II OZ 469/05

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Rzążewska po rozpoznaniu w dniu 10 czerwca 2005r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia B. R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie za dnia 20 grudnia 2004r., sygn. akt SA/Wa 1074/04 oddalające wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu w sprawie ze skargi B. R. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 21 maja 2004r., nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i pozwolenia na budowę postanawia oddalić zażalenie B. R. zażaleniem z dnia 15 stycznia 2005r. zaskarżył postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie za dnia 20 grudnia 2004r., sygn. akt SA/Wa 1074/04 oddalające wniosek skarżącego o ustanowienie pełnomocnika z urzędu w sprawie z jego skargi na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 21 maja 2004r., nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i pozwolenia na budowę. Z akt sprawy wynika, że pismem z dnia 23 sierpnia 2004r., uzupełnionym formularzem [...] zawnioskował o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych (uiszczenia wpisu). Postanowieniem z dnia 6 października 2004r. (sygn. akt VII SA/Wa 1074/04) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od uiszczenia wpisu sądowego. W piśmie z dnia 30 października 2004r. skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata lub radcy prawnego z urzędu. Wniosek ten został oddalony postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 listopada 2004r., wobec którego skarżący pismem z dnia 12 grudnia 2004r. wniósł sprzeciw. Rozpoznając sprzeciw Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 20 grudnia 2004r. oddalił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie pełnomocnika z urzędu. W uzasadnieniu powołanego orzeczenia Sąd I instancji stwierdził, że na obecnym etapie postępowania w sprawie nie występuje przymus adwokacki, a nadto z okoliczności sprawy wynika, że skarżący potrafi samodzielnie zajmować stanowisko w sprawie. Zdaniem tego Sadu w takiej sytuacji przesłanka dotycząca sytuacji finansowej skarżącego nie jest brana pod uwagę. W zażaleniu na to postanowienie B. R. wnosi ponownie o przyznanie prawa pomocy w postaci ustanowienia pełnomocnika z urzędu, który pomógłby mu w sposób "bardziej merytoryczny i uzasadniony prawnie" sformułować zarzuty w przedmiotowym postępowaniu. Sygn. akt. II OZ 469/05 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest nieuzasadnione i podlega oddaleniu. Na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej ppsa przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z konstrukcji tego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. Instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób, które znajdują się w bardzo trudnej sytuacji materialnej. Do nich zaliczyć można osoby rzeczywiści ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Mając na uwadze treść powołanego uregulowania oraz okoliczności przedmiotowej sprawy należy wskazać, że skarżący nie udowodnił w sposób przekonywujący, że zachodzą przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z informacji zawartych w dokumentach złożonych przez skarżącego do akt sprawy wynika, że miesięczny dochód skarżącego wynosi 412 zł brutto. Deklarowana kwota nie wystarcza na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Tymczasem skarżący w postępowaniu, którego dotyczy skarga wnioskował o wydanie pozwolenia na budowę domu wraz z pracownią plastyczną, co sugeruje, że posiada środki niezbędne na sfinansowanie tej budowy. Dodatkowo skarżący winien zważyć, że w ramach planowania wydatków i przewidując realizację swoich praw przed sądem powinien uwzględnić także konieczność posiadania środków na prowadzenie procesu sądowego, w tym pomocy profesjonalnego pełnomocnika. Dostępność do sądu wymaga bowiem z natury rzeczy Sygn. akt. II OZ 469/05 posiadania środków finansowych. Nie można zgodzić się z sytuacją, w której skarżący posiadając środki na realizację sporej inwestycji zostaje zwolniony od kosztów zatrudnienia pełnomocnika sądowego w sprawie dotyczącej pozwolenia na jej budowę. Oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest w niniejszej sprawie tym bardziej uzasadnione, że postanowieniem z dnia 6 października 2004r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przyznał skarżącemu prawo pomocy poprzez zwolnienie od uiszczenia wpisu. Uwzględnienie wniosku stanowiłoby więc ostatecznie przyznanie skarżącemu w niniejszym postępowaniu prawa pomocy w zakresie całkowitym, a więc uznanie, że skarżący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, co wobec poczynionych wyżej uwag jest nieuzasadnione. Z powyższych względów uznać należy, że Sąd I instancji słusznie oddalił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Zauważyć jednak należy, że jakkolwiek zaskarżane orzeczenie odpowiada prawu, to jednak jego uzasadnienie jest błędne. Jak bowiem wynika z powołanych wyżej przepisów ppsa jedynym kryterium przyznawania prawa pomocy jest sytuacja materialna wnioskodawcy. Nie można się więc zgodzić z poglądem Sądu I instancji, że w sytuacji dużej zaradności skarżącego i braku przymusu adwokackiego kryterium to nie musi być brane w ogóle pod uwagę. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 197 w zw. z art. 184 ppsa orzeczono jak w sentencji.