I OSK 391/06
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2007-01-16
Skład orzekający: Zbigniew Rausz, Anna Łuczaj, Jan Paweł Tarno
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja zezwalająca na niezwłoczne zajęcie nieruchomości na cele budowy drogi krajowej, wydana na podstawie art. 17 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych, może zostać wydana, jeśli wcześniejsze postępowanie wywłaszczeniowe zostało uchylone, a także czy istnieją przesłanki "uzasadnionego przypadku" do jej wydania?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że decyzja zezwalająca na niezwłoczne zajęcie nieruchomości na cele budowy drogi krajowej została wydana prawidłowo. Sąd stwierdził, że fakt uchylenia wcześniejszej decyzji wywłaszczeniowej nie wyklucza możliwości wszczęcia nowego postępowania na podstawie ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r., która ma szczególny charakter i uproszczoną procedurę. Ponadto, sąd uznał, że przedstawione przez Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad argumenty dotyczące poprawy bezpieczeństwa ruchu drogowego i konieczności kontynuacji budowy obwodnicy stanowiły "uzasadniony przypadek" do wydania decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej G. B. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił jej skargę na decyzję Ministra Infrastruktury. Decyzją tą utrzymano w mocy zezwolenie na niezwłoczne zajęcie nieruchomości skarżącej na cele budowy drogi krajowej nr 7. Skarżąca podnosiła, że wcześniejsze postępowania wywłaszczeniowe zostały już rozstrzygnięte przez NSA, a brak jest nowych okoliczności uzasadniających ponowne zajęcie nieruchomości. Organy administracji i WSA uznały, że postępowanie zostało wszczęte na podstawie nowej ustawy, a istnieją przesłanki "uzasadnionego przypadku" do wydania decyzji.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zbigniew Rausz Sędziowie Anna Łuczaj NSA Jan Paweł Tarno (spr.) Protokolant Edyta Pawlak po rozpoznaniu w dniu 16 stycznia 2007 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej G. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 października 2005 r. sygn. akt I SA/Wa 1552/04 w sprawie ze skargi G. B. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości oddala skargę kasacyjną
Decyzją z dnia [...], nr [...] Minister Infrastruktury utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...], nr [...] orzekającej o udzieleniu Skarbowi Państwa, w imieniu i na rzecz którego działa Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości położonej w Ł., Gmina J., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr 80/01 o powierzchni O,O835 ha, oraz zobowiązaniu dotychczasowego właściciela nieruchomości G. B. do niezwłocznego wydania przedmiotowej nieruchomości i nadaniu tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.
W uzasadnieniu wskazano, że decyzją Burmistrza J. z dnia 30 grudnia 1997 r. nr [...] o ustaleniu warunków zabudowy i zagospodarowania terenu, wydaną w oparciu o plan zagospodarowania przestrzennego Gminy J., niezabudowana nieruchomość, oznaczona jako działka nr 80/01 o powierzchni 0,0835 ha, położona w Gminie J., obręb Ł., stanowiąca własność G. B. została przeznaczona pod budowę drogi krajowej nr 7.
W decyzji z dnia 5 czerwca 2001 r. nr [...] Starosta J. orzekł o wywłaszczeniu przedmiotowej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa z przeznaczeniem pod budowę obwodnicy J. w ciągu drogi krajowej nr 7.
Wskazana decyzja została utrzymana w mocy decyzją Wojewody [...] z dnia 13 września 2001 r., nr [...].
Następnie dnia 3 października 2001 r. Starosta J. wydał decyzję (nr [...]) zezwalającą Generalnej Inspekcji Dróg Krajowych i Autostrad, Oddział w [...] na niezwłoczne zajęcie przedmiotowej nieruchomości, a decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Wojewody [...] z dnia 31 grudnia 2002 r., nr [...].
Wyrokiem z dnia 20 listopada 2003 r., sygn. akt II SA/Kr 3058/01 Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie - Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie uchylił decyzję
Wojewody [...] z dnia 13 września 2001 r. wraz z poprzedzającą ją decyzją organu pierwszej instancji.
Następnie wyrokiem z dnia 8 grudnia 2003 r., sygn. akt II SA/Kr 364/03 NSA - Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia 31 grudnia 2002 r. wraz z poprzedzającą ją decyzja organu pierwszej instancji.
Wnioskiem z dnia 23 lutego 2004 r. Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad zwróciła się do Wojewody [...] o wydanie – w trybie art. 17 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych (Dz. U. Nr 80, poz. 721 ze zm.) – decyzji o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie przez Skarb Państwa przedmiotowej nieruchomości oraz nadanie tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.
Decyzją z dnia [...], nr [...] Wojewoda [...] udzielił Generalnemu Dyrektorowi Dróg Krajowych i Autostrad zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości położonej w Ł., Gmina J., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr 80/1 o powierzchni 0,0835 ha, zobowiązał dotychczasowego właściciela nieruchomości G. B. do niezwłocznego wydania przedmiotowej nieruchomości oraz nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.
G. B. od powyższej decyzji złożyła odwołanie do Ministra Infrastruktury.
W uzasadnieniu skarżąca podniosła, iż wadliwie i błędnie przedstawiono przesłanki do wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego i o zajęcie nieruchomości, ponieważ sprawy te zostały już rozpatrzone i osądzone przez NSA w Krakowie. Brak jest też nowych okoliczności i przesłanek uzasadniających prowadzenie postępowania wywłaszczeniowego, w aktach sprawy nie ma żadnych dokumentów o ilości wypadków na trasie Kraków – Kielce, a ponadto, na nieruchomości nie są prowadzone prace budowlane, nie zdjęto nawet wierzchniej warstwy gleby.
Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...], nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Uzasadniając wskazał, iż przedmiotowe postępowanie wywłaszczeniowe nie zostało dotychczas zakończone decyzją ostateczną, co oznacza, iż została spełniona pierwsza z przesłanek warunkujących możliwość wydania decyzji w trybie art. 17 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r.
Podniósł, iż w piśmie z dnia 23 lutego 2004 r. Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w Kielcach uzasadniła złożony wniosek o wydanie decyzji. Jako ważny interes społeczny wskazała, iż dotychczas na drodze krajowej nr 7 przebiegającej ciasnymi uliczkami miasta J. przemieszcza się 24 tys. pojazdów na dobę, co jest uciążliwe dla mieszkańców i przyczynia się do występowania licznych kolizji oraz wypadków, w tym również ze skutkiem śmiertelnym. W 1999 r. w tzw. ,,czarnym punkcie" ustawiono tablicę informującą o zaistniałych w tym miejscu 87 wypadkach oraz liczbie ofiar śmiertelnych – 4 osoby. Na dzień sporządzenia wniosku odnotowano 317 wypadków i kolizji, w których 7 uczestników poniosło śmierć. W interesie społecznym jest więc poprawa bezpieczeństwa ruchu drogowego na przedmiotowym odcinku drogi. Wskazał ponadto na niemożność dokończenia prowadzonej budowy. Budowa obwodnicy miasta J. jest realizowana na odcinkach dróg krajowych i powiatowych o łącznej długości 5,9 km, zaś prace budowlane zostały zablokowane na odcinku 0,2 km. Wydanie zatem przedmiotowej decyzji i nadanie jej rygoru natychmiastowej wykonalności jest konieczne w celu kontynuowania budowy obwodnicy. Odnosząc się do zarzutu zaś, iż sprawa niezwłocznego zajęcia przedmiotowej nieruchomości była już rozpatrywana przez NSA w Krakowie to minister wyjaśnił, iż ocenie Sądu podlegały decyzje wydane na podstawie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, której przepisy odmiennie regulują dopuszczalność wydania decyzji w tym zakresie od przepisów ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych (Dz. U. Nr 80, poz. 721 ze zm.). Stwierdził także, iż brak jest podstaw do uznania naruszenia dyspozycji art. 17 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. Decyzja zezwalająca na niezwłoczne zajęcie nieruchomości nie pozbawia właściciela prawa własności, a jest szczególną formą czasowego ograniczenia praw właściciela, polegających między innymi na ograniczeniu korzystania z niej, użytkowania,
czy też dysponowania. Przedmiotowa decyzja zaopatrzona w rygor natychmiastowej
wykonalności pozwala wykazać się inwestorowi prawem dysponowania nieruchomością na cele budowlane, co jest niezbędne do wystąpienia o wydanie wymaganych przepisami prawa pozwoleń na rozpoczęcie robót.
G. B. zaskarżyła powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, wnosząc o jej uchylenie i podnosząc argumenty wskazane w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji.
W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie i wskazał na argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wyrokiem z dnia 27 października 2005 r., sygn. akt I SA/Wa 1552/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił powyższą skargę.
W uzasadnieniu wskazano na szczególny charakter ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych (Dz. U. Nr 80, poz. 721 ze zm.), który wyraża się w uproszczeniu postępowania administracyjnego w sprawach związanych z nabyciem nieruchomości oraz dysponowaniem nimi przez inwestorów na cele budowlane, co służyć ma w istocie przyspieszeniu procesu realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych. Świadczą o tym szczególne rozwiązania przewidziane w omawianej ustawie, a między innymi art. 17 stanowiący, iż po wszczęciu postępowaniu wywłaszczeniowego wojewoda, na wniosek Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad, udziela w uzasadnionych przypadkach, w drodze decyzji, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości przeznaczonych na pasy drogowe. Decyzji tej nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności, jeżeli jest to niezbędne do wykazania prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Wskazano dalej, iż w przedmiotowej sprawie Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad zwrócił się do Wojewody [...] z wnioskiem z dnia 23 lutego 2004 r. o wydanie, na podstawie art. 17 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, przeznaczonej na pas drogowy drogi krajowej nr 7, a stanowiącej własność G. B. oraz o nadanie tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu powyższego wniosku organ podał, iż został zakończony międzynarodowy przetarg na wykonanie obwodnicy miasta J. i uruchomiony na ten cel kredyt z Banku Światowego, zaś przeszkodą w realizacji budowy 5,9 kilometrowego odcinka jest brak możliwości niezwłocznego zajęcia przedmiotowej nieruchomości. Podniesiono również, iż za niezwłocznym zajęciem nieruchomości i nadaniem decyzji o zajęciu rygoru natychmiastowej wykonalności przemawia ważny interes społeczny, polegający na konieczności niezwłocznej zmiany dotychczasowej sytuacji komunikacyjnej. Wskazano, iż na dotychczasowym odcinku drogi krajowej nr 7 ruch pojazdów, w tym dużych samochodów ciężarowych, odbywa się ciasnymi uliczkami J., a na dobę przejeżdża 24 tys. pojazdów, co stanowi gehennę dla mieszkańców i jest przyczyną licznych wypadków drogowych. Od 1999 r. do daty złożenia wniosku odnotowano 317 wypadków i kolizji drogowych, w których 7 osób poniosło śmierć. W związku z powyższym Sąd Wojewódzki uznał, iż Wojewoda [...] dokonał właściwej oceny przesłanek uzasadniających zastosowanie przepisu art. 17 ust. 1 i 2 p.p.s.a. Podano, iż z akt sprawy wynika, iż postępowanie w sprawie wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości zostało wszczęte wcześniej i w dniu 13 września 2001 r. wydana została przez Wojewodę [...] ostateczna decyzja o wywłaszczeniu nieruchomości.
Decyzja ta została zaskarżona przez G. B. do NSA – Ośrodka Zamiejscowego w Krakowie, który Sąd wyrokiem z dnia 20 listopada 2003 r., sygn.akt II SA/Kr 3058/01 uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia 13 września 2001 r. wraz z poprzedzającą ją decyzją organu pierwszej instancji. Wyrok ten jednak nie ma wpływu na ocenę prawidłowości rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...], gdyż decyzja ta, jak również decyzja organu pierwszej instancji zapadły na gruncie przepisów innej ustawy. Decyzje, będące przedmiotem oceny NSA w sprawie sygn. akt II SA/Kr 3058/01, zapadły na podstawie przepisów ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r., Nr 46, poz. 543 ze zm.). Wniosek z dnia 23 lutego 2004 r. Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad wszczynający postępowanie w sprawie zakończonej zaskarżoną decyzją, miał swoje umocowanie w art. 17 w związku z art. 42 ust 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowywania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych (Dz. U. Nr 80, poz. 721 ze zm.). Wniosek ten jak i całe postępowanie podlegało reżimowi prawnemu tej ostatniej ustawy. Wobec czego analiza prawa przedstawiona w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego – Ośrodka Zamiejscowego w Krakowie, z dnia 20 listopada 2003 r. w sprawie sygn. akt II SA/Kr 3058/01 nie ma doniosłości prawnej dla postępowania administracyjnego w sprawie z wniosku z dnia 23 lutego 2004 r. Należy wyjaśnić, iż fakt wydania ostatecznej decyzji o wywłaszczeniu - która następnie została uchylona - nie powoduje, że nie zachodzi już przesłanka, o której mowa w art. 17 ust. 1, a odnosząca się do momentu wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego. Znaczenie tej przesłanki polega bowiem na tym, że decyzja zezwalająca na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, nie może być podjęta wcześniej, niż po wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego. Stwierdzono, iż nieuzasadniony jest zarzut skarżącej, iż do wydania decyzji zezwalającej na zajęcie nieruchomości brak było przesłanki odnoszącej się do wszczęcia wywłaszczenia. Sąd podał dalej, iż organy orzekające dokonały także prawidłowej oceny w zakresie pozostałych przesłanek określonych w art. 17 ust. 1 i 2 ustawy. Nie budzi zastrzeżeń przyjęcie przez organy, iż w sprawie zachodzi ,,uzasadniony przypadek" w rozumieniu art. 17 ust. 1. W świetle przytoczonej treści wniosku Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia 23 lutego 2004 r., znajdującego odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, nie można uznać, że przyjęta przez organy ocena była dowolna i niewłaściwa. Zdaniem sądu, mając na uwadze powyżej omówione okoliczności, nie może budzić wątpliwości fakt, że postępowanie administracyjne wykazało zaistnienie przesłanek określonych w art. 17 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych (Dz. U. Nr 80, poz. 721 ze zm.).
Stwierdzono, iż organy orzekające dokonały prawidłowej oceny zaistnienia tych przesłanek . Zaskarżona decyzja jak i decyzja organu pierwszej instancji są zgodne z prawem, a w toku postępowania organy obydwu instancji stosowały prawidłowo przepisy procedury administracyjnej.
W skardze kasacyjnej pełnomocnik skarżącej wskazał na naruszenie prawa materialnego tj. art. 17 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych z dn.10.04.2003r poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, poprzez brak przesłanek do wszczęcia
postępowania o zajęcie nieruchomości tj. brak prawidłowo wszczętego postępowania wywłaszczeniowego oraz brak zaistnienia ,,uzasadnionych przypadków". Podał dalej,
iż Sąd I instancji naruszył prawo procesowe tj. art. 106 § 3 ustawy z
dnia 30.08.2002r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez nieprzeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentów, podczas gdy było to niezbędne do wyjaśnienia istotnej wątpliwości co do właściwego udokumentowania przez GDDKiA w Kielcach wymaganych prawem przesłanek zezwolenia na niezwłoczne zajęcie w postaci zaistnienia ,,uzasadnionych przypadków" oraz art. 145 § 1 pkt b tejże ustawy, poprzez nieuchylenie skarżonych decyzji, mimo stwierdzenia naruszenia prawa, dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Wniesiono o uwzględnienie skargi kasacyjnej, uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie zwrócić uwagę należy na szczególny charakter ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych (Dz. U. Nr 80, poz. 721 ze zm.) (Dz. U. Nr 80, poz. 721 ze zm.), na podstawie uregulowań której zostało wydane skarżone rozstrzygnięcie. Podnieść trzeba, iż wyjątkowy charakter wskazanej wyrażony jest nie tylko w jej tytule, ale wynika też z całości uregulowań, których intencją jest stworzenie prawnych instrumentów, zapewniających sprawny przebieg inwestycji drogowych. Ustawa bowiem została zamierzona jako regulacja czasowa, co już jako samoistna jej cecha podkreśla wyjątkowy charakter aktu, który służyć ma przyspieszeniu procesu realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych. Ponadto o szczególnym charakterze zawartych w ustawie z dnia 10 kwietnia 2003 r. rozwiązań stanowi uproszczenie postępowania administracyjnego (w stosunku do uregulowań ustawy z dnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - Dz.U. z 2000 r., Nr 46, poz. 543) w sprawach związanych z nabyciem nieruchomości oraz dysponowaniem nimi przez inwestorów na cele budowlane. Potwierdzeniem powyższego jest między innymi treść, zawartego w cytowanej art. 17, który stanowi, iż po wszczęciu postępowania
wywłaszczeniowego wojewoda, na wniosek Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad, udziela w uzasadnionych przypadkach, w drodze decyzji, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości przeznaczonych na pasy drogowe. Decyzji tej
nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności, jeżeli jest to niezbędne do wykazania prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Z brzmienia cytowanego przepisu wynika, że wykazanie istnienia wymienionych w nim przesłanek zobowiązuje wojewodę do wydania decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości przeznaczonej na pas drogowy drogi krajowej oraz do nadania tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Stwierdzić należy, iż przedstawiona intencja ustawodawcy nie może pozostać bez wpływu na interpretację przepisów ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r., której celem jest doprowadzenie do szybkiej modernizacji i rozbudowy sieci dróg w kraju.
Odnosząc się natomiast do treści skargi kasacyjnej wskazać należy, iż nie zawiera ona usprawiedliwionych podstaw.
Nietrafnym jest podnoszony przez skarżącą zarzut naruszenia przez Sąd Wojewódzki art. 17 wyżej cytowanej ustawy, poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, poprzez brak przesłanek do wszczęcia postępowania o zajęcie nieruchomości tj. brak prawidłowo wszczętego postępowania wywłaszczeniowego oraz brak zaistnienia ,,uzasadnionych przypadków". Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji dokonał właściwej wykładni powyższego przepisu. Zarówno bowiem, zawarty we wskazanej normie warunek dotyczący postępowania wywłaszczeniowego, jak i warunek związany z koniecznością zaistnienia uzasadnionego przypadku, zostały spełnione.
Przystępując do analizy pierwszej z wyżej wymienionych przesłanek art. 17 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. wskazać należy, iż postępowanie w sprawie wywłaszczenia zostało wszczęte wcześniej i w dniu 13 września 2001 r. wydana została przez Wojewodę [...] ostateczna decyzja o wywłaszczeniu nieruchomości. Decyzja ta została zaskarżona przez G. B. do Naczelnego Sądu Administracyjnego – Ośrodka Zamiejscowego w Krakowie, który wyrokiem z dnia 20 listopada 2003 r., sygn. akt II S.A./Kr 3058/01 uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia 13 września 2001 r. wraz z poprzedzającą ją decyzją organu pierwszej instancji. Wyrok ten jednak nie ma
wpływu na ocenę prawidłowości rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...], gdyż decyzja ta, jak również decyzja organu pierwszej instancji zapadły na gruncie przepisów innej ustawy. Decyzje natomiast pierwszej instancji zapadły na gruncie przepisów innej ustawy. Natomiast decyzje będące przedmiotem oceny NSA w sprawie sygn. akt II SA/Kr 3058/01, zapadły na podstawie przepisów ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r., Nr 46, poz. 543 ze zm.). Wniosek z dnia 23 lutego 2004 r. Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad wszczynający postępowanie w sprawie zakończonej zaskarżoną decyzją, miał swoje umocowanie w art. 17 w związku z art. 42 ust 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowywania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych (Dz. U. Nr 80, poz. 721 ze zm.). Wniosek ten jak i całe postępowanie podlegało reżimowi prawnemu tej ostatniej ustawy. Wobec czego analiza prawna przedstawiona w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego – Ośrodka Zamiejscowego w Krakowie, z dnia 20 listopada 2003 r. w sprawie sygn. akt II SA/Kr 3058/01 nie ma doniosłości prawnej dla postępowania administracyjnego w sprawie z wniosku z dnia 23 lutego 2004 r. Podnieść należy, iż fakt wydania ostatecznej decyzji o wywłaszczeniu - która następnie została uchylona - nie powoduje, że nie zachodzi już przesłanka, odnosząca się do momentu wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego. Znaczenie tej przesłanki polega bowiem na tym, że decyzja zezwalająca na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, nie może być podjęta wcześniej, niż po wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego. Fakt zaś zakończenia postępowania wywłaszczeniowego przed organami administracyjnymi, na dzień wydania zaskarżonej decyzji, nie oznacza, że wniosek taki nie może być złożony. W świetle powołanego przepisu, koniecznym jest jedynie, aby takie postępowanie zostało wszczęte, nie jest natomiast istotne na jakim etapie się znajduje.
Stwierdzić także należy, iż Sąd I instancji zasadnie przyjął, iż w przedmiotowej sprawie zachodzi ,,uzasadniony przypadek" dla wydania na podstawie art. 17 powołanej ustawy zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości oraz nadanie tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Z analizy treści wniosku Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia 23 lutego 2004 r. wynika, iż został zakończony międzynarodowy przetarg na wykonanie obwodnicy miasta J. i uruchomiony na ten cel kredyt z Banku Światowego, zaś przeszkodą w realizacji budowy 5,9 kilometrowego odcinka jest brak możliwości niezwłocznego zajęcia przedmiotowej nieruchomości. Podano także, iż za niezwłocznym zajęciem nieruchomości i nadaniem decyzji o zajęciu rygoru natychmiastowej wykonalności przemawia ważny interes społeczny, polegający na konieczności niezwłocznej zmiany dotychczasowej sytuacji komunikacyjnej. Wskazano, iż na dotychczasowym odcinku drogi krajowej nr 7 ruch pojazdów, w tym dużych samochodów ciężarowych, odbywa się ciasnymi uliczkami J., a na dobę przejeżdża 24 tys. pojazdów, co jest przyczyną licznych wypadków drogowych. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego powyższe argumenty stanowią wyczerpanie znamion przesłanki zaistnienia w sprawie uzasadnionego przypadku, a w związku z tym, przy spełnieniu przesłanki dotyczącej wszczęcia postępowania, uzasadniają wydanie na podstawie art. 17 powołanej ustawy zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości oraz nadanie tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.
Podnieść jednocześnie należy, iż chybiony jest także zarzut, dotyczący naruszenia art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zgromadzony w aktach materiał dowodowy, w sposób wyczerpujący wskazuje na zaistnienie przesłanki ,,uzasadnionego przypadku". Stwierdzić zatem należy, iż w przedmiotowej sprawie nie zachodziła konieczność przeprowadzenia dowodu uzupełniającego z dokumentu.
W zaistniałym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, orzekł jak w sentencji, na postawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło