I SA/Gd 2838/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący NSA Joanna Zdzienicka-Wiśniewska (spr.) Sędzia WSA Ewa Wojtynowska Asesor WSA Irena Wesołowska Protokolant – Monika Orska po rozpoznaniu w dniu 12 października 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi A. z siedzibą w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ustalenia jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania; 3. zaskarżona decyzja nie może być wykonana. I SA/Gd 2838/02 U z a s a d n i e n i e Wójt Gminy decyzją z dnia [...] ustalił dla A. w K. jednorazową opłatę z tytułu wzrostu wartości nieruchomości w związku z uchwaleniem zmian do miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w wysokości 5.395,77 zł za zbytą nieruchomość położoną we wsi B., działka nr [...] o powierzchni 1503 m2. Decyzja Wójta Gminy została podjęta w związku ze sprzedażą przez A. ww. działki, jeszcze przed upływem 5 lat od dnia, w którym zmiany w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego stały się obowiązujące dla tej nieruchomości, a także wzrostu wartości tej działki, wynikłego ze zmian w planie zagospodarowania przestrzennego. Wysokość jednorazowej opłaty została ustalona w oparciu o uchwałę Rady Gminy z dnia [...] nr [...]w sprawie uchwalenia miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego fragmentów wsi S., K., B., K. H., K. i K., która przyjęła 20 % stawkę służącą do naliczenia opłat z tytułu wzrostu wartości nieruchomości. Od powyższej decyzji strona wniosła odwołanie, domagając się przesłania odpisu wyceny gruntu. Jednocześnie wniosła o uchylenie tej decyzji w całości, podnosząc, że za grunty które przeszły na własność gminy, spółdzielnia powinna otrzymać odszkodowanie. Podkreśliła, iż żądanie w tej sprawie zostało już zawarte w piśmie z dnia 25 września 2000 r. W swoim odwołaniu strona zażądała ponadto wyjaśnień w zakresie naliczenia tzw. renty planistycznej oraz opłaty adiacenckiej. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania A. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia [...] w sprawie ustalenia jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości, w związku z uchwaleniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji wskazał przepis art. 36 ust. 3 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym, który stanowi podstawę prawną zaskarżonej decyzji, jeżeli wartość nieruchomości wzrosła, w związku z uchwaleniem lub zmianą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a właściciel lub użytkownik wieczysty zbywa tę nieruchomość, wójt, burmistrz albo prezydent miasta pobiera jednorazową opłatę, określoną w stosunku procentowym do wzrostu wartości nieruchomości, w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Wysokość opłaty nie może być też wyższa niż 30 % wzrostu wartości nieruchomości. Uchwała Nr [...] Rady Gminy z dnia [...] w sprawie uchwalenia miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego fragmentów wsi S., K., B., K. H., K. i K. ustaliła 20 % stawkę służącą do naliczenia opłat z tytułu wzrostu wartości nieruchomości, tj. stawkę o której mowa w art. 36 ust. 3 wyżej przywołanej ustawy. Uprawnienie gminy do pobierania przedmiotowej opłaty uzależnione zostało od istnienia związku między zmianą wartości nieruchomości, spowodowaną zmianą jej przeznaczenia w planie, a zbyciem przez właściciela lub użytkownika wieczystego tej nieruchomości przed upływem terminu wymienionego w ust 6 i 7 art. 36 ustawy, tzn. przed upływem 5 lat od dnia, w którym miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego lub jego zmiany stały się obowiązujące. Przedmiotowa nieruchomość została sprzedana przez odwołującą się spółdzielnię w dniu 10 maja 2001 r., umowa została zawarta w formie aktu notarialnego Repertorium A nr [...], a zmiany do miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla tej nieruchomości stały się obowiązujące w miesiącu październiku 1998 r. Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego organ I instancji powołując się w zaskarżonej decyzji na wyżej cytowany art. 36 ust. 3 ustawy oraz na powyższą uchwałę i wycenę nieruchomości sporządzoną w dniu 18 czerwca 2001 r. przez rzeczoznawcę majątkowego na dzień jej sprzedaży, dołączoną do akt sprawy z którą odwołująca się mogła zapoznać w trakcie toczącego się postępowania przed organem I instancji (zawiadomienie o wszczęciu postępowania otrzymane przez spółdzielnię 16 maja 2001 r.), jak i organem odwoławczym prawidłowo ustalił dla spółdzielni jednorazową opłatę z tytułu wzrostu wartości tej działki w wysokości 5.395,77 zł. Odnosząc się do zarzutów ujętych w odwołaniu Kolegium podkreśliło, iż żaden z nich nie może mieć wpływu na rozstrzygnięcie w rozpatrywanej sprawie. Przedmiotowa opłata stanowi bowiem formę tzw. renty planistycznej, opłata adiacencka z tytułu wzrostu wartości gruntu w wyniku podziału nieruchomości regulowana jest odrębnymi przepisami ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami. W związku z czym kwestia odszkodowania za działki wydzielone pod drogi, które z dniem 19 października 1998 r. przeszły nieodpłatnie na rzecz Gminy nie może być przedmiotem tego postępowania. A. wniosła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wnosząc o uchylenie powyższej decyzji. W ocenie skarżącej decyzja ta narusza art. 36 ust. 9 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym, w zakresie niewłaściwego wydania decyzji przez Wójta Gminy. Przepis art. 73 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego określa, że "Strona może żądać wydania odpisu o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony". Na żądanie strony o wydanie odpisu wyceny biegłego, Urząd Gminy nie wydał żadnego postanowienia o którym mowa w art. 74 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. Spółdzielnia złożyła wnioski o wycenę gruntów przez biegłego (L. Dz. 197/01 z dnia 30.03.2001 r.), dodając, iż jest płatnikiem i ma prawo żądać od Urzędu Gminy wyceny biegłego na piśmie. Strona postępowania zarzuciła również Urzędowi Gminy nieposiadanie opinii wyceny biegłego w dniu ich zawiadomienia o wszczęciu postępowania. Kilkakrotne bowiem wizyty w Urzędzie w celu uzyskania wyceny biegłego, nie przyniosły rezultatu. Kolegium Odwoławcze przyjęło natomiast w swojej decyzji z dnia [...] sygn. akt. [...], iż biegły sporządził wycenę w dniu 18 czerwca 2001 r. Sprzedaż gruntu nastąpiła zaś dnia 10 maja 2001 r. Kolegium podało zatem mylną datę wyceny, według spółdzielni jest to data zlecenia biegłemu wyceny. Zdaniem A. błędne są także ustalenia co do wartości przyjętych w planie zagospodarowania przestrzennego, a nie w momencie dokonania podziału nieruchomości o czym mówi ustawa o zagospodarowaniu przestrzennym. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, z tym że zgodnie z § 2 powołanego przepisu w sprawach tych stosuje się dotychczasowe przepisy o wpisie i innych kosztach sądowych. Sąd administracyjny w granicach swojej właściwości bada zgodność zaskarżonych decyzji z prawem. Zgodnie z przepisem art. 134 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga jest zasadna. Istota obowiązku uregulowanego w art. 36 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 1999 r., Nr 15, poz. 139), stanowiącego formę tzw. renty planistycznej, sprowadza się do uregulowania przez właściciela opłaty w razie łącznego wystąpienia dwóch przesłanek: 1) zmiany wartości nieruchomości w następstwie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego lub jego zmiany, 2) zbycia nieruchomości przed upływem 5 lat od daty wejścia w życie uchwalonego planu bądź dokonanej w nim zmiany. Oba te warunki zostały w niniejszej sprawie spełnione. Opłata z tytułu wzrostu wartości nieruchomości w związku z uchwaleniem lub zmianą planu zagospodarowania przestrzennego ma charakter publicznoprawny i stanowi dochód budżetu gminy. Ustawa z dnia 26 listopada 1998 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego w latach 1999 - 2001 (Dz. U. Nr 39, poz. 459) w art. 3 ustawy określa katalog dochodów gminy. W pkt 2 lit.d tego przepisu zalicza do dochodów gminy wpływy z opłat pobieranych na podstawie odrębnych ustaw, o ile ustawy te stanowią, że jest to dochód gminy. W świetle przepisów Działu IV ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 155, poz. 1014 ze zm.) przedmiotowa opłata wchodzi w skład budżetu jednostki samorządu terytorialnego, w tym przypadku gminy. Przedmiotowa opłata stanowi dochód gminy, co jest potwierdzone również stanowiskiem komentatora w "Komentarzu do ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym" pod redakcją Romana Hausera i Zygmunta Niewiadomskiego, Wydawnictwo Prawnicze, Warszawa 1995, str. 90. Według art. 2 § l pkt l ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137 poz. 926 ze zm.) przepisy ustawy stosuje się do podatków, opłat oraz innych niepodatkowych należności budżetu państwa oraz budżetów jednostek samorządu terytorialnego, do których ustalania lub określania uprawnione są organy podatkowe. W art. 3 pkt 3 lit.c Ordynacji podatkowej zdefiniowano, że ilekroć w ustawie jest mowa o podatkach rozumie się przez to również opłaty oraz inne niepodatkowe należności budżetowe. Analizując wskazane w art. 2 § l pkt l Ordynacji podatkowej kryteria, których spełnienie decyduje o zaliczeniu opłat do podatków, w odniesieniu do opłaty z art. 36 ust. 3 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym należy podkreślić, iż stosuje się do tej opłaty przepisy ordynacji podatkowej. Prezentowane stanowisko jest zgodne z doktryną prawa podatkowego oraz z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok z dnia 7 listopada 2001 r. sygn. akt II SA/Gd 1948/01, OSP 2003/2/16). Wójt, Burmistrz czy Prezydent Miasta, zobowiązani do pobierania jednorazowej opłaty, określonej w art. 36 ust. 3 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym, w rozumieniu art. 13 § l pkt l Ordynacji podatkowej są organami podatkowymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznając, iż do opłaty, o jakiej mowa w art. 36 ust. 3 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym, mają zastosowanie przepisy Ordynacji podatkowej, stwierdza naruszenie przepisów postępowania przez pominięcie przepisów tej ustawy, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z przepisem art. 123 § l Ordynacji podatkowej organy podatkowe obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. W odwołaniu od decyzji Wójta Gminy Prezes Zarządu A. w K. podkreślił, iż w dniu 7 maja 2001 r. zwrócił się do organu o nadesłanie opinii biegłego dotyczącej wzrostu wartości nieruchomości. Organ podatkowy, pomimo obowiązku spełnienia takiego żądania, wskazanego dokumentu nie nadesłał. Organy podatkowe nie ustosunkowały się do żądania strony, mimo treści art. 73 § 2 K.p.a. – ustawie na podstawie której prowadzono postępowanie w sprawie. Strona w odwołaniu z dnia 5 lipca 2001 r. zażądała od organu podatkowego wyjaśnienia kwestii dotyczącej opłaty adiacenckiej. W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze lapidarnie odniosło się do żądania strony, wyjaśniając jedynie, iż "opłata adiacencka z tytułu wzrostu wartości gruntu w wyniku podziału nieruchomości regulowana jest odrębnymi przepisami ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami". Rozpatrując niniejszą sprawę ponownie organy podatkowe obowiązane będą, na podstawie art. 121 Ordynacji podatkowej, do udzielenia niezbędnych informacji i wyjaśnień o przepisach prawa podatkowego pozostających w związku z przedmiotem tego postępowania, a także do zapewnienia stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwienia jej wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Dodatkowo, organ podatkowy powinien zbadać, czy operat szacunkowy, sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego odpowiadał wymogom określonym w art. 154 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Mając na uwadze powyższe. Sąd na mocy art. 145 § l pkt l lit. a/ i c/ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. W związku z uwzględnieniem skargi, Sąd na zasadzie art. 152 ww. ustawy, określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana, natomiast o kosztach Sąd orzekł na podstawie przepisu art. 200 cytowanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. MK