II FSK 329/06

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Zirk-Sadowski, Sędzia NSA Jerzy Rypina (sprawozdawca), Sędzia del. WSA Małgorzata Długosz-Szyjko, Protokolant Anna Dziewiż, po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2007 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 1 września 2005 r. sygn. akt I SA/Kr 342/03 w sprawie ze skargi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. na postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 22 stycznia 2003 r. (...) w przedmiocie zwrotu tytułów wykonawczych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w K. kwotę 120,00 (słownie: sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. II FSK 329/06 Uzasadnienie Zaskarżonym wyrokiem z dnia 1 września 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w C. na sześć postanowień Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 22, 23 stycznia 2003 r. i 17 marca 2003 r. w przedmiocie zwrotu tytułów wykonawczych. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd pierwszej instancji stwierdził, iż trafne jest stanowisko Dyrektora Izby Skarbowej, iż Dyrektor Oddziału ZUS będący jednocześnie organem egzekucyjnym tylko wtedy, gdy prowadzona przez niego egzekucja dotycząca nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczenia społecznego okazała się w całości lub w części bezskuteczna, mógł skierować tytuły wykonawcze do właściwego miejscowo naczelnika urzędu skarbowego. Powyższe twierdzenie wynika, w ocenie Sądu I instancji z par. 6 ust. 5 rozporządzenia Ministra Finansów w zestawieniu z treścią art. 26 par. 4 u.p.e.a. stanowiącego, że tylko w przypadku, gdy podjęte czynności egzekucyjne okazały się bezskuteczne, wierzyciel będący organem egzekucyjnym może skierować tytuły wykonawcze do właściwego naczelnika urzędu skarbowego. W rozpoznawanej sprawie bezspornym natomiast było, że Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie prowadził postępowania egzekucyjnego przed przekazaniem tytułów wykonawczych Naczelnikowi Urzędu Skarbowego. Sąd I instancji zwrócił uwagę, że Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie wykazał, że podejmowane były jakiekolwiek czynności rozpoznawcze w ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego z wykorzystaniem posiadanych uprawnień. Sąd nie podzielił również stanowiska skarżącego, że podstawą prawną do przekazania tytułów wykonawczych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego jest par. 6 ust. 3 rozporządzenia Ministra Finansów. Wskazał, iż skorzystanie z tego przepisu zdeterminowane jest posiadaniem wiedzy o rzeczywistym istnieniu majątku na obszarze działania innego organu egzekucyjnego. Tymczasem z akt sprawy nie wynikało, aby za przekazaniem tytułów wykonawczych do naczelnika urzędu skarbowego przekazano informacje o istnieniu majątku należącego do zobowiązanych. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. powyższy wyrok zaskarżył w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji albo rozpoznanie skargi na korzyść skarżącego zgodnie z argumentacją w niej wskazaną. Skargę kasacyjną oparto na podstawie z art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270, ze. zm./ - dalej powoływana jako "p.p.s.a." Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie art. 1a pkt 7, art. 19 par. 4, art. 26 par. 4, art. 29 par. 2 w związku z art. 27 par. 1 punkt 10 oraz art. 23 par. 4 u.p.e.a. oraz par. 6 ust. 2, 3, i 5 rozporządzenia Ministra Finansów. Zdaniem autora skargi kasacyjnej, błędna wykładnia dokonana przez Sąd I instancji polegała na uznaniu, że Dyrektor Oddziału ZUS zawsze występuje jednocześnie w roli wierzyciela oraz organu egzekucyjnego i jest zobowiązany - nawet w sytuacji, gdy nie posiada informacji o majątku zobowiązanego - w każdym przypadku z urzędu wszcząć egzekucję należności składkowych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że zamiarem ustawodawcy nie było traktowanie dyrektora oddziału ZUS tak samo jak naczelnika urzędu skarbowego jako z zasady organu egzekucyjnego. W sytuacji, gdy dyrektor oddziału ZUS nie posiada wiedzy o stanie majątkowym zobowiązanego może - zdaniem kasatora - wystąpić wyłącznie w charakterze wierzyciela. W takim przypadku, zgodnie z art. 26 par. 1 u.p.e.a. dyrektor oddziału ZUS jako wierzyciel wystawia tytuł wykonawczy i występuje z wnioskiem do naczelnika urzędu skarbowego o wszczęcie egzekucji administracyjnej należności składkowych. Podjęcie dalszych czynności egzekucyjnych w tym zaopatrzenie tytułu w klauzulę o skierowaniu go do egzekucji administracyjnej należy wówczas do naczelnika urzędu skarbowego. Według skarżącego organu rentowego do dyrektora występującego wyłącznie w charakterze wierzyciela nie znajdą zastosowania wskazane przez sąd przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym, ponieważ dotyczą one sytuacji, kiedy dyrektor oddziału ZUS występuje jednocześnie w roli wierzyciela i organu egzekucyjnego. Zastosowanie znajdą natomiast przepisy cyt. ustawy dotyczące wierzyciela, jak również par. 6 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów. Stanowisko takie nie wyklucza według pełnomocnika ZUS zastosowania wobec wierzyciela - dyrektora oddziału ZUS przekazującego tytuł wykonawczy wraz z wnioskiem o wszczęcie egzekucji do naczelnika urzędu skarbowego - czynności nadzorczych ze strony dyrektora izby skarbowej w trybie art. 23 par. 4 pkt 2 u.p.e.a., jeżeli w opinii naczelnika urzędu skarbowego dyrektor oddziału ZUS jest w posiadaniu informacji o majątku zobowiązanego, do którego może skierować egzekucję. Ciężar udowodnienia tej okoliczności spoczywa jednakże na organie skarbowym. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Skarbowej w K. wniósł o jej oddalenie, wskazując na wadliwość sformułowanych podstaw kasacyjnych i niezasadność podniesionej argumentacji wobec prawidłowej oceny dokonanej zarówno w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia jak i wyroku Sądu I instancji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna podlega oddaleniu, albowiem nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. W świetle art. 183 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Oznacza to jego związanie wnioskami i zarzutami skargi kasacyjnej. Sąd nie może wyjść ani poza granice skargi kasacyjnej, ani samodzielnie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, ani ich uściślać, bądź w inny sposób korygować. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest także władny badać, czy w sprawie nie naruszono innego przepisu niż powołane w podstawach kasacji. Granice skargi kasacyjnej wyznaczają między innymi wskazane w niej podstawy. Zgodnie z art. 174 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1/ naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2/ naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przy czym adresatem zarzutu naruszenia prawa, zarówno materialnego, jak i przepisów postępowania, może być tylko Sąd I instancji /por. wyrok NSA z dnia 19 maja 2004 r., FSK 80/04 - ONSAiWSA 2004 nr 1 poz. 12/. Obowiązkiem autora skargi kasacyjnej jest określenie, na której ze wskazanych podstaw /naruszeniu prawa materialnego czy prawa procesowego/ opiera swoje zarzuty. Rozpatrywana w niniejszej sprawie skarga kasacyjna wymogu tego nie spełnia. Wprawdzie autor skargi podnosi w jej petitum zarzut naruszenia prawa materialnego, ale jednocześnie powołuje przepisy art. 1a pkt 7, art. 19 par. 4, art. 26 par. 4, art. 29 par. 2 w związku z art. 27 par. 1 pkt 10 oraz art. 23 par. 4 u.p.e.a. oraz par. 6 ust. 2, 3, i 5 rozporządzenia Ministra Finansów, które nie zawierają norm prawa materialnego. W takiej sytuacji kierując się najbardziej liberalną i jednocześnie zgodną z art. 183 p.p.s.a. interpretacją treści skargi kasacyjnej, przyjąć należało, iż ze względu na charakter powołanych przez skarżącego przepisów, jest ona w istocie oparta na podstawie wskazanej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., tj. naruszeniu przepisów postępowania. Jednakże nawet przy takim odczytaniu podstaw kasacji powołane zarzuty /naruszenie art. 1a pkt 7, art. 19 par. 4, art. 26 par. 4. art. 29 par. 2 w związku z art. 27 par. 1 pkt 10 oraz art. 23 par. 4 u.p.e.a. oraz par. 6 ust. 2, 3, i 5 rozporządzenia Ministra Finansów/ zostały skonstruowane wadliwie, w sposób uniemożliwiający Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ich merytoryczne rozpatrzenie. Zdaniem autora skargi kasacyjnej, wskazane przepisy naruszył Sąd I instancji. Zauważyć jednakże należy, że przepisy ustawy egzekucyjnej nie mają zastosowania w postępowaniu sądowym. Sąd I instancji nie mógł ich wobec powyższego naruszyć wydając zaskarżone orzeczenie. Podstawa skargi kasacyjnej wskazana w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. dotyczy jedynie postępowania sądowoadministracyjnego, dlatego wskazanie w ramach tej podstawy kasacyjnej przepisów regulujących postępowanie egzekucyjne nie mogło odnieść skutku. Nie oznacza to, że sanacji ulegają ewentualne uchybienia proceduralne mające miejsce w postępowaniu przed organem administracji publicznej, jednakże w takim przypadku należało wskazać odpowiedni przepis procedury sądowoadministracyjnej naruszony przez sąd, który nie dostrzegł naruszenia przepisów postępowania przez organy egzekucyjne. Wobec niepowołania stosowanych przez Sąd I instancji odpowiednich przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny - w świetle art. 183 p.p.s.a. nie mógł rozpatrywać, czy wskazane w skardze kasacyjnej zarzuty są uzasadnione w stosunku do organów egzekucyjnych. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny skargę oddalił. O zwrocie kosztów orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. oraz par. 14 ust. 2 pkt 2 lit. "a" i pkt 1 lit. "c" rozporządzenia Ministra sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu /Dz.U. nr 163 poz. 1349 ze zm./.