I OSK 198/06

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Izabella Kulig – Maciszewska (spr.) Sędziowie Wojciech Chróścielewski NSA Jan Paweł Tarno Protokolant Iwona Sadownik po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ireny T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 10 października 2005 r. sygn. akt III SA/Kr 766/05 w sprawie ze skargi Ireny T. na decyzję Kuratora Oświaty w K. z dnia 18 kwietnia 2005 r. (...) w przedmiocie stwierdzenia nieważności 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od Ireny T. na rzecz Kuratora Oświaty w K. kwotę 120 złotych /sto dwadzieścia złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 10 października 2005 r. III SA/Kr 766/05 oddalił skargę Ireny T. na decyzję Kuratora Oświaty w K. z dnia 18 kwietnia 2005 r. (...), w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji. Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach sprawy: Zaskarżoną decyzją Kurator Oświaty utrzymał w mocy decyzję Wójta Gminy P. z dnia 10 grudnia 2004 r., stwierdzającą nieważność decyzji dyrektora Szkoły Podstawowej w L. z dnia 1 lutego 2001 r. nadającej Irenie T. stopień awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego. Jako podstawę prawną wskazano art. 138 par. 1 pkt 1 Kpa w związku z art. 9b ust. 7 pkt 2 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela. W uzasadnieniu stwierdzono, że Irena T. posiada ośmioletni staż pracy nauczycielskiej. W okresie od 1 września 1996 r. do dnia wydawania zaskarżonej decyzji pracowała na stanowisku nauczycielki języka angielskiego w Szkole Podstawowej w L. Ukończyła studia wyższe magisterskie na Wydziale Ekonomii Produkcji Akademii Ekonomicznej w K. w zakresie ekonomii i organizacji produkcji w 1983 r. Posiada certyfikat podstawowej znajomości języka angielskiego uzyskany 1 lipca 1996 r. oraz od dnia 14 lipca 2003 r. legitymuje się tytułem licencjata w zakresie języka angielskiego. Pomimo braku kwalifikacji do 2000 r. uzyskała dwie wyróżniające oceny pracy zawodowej. W dniu wejścia życie ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw ustalono jej stopień nauczyciela stażysty. Na jej pisemny wniosek z dnia 14 grudnia 2000 r. skierowany do Wójta Gminy P. o nadanie jej statusu nauczyciela kontraktowego, wójt gminy wyraził pisemnie zgodę na nadanie jej stopnia nauczyciela kontraktowego. W oparciu o tę zgodę i całokształt pracy Ireny T. - wyróżniającej nauczycielki języka angielskiego z czternastoletnim stażem, w tym czteroletnim wówczas stażem nauczycielskim, dyrektor Szkoły w L. nadał jej w oparciu o art. 9a ust. 3 Karty Nauczyciela w dniu 1 lutego 2001 r. stopień awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego. W uzasadnieniu tej decyzji nie ma jednakże odniesienia się do art. 9a ust. 3 Karty Nauczyciela, lecz odniesienie się do art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw. W decyzji tej błędnie zastosowano postanowienia art. 9a ust. 3 Karty Nauczyciela, albowiem nie było dopuszczalne zastosowanie tego przepisu do nauczyciela zatrudnionego w szkole w dniu wejścia w życie ustawy z 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw /Dz.U. nr 19 poz. 239 ze zm./ i pozostającego już w stosunku pracy. Podkreślono też, że w dniu wydawania tej decyzji Irena T. nie miała wymaganych zgodnie z art. 9a ust. 3 Karty Nauczyciela kwalifikacji do zajmowania stanowiska nauczyciela. Nadto w decyzji tej zastosowano uzasadnienie nieadekwatne do podstawy prawnej decyzji. W skardze na tę decyzję Irena T. wniosła o jej uchylenie, jak również o uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, jako decyzji rażąco naruszających zasadę ochrony praw nabytych obywatela. Zarzuca, że nie wzięto pod uwagę skutków, jakie te decyzje dla niej wywołują i szkody, jaką jej wyrządzają. Zaskarżone decyzje są według skarżącej przykładem bezwzględnego i bezdusznego działania. Podkreśla, że to nie ona powinna ponosić konsekwencje cudzych błędów. Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie podkreślił, iż decyzja Dyrektora Szkoły w L. z dnia 1 lutego 2001 r., nadająca Irenie T. stopień awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego, powołała w podstawie prawnej art. 9b ust. 4 w związku z art. 9a ust. 3 Karty Nauczyciela. W uzasadnieniu decyzji brak jednakże jakiegokolwiek odniesienia do tego przepisu, zaś organ administracyjny w sposób bardzo lakonicznych odwołuje się do art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw. Analiza akt przedmiotowej sprawy prowadzi do wniosku, że doszło do rażącego naruszenia prawa, w sposób nieuprawniony bowiem zastosowano art. 9a ust. 3 ustawy - Karta Nauczyciela, albowiem nie było dopuszczalne zastosowanie tego przepisu do nauczyciela zatrudnionego w szkole w dniu wejścia w życie ustawy z 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw /Dz.U. nr 19 poz. 239 ze zm./ i pozostającego już w stosunku pracy. Przepis ten nie mógł mieć zatem zastosowania w niniejszej sprawie, z jego brzmienia wyraźnie bowiem wynika, że ma on być stosowany do tych nauczycieli, którzy w dniu wejścia w życie nie pozostają w stosunku pracy w szkole, albowiem jest w nim mowa o tym, że stopień awansu zawodowego uzyskują oni "z dniem nawiązania stosunku pracy w szkole". Sąd podkreślił równocześnie, że także art. 7 ust. 3 ustawy z 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw, który znajduje zastosowanie właśnie do nauczycieli zatrudnionych w szkole w dniu wejścia w życie tej ustawy, a o którym wspomina uzasadnienie przedmiotowej decyzji, nie dawał możliwości przyznania Irenie T. kwalifikacji nauczyciela kontraktowego, albowiem w dniu wejścia w życie tej ustawy nie posiadała ona wymaganych kwalifikacji w rozumieniu rozporządzenia MEN z dnia 10 października 1991 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli niemających wyższego wykształcenia /Dz.U. nr 98 poz. 433/. Mając powyższe na uwadze Sąd I instancji stwierdził, że przedmiotowa decyzja wydana została z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa. Jednocześnie Sąd wskazał, że niezasadne są argumenty powołane w skardze, iż zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji rażąco naruszają zasadę ochrony praw nabytych obywatela. Zasada ta, jak podkreślił Sąd, dotyczy jedynie praw dobrze nabytych. Obowiązująca w naszym porządku prawnym zasada trwałości aktu administracyjnego, dająca gwarancję pewności prawa, doznaje ustawowych wyjątków, polegających w szczególności na możliwości wyeliminowania z porządku prawnego aktów administracyjnych wydanych bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Istnienie tego rodzaju wyjątków uzasadnione jest zasadą legalności i praworządności. Jednocześnie Sąd I instancji wskazała, że skarżąca może dochodzić naprawienia wszelkich szkód spowodowanych niezgodnym z prawem działaniem administracji na drodze postępowania cywilnego. Ta konstytucyjna zasada została wprowadzona właśnie po to, by skarżąca nie musiała ponosić konsekwencji cudzych błędów. Irena T. złożyła skargę kasacyjną od powyższego wyroku zarzucając mające wpływ na treść orzeczenia naruszenie przepisów postępowania, to jest art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa polegające na przyjęciu, iż decyzja Dyrektora Szkoły Podstawowej w L. z dnia 1 lutego 2001 r. obciążona jest kwalifikowanym naruszeniem prawa; oraz naruszenie przepisu art. 9a ust. 3 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela poprzez jego niewłaściwą wykładnię i przyjęcie, iż przepis ten nie ma zastosowania do nauczycieli już pozostających w stosunku pracy. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, iż naruszenie prawa nie ma w niniejszej sytuacji faktycznej rangi oczywistego - art. 9a ust. 3 ustawy - Karta Nauczyciela przewiduje, iż stopień nauczyciela kontraktowego uzyskuje osoba posiadająca znaczący dorobek zawodowy oraz co najmniej pięcioletni staż pracy. Treść powołanego przepisu jest niejednoznaczna, także w kontekście ustawy wprowadzającej /art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 18 lutego 2000 r/. Skoro stopień nauczyciela kontraktowego może nabyć osoba niepozostająca w stosunku pracy, to tym bardziej może go nabyć nauczyciel legitymujący się wystarczającym stażem oraz znaczącym dorobkiem zawodowym i jednocześnie pozostający już w stosunku pracy. Zauważyć bowiem należy, iż przepis art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. reguluje nabycie stopnia nauczyciela kontraktowego "z mocy prawa" - zaś art. 9a ust. 3 Karty Nauczyciela określa inny tryb uzyskania stopnia awansu - chodzi o decyzję konstytutywną. Przepis ten nie zawiera też wskazania, iż odnosi się do nauczycieli "niezatrudnionych", nie można tak interpretować sformułowania "z dniem nawiązania stosunku pracy", gdyż chodzi tu raczej o nawiązanie stosunku w ramach świadczenia pracy osoby z stopniem nauczyciela kontraktowego. Skarżąca wskazała ponadto, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny nie rozważył uwarunkowań społeczno-ekonomicznych wydanej decyzji. Strona pracowała jako nauczycielka w szkole wiejskiej, gdzie prowadziła zajęcia z języka angielskiego; równocześnie podjęła studia wyższe na kierunku filologii angielskiej. Okoliczności te nie zostały rozważone przez Sąd I instancji, a tym bardziej przez organy pierwszego i drugiego stopnia, a miały istotne znaczenie z punktu widzenia stopnia naruszenia prawa. Nadanie stopnia awansu zawodowego dotyczyło bowiem nauczyciela o znaczącym dorobku, wykładającego język obcy w szkole wiejskiej, do której trudno jest pozyskać kadrę pedagogiczną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i w związku z tym podlegała oddaleniu. Dokonana przez Sąd wykładnia przepisu art. 9a ust. 3 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela /w jego brzmieniu na dzień 1 lutego 2001 r., tj. na dzień wydania decyzji nadającej skarżącej stopień awansu zawodowego/ jest prawidłowa. Należy bowiem stwierdzić, iż przepis art. 9a jest jasno sformułowany i nie budzi wątpliwości interpretacyjnych. Przepis ten w ust. 1 ustala stopnie awansu zawodowego nauczycieli. Natomiast ust. 2 i 3 ustala te stopnie w stosunku do osób, które dopiero nawiązują stosunek pracy w szkole. Wynika to jednoznacznie z treści tych regulacji i nie ma żadnych w tym zakresie wątpliwości. Jeżeli więc skarżąca w dniu 1 lutego 2001 r. pozostawała już w stosunku pracy to z oczywistych względów nie miał do niej zastosowania przepis ust. 3 art. 9a, który odnosi się do osób dopiero nawiązujących ten stosunek. Skarżąca jako osoba pozostająca w dniu 1 lutego 2001 r. w stosunku pracy mogła uzyskać stopień awansu zawodowego na podstawie art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw /Dz.U. nr 19 poz. 239/, gdyby posiadała wymagane kwalifikacje. Jednakże w tej dacie skarżąca nie posiadała wymaganych kwalifikacji a co za tym idzie nie mógł być do niej stosowany powyższy przepis. Przyznanie więc skarżącej awansu zawodowego na podstawie art. 9a ust. 3 ww. ustawy - Karta Nauczyciela stanowiło rażące naruszenie prawa. W tej sytuacji Sąd I instancji w żaden sposób nie naruszył przepisu art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa poprzez uznanie, iż organy prawidłowo przepis ten zastosowały. Z tych też względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i na mocy art. 184 oraz 204 pkt 1 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.