I OSK 1091/06

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rajewska (spr.) Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędzia WSA del. Ewa Kwiecińska Protokolant Edyta Pawlak po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2007r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. A. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 września 2005 r. sygn. akt II SA/Wa 964/05 w sprawie ze skargi K. A. J. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie pozbawienia statusu bezrobotnego 1. oddala skargę kasacyjną, 2. przyznaje od Skarbu Państwa na rzecz adw. A. K. kwotę 294,80 (słownie : dwieście dziewięćdziesiąt cztery złote osiemdziesiąt groszy) zł - wraz z podatkiem od towaru i usług - tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II SA/Wa 964/05, oddalił skargę K. A. J. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie statusu bezrobotnego. Wyrok zapadł w następujących okolicznościach sprawy. Prezydent [...] decyzją z dnia [...], wydaną na podstawie art.13 ust.3 pkt.5 ustawy z dnia 14 grudnia 1994r o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tj. Dz. U. z 2003r,Nr 58, poz.514 ze zm.), orzekł o utracie przez K. J. statusu osoby bezrobotnej z dniem 23 kwietnia 2003r. Wojewoda Mazowiecki decyzją z dnia [...] powyższą decyzję utrzymał w mocy. Wskazał przy tym, że każdy bezrobotny powinien zgłaszać się w wyznaczonych terminach do urzędu pracy celem potwierdzenia swojej gotowości do podjęcia pracy. Informację o terminie kolejnej wizyty skarżący potwierdził swym podpisem na karcie rejestracyjnej. W wyznaczonym dniu nie zgłosił się jednak do urzędu pracy i w ciągu 5 dni nie zawiadomił o uzasadnionej przyczynie swego niestawiennictwa. W tej sytuacji, zgodnie z powołanym przepisem ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, organ I instancji zobowiązany był do pozbawienia go statusu bezrobotnego. Decyzję Wojewody Mazowieckiego K. A. J. zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o przywrócenie mu dotychczasowych uprawnień lub umożliwienie podjęcia płatnego zatrudnienia. Wyjaśnił, że w dniu 23 kwietnia 2003 r. nie stawił się w urzędzie pracy z powodu utraty przytomności spowodowanej głodem. Do organu zatrudnienia zgłosił się w pierwszym dniu roboczym maja 2003r, po otrzymaniu w dniu 30 kwietnia 2003r kolejnego zasiłku z pomocy społecznej oraz opłaceniu z tych środków czynszu za mieszkanie i zakupie żywności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wspomnianym wyrokiem z dnia 5 września 2005 r. oddalił skargę K. A. J. W uzasadnieniu podał, że ustalony przez organy stan faktyczny sprawy nie budzi wątpliwości. Skarżący w wyznaczonym terminie nie stawił się urzędzie pracy, zaś o przyczynie niestawiennictwa poinformował urząd dopiero po upływie 14 dni od tej daty. Spełnione zatem zostały przesłanki do zastosowania art. 13 ust. 3 pkt 5 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył K. A. J., reprezentowany przez adwokata ustanowionego z urzędu, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił: 1) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 13 ust. 3 pkt 5 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, przez błędną jego wykładnię polegającą na nadaniu określonemu tam terminowi charakteru wiążącego, nie zaś instrukcyjnego, oraz przyjęciu, iż samo uchybienie temu terminowi wystarcza do wydania decyzji o utracie statusu bezrobotnego, 2) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm. - dalej ustawa P.p.s.a.), przez oddalenie skargi, pomimo iż zaskarżona decyzja utrzymywała w mocy decyzję Prezydenta [...] wydaną z naruszeniem art. 61 § 4 w związku z art. 10 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, ze z. - dalej kpa), polegającym na braku powiadomienia strony o wszczęciu postępowania w sprawie utraty statusu bezrobotnego i w konsekwencji uchybienie ustawowemu nakazowi zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu, jak również art. 7 kpa, przez niepodjęcie kroków zmierzających do wyjaśnienia przyczyny niestawiennictwa skarżącego. W uzasadnieniu pełnomocnik skarżącego przyznał, że ustalony przez Sąd I instancji stan faktyczny nie budzi wątpliwości. Należy natomiast przyjąć, iż termin określony w art. 13 ust. 3 pkt 5 powołanej ustawy jest jedynie terminem instrukcyjnym. Jego uchybienie uprawnia organ do wszczęcia postępowania administracyjnego, w ramach którego powinien ustalić czy i jak strona usprawiedliwia swoje niestawiennictwo oraz czy wskazane przyczyny czynią je usprawiedliwionym. W przeciwnym wypadku mogłoby bowiem dochodzić do wydawania decyzji o utracie statusu bezrobotnego pomimo oczywistego braku możliwości działania strony np. w wyniku hospitalizacji. Jednocześnie, Sąd I instancji winien był dostrzec, że brak zawiadomienia skarżącego o wszczęciu postępowania przed organem I instancji spowodował pozbawienie go możliwości wyjaśnienia przyczyn niestawiennictwa. Zatem Wojewoda Mazowiecki nieprawidłowo utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, mimo iż nie podjął on czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Jednocześnie pełnomocnik K. A. J. wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Wniosek w tym zakresie został uwzględniony postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 maja 2006 sygn akt I OZ 660/06 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Nietrafny jest w szczególności zarzut naruszenia art.145 § 1 pkt.1 lit. c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art.134 §1 tej ustawy oraz art.61 § 4, art.10 § 1 i art.7 kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z art.134 § 1 P.p.s.a. sąd nie jest związany granicami skargi, co oznacza, że skarga powinna być uwzględniona, jeżeli - niezależnie od zarzutów w niej podniesionych i wniosków w niej sformułowanych - sąd stwierdzi naruszenia prawa obligujące go do wzruszenia zaskarżonego aktu lub czynności. Nie wszystkie jednak uchybienia mogą uzasadniać wzruszenie zaskarżonego działania organów administracji publicznej. W myśl art.145 § 1 pkt.1 lit.c ustawy P. p. s. a. Sąd zobowiązany jest uwzględnić skargę, gdy popełnione przez organ naruszenie przepisów postępowania, mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Warunkiem niezbędnym uchylenia na tej podstawie orzeczenia organu administracji publicznej jest prawdopodobieństwo oddziaływania naruszeń prawa procesowego na treść decyzji lub postanowienia, a więc na ukształtowanie w nich stosunku administracyjnoprawnego materialnego lub procesowego. Jeżeli zatem organ dopuści się naruszeń prawa, które nie mogłyby mieć wpływu na treść rozstrzygnięcia, to brak jest podstaw do uwzględnienia skargi. W stanie faktycznym i prawnym niniejszej sprawy sygnalizowane w skardze kasacyjnej okoliczności nie mogły być uznane za uchybienia procesowe tego rodzaju, które miałyby wpływ na wynik postępowania administracyjnego, a w konsekwencji obligować sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji stosownie do art.145 § 1 pkt.1 lit.c ustawy P.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, oddalając skargę na podstawie art.151 P.p.s.a., nie naruszył zatem powołanych przepisów postępowania. W związku z podniesionym przez autora skargi kasacyjnej zarzutem naruszenia prawa materialnego należy przypomnieć, że zgodnie z ustawą z dnia 14 grudnia 1994 r o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu bezrobotnym jest osoba spełniająca wymogi przewidziane w art. 2 ust. 1 pkt. 2 ppkt "a- j ", w tym zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub służbie. W myśl art.13 ust.2 ustawy bezrobotni mają obowiązek zgłaszania się do właściwego powiatowego urzędu pracy w wyznaczonych terminach w celu potwierdzenia swojej gotowości do podjęcia pracy i uzyskania informacji o możliwości zatrudnienia lub szkolenia. Przesłanką nie tylko uzyskania ale także zachowania statusu bezrobotnego jest zatem gotowość do podjęcia pracy oraz potwierdzanie tej gotowości przez zgłaszanie się w wyznaczonych terminach do urzędu pracy. Natomiast powołany art.13 ust.3 pkt.5 ustawy stanowił, że właściwy organ zatrudnienia, z zastrzeżeniem art.27 ust.3 pozbawia statusu bezrobotnego osobę, która nie stawiła się w powiatowym urzędzie pracy w wyznaczonym terminie i nie powiadomiła w ciągu 5 dni o uzasadnionej przyczynie tego niestawiennictwa; pozbawienie statusu bezrobotnego następuje na okres 3 miesięcy od dnia niestawienia się w powiatowym urzędzie pracy. Z treści tego przepisu jednoznacznie wynika, że to nie organ zobowiązany jest do ustalania przyczyn niezgłoszenia się bezrobotnego do urzędu pracy. Bezrobotny sam musi usprawiedliwić swe niestawiennictwo przez wykazanie uzasadnionej tego przyczyny i takie usprawiedliwienie musi nastąpić w ciągu 5 dni od wyznaczonego terminu stawienia się w urzędzie. Nawet w razie istnienia uzasadnionej przyczyny niezgłoszenia się do urzędu pracy, organ wydaje, na podstawie omawianego przepisu, decyzję o pozbawieniu danej osoby statusu bezrobotnego, jeżeli wymagane powiadomienie o przyczynie niestawiennictwa nastąpi po upływie wskazanego terminu. Z dokumentacji niniejszej sprawy bezspornie wynika, że K. A. J. kilkakrotnie był informowany o obowiązku zgłaszania się w wyznaczonych terminach do urzędu pracy oraz skutkach niedopełnienia tego wymogu. Także obowiązek stawienia się w dniu 23 kwietnia 2003r przyjął do wiadomości i fakt ten potwierdził własnym podpisem na karcie rejestracyjnej. Tego dnia jednak nie zgłosił się i w ustawowym terminie nie powiadomił o przyczynie swego niestawiennictwa. W tej sytuacji zaistniały przesłanki do pozbawienia go statusu bezrobotnego. Pozbawienie statusu bezrobotnego następuje z dniem niezgłoszenia się do urzędu pracy na okres 3 miesięcy. Decyzje w tym zakresie nie zależą od uznania organu. Podejmowane są po upływie 5 dni od dnia niestawienia się w urzędzie i mają charakter rozstrzygnięć związanych. Zauważyć ponadto należy, że termin przewidziany w art.13 ust.3 pkt. 5 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu jest terminem wyznaczonym dla bezrobotnego oraz zakreśla okres, po upływie którego jest on pozbawiany statusu bezrobotnego. Powyższy termin nie jest zatem terminem instrukcyjnym. Taki charakter mają jedynie wyznaczane dla organu lub sądu terminy mające na celu zapewnienie sprawności prowadzonego przez nie postępowania. Termin ten nie jest też terminem procesowym. Terminy procesowe dotyczą bowiem czynności strony w toku konkretnego postępowania. Tymczasem w omawianym okresie nie toczy się jeszcze żadne postępowanie. Jest ono dopiero wszczynane wówczas, gdy bezrobotny we wskazanym czasie nie uzasadni przyczyny swego niestawiennictwa w urzędzie pracy. Należy zatem uznać, że omawiany termin jest terminem materialnym. Takie zaś terminy podlegają przywróceniu wyjątkowo i tylko wówczas gdy przewidują to przepisy określające dany termin. W ustawie o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu ustawodawca nie dopuścił jednak takiej możliwości. Zarzut naruszenia powołanego przepisu przez Sąd I instancji nie znajduje zatem żadnego uzasadnienia. . Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 183, poz. 1270 ze zm.). O wynagrodzeniu pełnomocnika skarżącego z urzędu Sąd orzekł na podstawie art. 250 powołanej ustawy i § 18 ust. 1 pkt 2 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 z późn. zm.).