II OZ 818/05

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Krystyna Borkowska po rozpoznaniu w dniu 6 października 2005r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. Ł. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 23 maja 2005r. sygn. akt IV SA/Gl 31/05 o oddaleniu wniosku skarżącego o ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi J. Ł. na postanowienie Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 8 listopada 2004r. Nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy postanawia: - oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 10 marca 2005r. sygn. akt IV SA/Gl 31/05, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu. Sąd I instancji stwierdził, że postanowieniem z dnia 10 marca 2005r. referendarz sądowy uwzględnił już wniosek skarżącego w części i zwolnił go od kosztów sądowych. W tej sytuacji oraz ze względu na fakt, że utrzymywanie trzyosobowej rodziny z dochodów w wysokości 2000 zł miesięcznie umożliwia poniesienie kosztów ustanowienia adwokata, Sąd odmówił uwzględnienia wniosku o jego ustanowienie. Ponadto Sąd zauważył, że przedmiotem skargi nie są merytoryczne zagadnienia z zakresu uprawnień kombatanckich, a jedynie wąski problem proceduralny (stwierdzenie niedopuszczalności wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy), który zostanie rozważony przez Sąd z urzędu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd może przyznać osobie fizycznej prawo pomocy w zakresie częściowym, jeżeli osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. Ustalenia w tym zakresie przeprowadził Sąd I instancji, zwalniając skarżącego od ponoszenia kosztów sądowych, a odmawiając ustanowienia adwokata z urzędu. W tej sytuacji przedmiotem rozpoznania pozostaje żądanie ustanowienia adwokata z urzędu. W odniesieniu do tego wniosku, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, iż na tym etapie postępowania nie ma potrzeby, aby obciążać Skarb Państwa kosztami takiego zastępstwa, ze względu na to, iż w sprawie nie występują skomplikowane zagadnienia wymagające reprezentowania skarżącego przez profesjonalnego pełnomocnika. Ponadto Sąd zauważył, że skarga zostanie rozpatrzona za jakiś czas, co umożliwia zaoszczędzenie środków finansowych na wypadek, gdyby udział profesjonalnego pełnomocnika okazał się niezbędny (np. dla wniesienia skargi kasacyjnej). Twierdzeniu temu nie można zarzucić, że jest niesłuszne. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego brak jest podstaw, ażeby ustanowić na rzecz skarżącego adwokata, mając na względzie także fakt, że Sąd I instancji nie jest związany granicami skargi i jest zobligowany do badania zgodności z prawem zaskarżonego aktu lub bezczynności z urzędu, co powoduje uwzględnienie skargi nawet przy jej wadliwym sformułowaniu oraz znikomej aktywności strony skarżącej w procesie przed sądem administracyjnym. Należy podkreślić, że instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od generalnej zasady wyrażonej w art. 214 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którą do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do Sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, przy czym podkreślenia wymaga, iż pomoc Państwa jest instytucją wyjątkową, zatem przesłanki jej udzielenia nie mogą być interpretowane w sposób rozszerzający. Należy również mieć na uwadze treść przepisu art. 6 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym sąd administracyjny powinien udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zaskarżone postanowienie jest zasadne, co prowadzi do oddalenia zażalenia. Z powyższych przyczyn orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.