II FZ 582/05

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w II Wydziale Izby Finansowej zażalenia GBS Sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 sierpnia 2004 r., III SA/Wa 905/04 oddalające wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi GBS Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 24 marca 2004 r., (...) w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób prawnych za 2002 r. postanawia uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie. Postanowieniem z dnia 23 sierpnia 2004 r., III SA/Wa 905/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił wniosek Spółki GBS, o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Z uzasadnienia postanowienia wynikało, że dnia 28 czerwca 2004 r. Sąd wezwał pełnomocnika skarżącej spółki do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez wskazanie osoby, która podpisała złożone w sprawie pełnomocnictwo procesowe oraz nadesłanie dokumentu, z którego wynikałoby upoważnienie tej osoby do jednoosobowego podpisania pełnomocnictwa, ewentualnie o podpisanie pełnomocnictwa zgodnie z art. 205 par. 1 Ksh. Dodatkowo Sąd wezwał wspomnianego pełnomocnika do uiszczenia należnego wpisu od skargi we wskazanej kwocie. W wezwaniu pouczono adresata, iż nieuzupełnienie braków w terminie siedmiu dni od jego doręczenia spowoduje odrzucenie skargi. Pismem z dnia 21 lipca 2004 r. pełnomocnik skarżącej spółki zwrócił się o przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych złożonej skargi. Jako okoliczność uzasadniającą wniosek pełnomocnik podniósł fakt swojej choroby, potwierdzoną załączoną kserokopią zwolnienia lekarskiego, która uniemożliwiała mu dokonanie wskazanych w wezwaniu czynności. Jednocześnie w końcowej części pisma określił nazwisko osoby, która podpisała przedłożone w sprawie pełnomocnictwo procesowe, stwierdzając, że odpis wyciągu z krajowego rejestru handlowego, potwierdzający jej upoważnienie do złożenia podpisu został załączony do akt o sygnaturze III SA 1226/02. Akta te dotyczyły tej samej sprawy, poprzednio rozpoznanej już przez sąd administracyjny. W ocenie Sądu nie można uznać za prawidłowe usunięcie braku formalnego skargi poprzez wskazanie sygnatury akt sprawy, w której złożono odpis żądanego dokumentu. Skoro zatem pełnomocnik skarżącej spółki wezwany został do złożenia dokumentu, z którego wynikałoby upoważnienie do jednoosobowego podpisania pełnomocnictwa, ewentualnie do doręczenia pełnomocnictwa podpisanego zgodnie z treścią art. 205 par. 1 Ksh, nie można uznać za prawidłowe i wystarczające wykonanie powyższego wezwania przez podanie sygnatury akt sądowych sprawy, w której uprzednio nadesłano odpis wyciągu z krajowego rejestru handlowego. W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik skarżącej spółki wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia przez przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Jego zdaniem postanowienie zostało wydane z naruszeniem art. 54 par. 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przez błędne przyjęcie, iż brakiem formalnym skargi jest brak dołączenia odpisu z właściwego rejestru handlowego strony skarżącej określającego zasady reprezentacji, skoro dokument taki znajduje się w aktach sprawy przekazanych Sądowi wraz ze skargą. Z niego zaś wynika, iż pełnomocnictwo udzielone zostało zgodnie z zasadami reprezentacji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Pełnomocnik strony skarżącej wykazał wyjątkowy brak staranności, na co trafnie zwrócił już uwagę Sąd pierwszej instancji. Kolejne tego przykłady dostarczyło postępowanie zażaleniowe. Po pierwsze, pełnomocnik powołał zarzut naruszenia art. 54 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./, podczas gdy podstawą prawną zaskarżonego orzeczenia był art. 86 par. 1 w zw. z art. 87 par. 4 tej ustawy. Przepis powołany przez autora zażalenia stanowi, że skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. Nie sposób przyjąć, że Sąd ten przepis naruszył, zwłaszcza że twierdzenia podniesione w zażaleniu z przepisem tym nie miały żadnego związku. Po drugie, pełnomocnictwo z dnia 12 października 2001 r. (...) zawiera dwa podpisy, podczas gdy pełnomocnik Spółki w odpowiedzi na wezwanie Sądu podał nazwisko tylko jednej osoby, utrzymując, że była ona upoważniona do jednoosobowej reprezentacji /ostatni akapit uzasadnienia wniosku o przywrócenie terminu z dnia 21 lipca 2004 r./. Po trzecie wreszcie, we wniosku o przywrócenie terminu utrzymywał, że wyciąg z rejestru handlowego znajduje się w aktach sądowych III SA 1226/02, a w zażaleniu twierdził, że dokument ten znajduje się w aktach "(...) przekazanych Sądowi I instancji przez organ, który wydał decyzję", czyli w aktach administracyjnych. Niestaranność pełnomocnika strony skarżącej nie była jednak wystarczającą podstawą do oddalenia wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Rację ma wprawdzie Wojewódzki Sąd Administracyjny, że art. 87 par. 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nakłada na stronę obowiązek dokonania czynności, której nie dokonała w terminie, równocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu, jednakże Sąd pominął okoliczność, że wniosek o przywrócenie terminu bez równoczesnego dokonania czynności procesowej, dotknięty jest brakiem formalnym, podlegającym uzupełnieniu. Okoliczność ta nie budziła wątpliwości na gruncie postępowania cywilnego /por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 30 stycznia 2002 r., III CZ 140/01 - Lex nr 53 309/, a na gruncie postępowania przed sądami administracyjnymi wskazywano na nią w literaturze /por. B. Dauter [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz, praca zbiorowa, Zakamycze 2005, str. 219-220, teza 9/. Jeżeli zatem równocześnie z wnioskiem o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków skargi strona - zdaniem Sądu pierwszej instancji - niedostatecznie uzupełniła braki skargi, a w szczególności w sposób niewystarczający wykazała uprawnienie osoby, która podpisała pełnomocnictwo, do jednoosobowej reprezentacji spółki, to obowiązkiem Sądu było wezwać ją do uzupełnienia braku wniosku o przywrócenie terminu na podstawie art. 49 par. 1 w zw. z art. 87 par. 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Oddalając wniosek bez wezwania o jego uzupełnienie, Wojewódzki Sąd Administracyjny naruszył art. 86 par. 1 w zw. z art. 49 par. 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Niewskazanie obu przepisów w zażaleniu nie stanowiło przeszkody do jego uwzględnienia, gdyż art. 194 par. 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie wymaga wskazania podstaw zażalenia, a jako lex specialis eliminuje możliwość zastosowania w postępowaniu zażaleniowym art. 174 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Naruszenie art. 86 par. 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi polegało również na tym, że Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił wniosek o przywrócenie terminu na tej podstawie, że pełnomocnik Spółki wskazał jedynie akta sądowe, w których znajduje się wyciąg z rejestru handlowego, zamiast złożyć go do akt. Należy podkreślić, że chodziło o akta tej samej sprawy, zawierające wyrok NSA uchylający poprzednią decyzję. Obowiązkiem Sądu było zatem przeprowadzić dowód ze wskazanych akt, a nie oddalać wniosku o przywrócenie terminu. Powołane przez Sąd postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 30 lipca 1998 r. /III CZ 92/98/ oraz z dnia 17 listopada 1998 r. /III CKN 871/98/ w żadnym stopniu nie uzasadniały rozstrzygnięcia wydanego przez Sąd pierwszej instancji, wprost przeciwnie, stawiały wysokie wymagania formie i treści wezwania sądu o uzupełnienie braków. Z tych przyczyn na podstawie art. 185 par. 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 197 par. 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy rzeczą Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego będzie zbadanie, czy w aktach III SA 1226/02 znajduje się wypis z rejestru sądowego, z którego wynikałaby możliwość jednoosobowej reprezentacji Spółki oraz porównanie go z treścią aktu notarialnego z dnia 14 lutego 2001 r. (...). O ile kwestia reprezentacji budziłaby dalsze wątpliwości, w tym także co do aktualności wypisu, Sąd winien wystosować kolejne wezwanie do pełnomocnika o ich wyjaśnienie, w tym także o wskazanie nazwiska drugiej osoby podpisanej na pełnomocnictwie, jak również o jednoznaczne wyjaśnienie, czy został ustanowiony przez jedną, czy też przez dwie osoby.