu dostrzegają fikcyjność zameldowania na pobyt stały z uwagi na brak realizacji tak zwanego centrum życiowego. Zameldowanie czasowe stanowi dla strony jednocześnie potwierdzenie, że dopełniła nałożone przepisami ustawy obowiązki w zakresie ewidencji meldunkowej i dopóki to czasowe zameldowanie nie zostanie uznane za niezgodne z ustawą o ewidencji ludności, tak długo nie może być kwestionowane zameldowanie na pobyt stały, z którego nastąpiło czasowe wymeldowanie się do innego lokalu. Nie ma wówczas znaczenia, czy strona nadal korzysta z mieszkania, w którym jest na stałe zameldowana czy też nie korzysta. To organ administracyjny meldując stronę na ponad trzymiesięczny pobyt czasowy uznał, że zachodzą szczególne warunki do zameldowania na taki pobyt czasowy (art. 8 ust. 1 pkt. 2) przy zachowaniu zameldowania dotychczasowego na pobyt stały. Wątpliwości co do charakteru pobytu uzasadniającego zameldowanie na okres dłuższy niż 3 miesiące, organ administracyjny miał obowiązek rozstrzygnąć (art. 8 ust. 2), w toku załatwienia sprawy o zameldowanie na pobyt czasowy. W sprawie niniejszej stan faktyczny nie jest sporny. Zasadnie podnosi się w skardze kasacyjnej, że małoletnia P. W. nie opuściła dobrowolnie lokalu, w którym jest zameldowana na pobyt stały, gdyż jako osoba małoletnia, nad którą powierzono opiekę jej babce, wyznaczając w domu babci miejsce pobytu, nie mogła decydować o tym, gdzie chce mieszkać. Odwoływanie się w takiej sytuacji do tego, że małoletnia nie zamieszkuje w ogóle w miejscu stałego zameldowania jest bez znaczenia. Z tych przeto względów, z uwagi na naruszenie przepisów prawa materialnego, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) uchylił zaskarżony wyrok i rozpoznając skargę uchylił decyzję Wojewody Mazowieckiego i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta W. (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd orzekł na podstawie art. 203 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.