II OSK 1468/05

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Barbara Adamiak Sędziowie Sędzia NSA Joanna Banasiewicz Sędzia NSA Stanisław Nowakowski ( spr. ) Protokolant Elżbieta Maik po rozpoznaniu w dniu 14 września 2007 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 6 września 2005 r. sygn. akt II SA/Kr 938/03 w sprawie ze skargi J. B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 6 września 2005 r. oddalił skargę J. B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] w przedmiocie wymeldowania. Wyrok został wydany w następujących okolicznościach sprawy: Prezydent Miasta K. decyzją z dnia [...] na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001 r. Nr 87 poz. 960 ze zm.) oraz art. 104 k.p.a. orzekł o wymeldowaniu J. B. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy [...] w K. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w dniu 14 czerwca 2002 r. z wnioskiem o wymeldowanie J. B. z lokalu nr [...] przy Al. [...] w K. wystąpił właściciel lokalu M. J. podnosząc, że wyżej wymieniony nie mieszka w przedmiotowym lokalu. W toku postępowania administracyjnego organ ustalił, że J. B. jest zameldowany w lokalu [...] znajdującym się w budynku przy Al. [...] w K. od 1974 r. na pobyt stały. Najemcą lokalu jest A. B, ojciec J. B. Z zeznań w charakterze świadka złożonych przez A. B. wynikało, że od 1990 r. syn J. przebywa za granicą. Od czasu wyjazdu był 4 czy 5 razy w Polsce, wówczas zatrzymywał się w przedmiotowym lokalu. Ostatni raz był w mieszkaniu na Święta Bożego Narodzenia 2001 roku na 1 dzień. Świadek podał, że syn wyjechał za granicę w celach zarobkowych. Ma z nim kontakt jedynie telefoniczny, nie posiada adresu, gdyż syn często zmienia miejsce pracy, jak też kraj. Fakt nie zamieszkiwania J. B. w przedmiotowym lokalu potwierdził również w dniu 25 czerwca 2002 r. J. J., który wskazał, że co najmniej od 1999 roku nie widuje J. B. na terenie kamienicy przy Al. [...] w K. Organ podniósł, że dalsze czynności podjęte w toku prowadzonego postępowania administracyjnego nie pozwoliły na ustalenie faktycznego miejsca pobytu J. B. Prezydent Miasta K., mimo wystąpienia do organów Policji, Centralnej Kartoteki Skazanych, Centralnego Biura Adresowego, nie ustalił miejsca zamieszkiwania J. B., dlatego też wystąpił do Sądu Rejonowego dla K. o ustanowienie dla niego przedstawiciela. Postanowieniem z dnia 3 grudnia 2002 r., sygn. akt [...], Sąd Rejonowy dla K. ustanowił dla J. B., jako nieobecnego w miejscu pobytu stałego przedstawiciela, w osobie A. B., do reprezentowania jego interesów w przedmiotowej sprawie. Organ podsumowując powyższe oraz biorąc pod uwagę treść przepisu art.15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, który stanowi, że gdy osoba bez wymeldowania się opuściła miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim co najmniej przez okres sześciu miesięcy, a nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić stwierdził, że zasadne jest wymeldowanie J. B. Organ zaznaczył, że przepisy wymienionej ustawy mają na celu likwidację fikcji polegającej na niezgodności zapisu ewidencji ludności z rzeczywistym miejscem pobytu stałego osoby, której dotyczy obowiązek meldunkowy. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł A. B. żądając jej uchylenia. W uzasadnieniu odwołujący podniósł, że reprezentuje interesy syna, J. B. oraz, że w trakcie postępowania administracyjnego nie potwierdził opuszczenia przez syna miejsca stałego pobytu na stałe. Dowodził, że nieobecność syna wynikała z powodu podjęcia przez niego pracy poza granicami Polski, do czego miał prawo zgodnie z art. 65 pkt 1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej. A. B. przyznał, że kontakt z synem jest utrudniony w związku z wykonywaniem przez niego pracy na platformach wiertniczych, ale zawsze istniała możliwość kontaktu korespondencyjnego za pośrednictwem któregoś z jego niemieckich, czy norweskich przyjaciół. Odwołujący się wyjaśnił, że nie podał ich adresów, ponieważ nie uważał za słuszne wciąganie w swoje sprawy osób trzecich bez ich upoważnienia. W związku z powyższą sytuacją zdecydował się wskazać adres korespondencyjny syna, tj : (adres w Niemczech) Ponadto odnosząc się do przedstawionej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji argumentacji A. B. podał, że stosownie art. 15 pkt. 3 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych osoba wyjeżdżająca za granicę na okres dłuższy niż dwa miesiące jest zobowiązana zgłosić swój wyjazd. J. B. nie zawiadomił o swoim wyjeździe, co w ocenie A. B. należy uznać za niedopatrzenie, bowiem jego syn J. nie zamierzał nigdy pozostać na stałe za granicą, a także zmienić obywatelstwa. Wojewoda [...] decyzją dnia [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 ze zm.) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Skargę na powyższą decyzję wniósł w imieniu skarżącego A. B. zarzucając naruszenie przepisów art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. po przez niewłaściwe przeprowadzenie postępowania dowodowego dotyczącego ustalenia miejsca pobytu J. B. Skarżący wyjaśnił, że organ mógł ustalić miejsce stałego pobytu jego syna, bowiem w uzasadnieniu odwołania wskazano adres pod którym przebywa. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 6 września 2005 r., sygn. akt II SA/Kr 938/03 oddalił skargę J. B. na powołaną decyzję. W ocenie Sądu organy obu instancji prawidłowo przeprowadziły postępowanie administracyjne i trafnie zastosowały przepis art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Sąd pierwszej instancji powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego wyjaśnił, że przepisy ustawy o ewidencji ludności mają charakter porządkowy, rejestracyjny, mają odzwierciedlać i wskazywać jakie jest faktyczne miejsce pobytu danej osoby. Uznano zatem, że istota sprawy sprowadzała się do ustalenia czy J. B. opuścił miejsce swojego dotychczasowego pobytu stałego tj lokalu nr [...] w budynku przy ul [...] w K. Sąd podzielił stanowisko organów obu instancji, że z materiału dowodowego zebranego w sprawie jednoznacznie wynika, że J. B. od 1990 r. mieszkał i pracował poza granicami kraju. Ponadto, jak wskazał Sąd pierwszej instancji ojciec skarżącego A. B. sam podał, że syn od wyjazdu był w Polsce 4-5 razy, w tym ostatni pobyt trwał tylko jeden dzień w czasie świąt Bożego Narodzenia. Podniósł także, że J. B. nie utrzymuje kontaktów ze swoją siostrą mieszkającą w K. Także A. B., podał organom administracyjnym, że nie zna miejsca pobytu syna i dlatego organ wystąpił do sądu o ustanowienie kuratora dla nieznanego z miejsca pobytu. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wszystkie te okoliczności wskazują i potwierdzają fakt, że J. B. w sposób dobrowolny i trwały opuścił miejsce swojego dotychczasowego pobytu stałego. Brak natomiast argumentów potwierdzających stanowisko J. B. twierdzącego, że jego syn J. nie opuścił w sposób trwały dotychczasowego miejsca pobytu i ma zamiar w przyszłości do niego powrócić. Jest to w ocenie Sądu twierdzenie gołosłowne, bowiem nie zostało potwierdzone żadnymi dowodami. Sąd podkreślił również, że już sam fakt nie nawiązania kontaktu z J. B. przez jego ojca w toku trwania przedmiotowego postępowania administracyjnego dodatkowo potwierdza, iż doszło do trwałego opuszczenia miejsca stałego pobytu przez J. B. Natomiast podnoszony zamiar jego ewentualnego powrotu nie jest wykazaniem zamiaru J. B., a co najwyżej życzeniem A. B. W skardze kasacyjnej pełnomocnik skarżącego – adwokat - zaskarżył wyrok Sądu pierwszej instancji w całości, zarzucając mu naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych polegające na przyjęciu, że skarżący opuścił miejsce stałego pobytu bez zamiaru powrotu, co w konsekwencji uznano za spełnienie się przesłanki z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych warunkujące wydanie decyzji o wymeldowaniu skarżącego z przedmiotowego lokalu przy Al. [...] w K. Pełnomocnik skarżącego w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, powołując się na wyrok NSA z dnia 13 marca 2003 r., sygn. V SA 2863/02 wskazał, że organy obu instancji oraz WSA nie dokonały starań w toku postępowania administracyjnego, by ustalić wolę J. B. co do trwałego opuszczenia przedmiotowego lokalu, czym naruszyły przepisy prawa. A. B. podzielając stanowisko zaprezentowane w powyższym orzeczeniu wskazał, że rezygnacja z prawa przebywania w lokalu powinna zostać wyrażona poprzez złożenie oświadczenia woli, bądź przez odpowiednie zachowanie, które w sposób nie budzący wątpliwości będzie wyrażać wolę danej osoby. J. B. takiego oświadczenia natomiast nigdy nie złożył. Zadaniem organów administracyjnych było dokładne zbadanie woli J. B., co do zamiaru opuszczenia przedmiotowego lokalu wraz z jednoczesnym zerwaniem wszelkich związków z tym lokalem, ustalenie czy J. B. nie przebywa pod przedmiotowym adresem oraz zbadanie adresu miejsca jego przebywania i sprawdzenie, czy tam skupiają się jego interesy materialne i osobiste. W ocenie pełnomocnika wnoszącego skargę kasacyjną na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego nie można jednoznacznie stwierdzić, że pobyt J. B. za granicą należy uznać za "skonsolidowanie jego ośrodka materialnego i osobistego tamże, skoro skarżący przebywanie poza krajem łączy jedynie z pracą zawodową." Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Stosownie do przepisu art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 ze zm.) organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która utraciła uprawnienie wymienione w art. 9 ust. 2 i bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego, albo osoby, która bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim co najmniej przez okres 6 miesięcy, a nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić (art. 15 ust. 2). Powyższe przepisy są przepisami porządkowymi, rejestracyjnymi wspomagającymi prawidłowe i racjonalne wykonywanie przez organy władzy ich funkcji. Należy też podkreślić, że organ gminy wydając decyzję o wymeldowaniu bądź odmowie wymeldowania nie bada kwestii uprawnień strony do lokalu, co zostało jednoznacznie stwierdzone w uzasadnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r., sygn. akt K 20/01, OTK-A 2002/3/34 stwierdzającego niekonstytucyjność art. 9 ust. 2 ustawy. A. B. zarzucił w skardze kasacyjnej błędną wykładnię art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W jego ocenie nie doszło do spełnienia przesłanki polegającej na opuszczeniu dotychczasowego miejsca pobytu stałego przez jego syna – J. B. jakim jest lokal nr [...] przy Al. [...] w K. Twierdzenie to uzasadnił tym, że J. B. wyjechał za granicę w celu podjęcia pracy, bez zamiaru pozostania za granicą. O braku takiego zamiaru ma świadczyć, to że J. B. nigdy nie oświadczył, że zamierza zostać na stałe za granicą oraz jego wizyty w Polsce (4-5 razy od 1990 roku). Poza tym nie ma dowodów na to, że miejsce, w którym obecnie przebywa J. B. jest jego centrum życiowym, w którym skupiają się jego interesy materialne i osobiste. Analizując sprawę, Sąd pierwszej instancji stwierdza, że bezsporne jest, iż J. B. od 1990 r. przebywa i pracuje poza granicami Polski przy czym z wyjaśnień A. B. wynika, że odwiedził lokal przy Al. [...] w K. w ciągu ostatnich kilkunastu lat zaledwie 4-5 razy. Fakt nie zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu potwierdził także J. J. oraz M. J. Ponadto jak ustaliły organy administracyjne J. B. nie utrzymuje kontaktów z rodziną, tj. z siostrą, również zamieszkującą w K. Z powyższego jednoznacznie wynika, że przesłanka opuszczenia przez skarżącego lokalu przy Al. [...] w K. została spełniona. Nie przebywa on w nim od 1990 r., czyli dłużej niż od sześciu miesięcy. Natomiast twierdzenia A. B., że syn opuścił lokal z zamiarem powrotu do niego oraz, że aktywność życiowa syna nadal skupia się w przedmiotowym lokalu nie są poparte żadnymi dowodami. Sąd pierwszej instancji trafnie podkreślił, że okoliczność, iż J. B. nie kontaktował się w toku postępowania administracyjnego, toczącego się w jego sprawie mimo, jak zapewniał jego ojciec, posiadania adresu kontaktowego, świadczyć może dodatkowo o trwałym opuszczeniu miejsca pobytu i braku zamiaru powrotu do przedmiotowego lokalu. Podnoszone zaś przez A. B. stanowisko, że syn ma zamiar powrócić na stałe, winno być raczej uznane jako jego życzenie, a nie okoliczność wynikająca z materiału dowodowego sprawy. Brak kontaktu z J. B. mimo podanego adresu świadczyć może również o tym, że adres ten jest już nie aktualny co oznacza, iż nowy adres pobytu J. B. jest nie znany. Wskazać także należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonał prawidłowej oceny stanu faktycznego ustalonego na podstawie zebranego materiału dowodowego. Zebrane w sprawie materiały były wystarczające by jednoznacznie stwierdzić, że przesłanki art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych zostały spełnione. Nie można bowiem czynić zarzutu, że naruszono przepisy dotyczące wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, skoro zainteresowany czyli strona postępowania nie dała żadnej możliwości by zwrócić się do niej o stosowne oświadczenie woli – jak tego żąda pełnomocnik wnoszącego skargę kasacyjną. To jednak nie oświadczenie decyduje ale ustalone okoliczności co tego, że strona opuściła miejsce stałego pobytu. J. B. opuścił bowiem przedmiotowy lokal na dłużej niż sześć miesięcy, nie występując wcześniej o wymeldowanie z lokalu. Nie można również ustalić obecnego miejsca pobytu skarżącego. Podanie adresu korespondencyjnego nie jest równoznaczne z zamieszkiwaniem pod nim. Z akt sprawy nie wynika także, aby skarżący w jakikolwiek sposób związał z przedmiotowym lokalem swoje sprawy materialne i osobiste. Przez kilka lat był jedynie okazjonalnie w miejscu zameldowania. Nic nie wskazuje na to, by w mieszkaniu, w którym od 1990 r. bywa się jedynie cztery czy pięć razy kształtowało się centrum życiowe J. B. Nie trzeba badać gdzie to centrum aktualnie się kształtuje, bo i nie ma takiej możliwości, wystarczy ustalenie, że nie jest ono wykonywane w miejscowości stałego zameldowania, a przyjmując nawet związane z pracą strony konieczność wyjazdów za granicę nic na to nie wskazuje. Wyraźnie więc aktywność życiowa J. B. skupiona jest wyłącznie poza granicami Polski (praca, znajomi). W toku postępowania zmarł (dnia 6 lutego 2006 r.) kurator dla nieznanego z miejsca pobytu J. B.– A. B. Postanowieniem z dnia 16 maja 2007r. sygn. [...] Sąd Rejonowy dla K. w K. ustanowił kuratorem dla nieznanego z miejsca pobytu J. B. jego siostrę M. B. K., która została powiadomiona o toczącym się postępowaniu kasacyjnym i nie poparła zarzutów skargi kasacyjnej ani im nie oponowała. Biorąc pod uwagę powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 ze zm.) skargę kasacyjną oddalił.