I SA/Sz 908/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w S w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Krystyna Zaremba Sędziowie: Sędzia NSA Kazimiera Sobocińska (spr.) Sędzia WSA Alicja Polańska Protokolant: Karolina Borowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 września 2005 r. sprawy ze skargi S M U przedsiębiorców I Śi D Ś na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w S z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania podatkowego w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku od towarów i usług za [...] r. 1. u c h y l a zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ko z dnia [...] . nr [...] 2. z a s ą d z a od Dyrektora Izby Skarbowej w S na rzecz skarżącego kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania S M U przedsiębiorców [...] , którzy przed ogłoszeniem ich upadłości prowadzili działalność gospodarczą w ramach spółki cywilnej pn. "[...]", w dniu [...]r. wystąpił do Urząd Skarbowego w K o stwierdzenie nadpłaty w podatku od towarów i usług za miesiąc [...]r. powstałej na skutek tego, że Spółka "[...]" błędnie zastosowała stawkę podatku VAT w wysokości [...] zamiast [...] przy pobranych zaliczkach na zakup lokali mieszkalnych. Do wniosku S dołączył korektę deklaracji [...] r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w K postanowieniem z dnia [...] r. wydanym na podstawie art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej odmówił wszczęcia postępowania. W uzasadnieniu postanowienia organ ten powołał się na obowiązujący od 1 października 2003r. przepis art. 874 § 2 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym spółka cywilna ulega rozwiązaniu z dniem ogłoszenia upadłości wspólnika. Spółka cywilna "C" uległa rozwiązaniu z dniem [..] r., w którym została ogłoszona upadłość jej wspólników, co oznacza zakończenie działalności w ramach spółki, jej likwidację i utratę podmiotowości w sferze podatkowej. Powołując się na art. 96 ust.6 i 8 ustawy z 11 marca 2004r. o podatku od towarów i usług /Dz. U Nr 54, poz. 535/ organ I instancji wyjaśnia, że zaprzestanie wykonywania czynności podlegających opodatkowaniu jest podstawą do wykreślenia spółki z rejestru podatników VAT a w konsekwencji – stosownie do art. 88 ust.4 tej ustawy – do podatników, którzy nie są zarejestrowani jako podatnicy czynni zgodnie z art. 96, nie stosuje się obniżenia kwoty lub zwrotu różnicy podatku należnego. Oznacza to - zdaniem organu I instancji,- że od momentu rozwiązania spółki cywilnej ani syndyk, ani byli wspólnicy nie mogą skutecznie korygować dokonanych wcześniej rozliczeń podatkowych, a tym samym nie może nastąpić realizacja prawa z tytułu nadpłaty podatku. Z tych przyczyn organ I instancji uznał, że żądanie wszczęcia postępowania wniosła osoba niebędąca stroną. W zażaleniu na postanowienie organu I instancji S wniósł o jego uchylenie zarzucając, że jest błędne, gdyż zgodnie z art. 1 ust.1 /chodzi zapewne o art. 160 ust.1/ Prawa upadłościowego i naprawczego w sprawach dotyczących masy upadłości syndyk dokonuje czynności na rachunek upadłego lecz w imieniu własnym, zaś zgodnie z art. 173 syndyk niezwłocznie obejmuje majątek upadłego i zarządza nim. Skarżący podkreślił, że występuje o stwierdzenie i zwrot nadpłaty, a nie o zwrot podatku naliczonego. Dyrektor Izby Skarbowej w S nie uwzględnił zażalenia i postanowieniem z [...]r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji w pełni i dosłownie podzielając jego stanowisko. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S S mas upadłości obu przedsiębiorców domaga się uchylenia postanowień organów obu instancji zrzucając, że są sprzeczne z prawem. Zdaniem skarżącego nie ma żadnej podstawy prawnej, aby wadliwie obliczony podatek nie został zwrócony podatnikowi. Wskazał też, że zostaną pokrzywdzeni wierzyciele upadłych, co jest sprzeczne z założeniami postępowania upadłościowego. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy podkreślić, że żądanie wszczęcia postępowania podatkowego zgłoszone przez syndyka mas upadłości obu przedsiębiorców dotyczy stwierdzenia nadpłaty podatku od towarów i usług za l[..] r. na podstawie art. 75 § 2 pkt 1 lit. b Ordynacji podatkowej, a nie – jak błędnie przyjęły organy podatkowe – obniżenia kwoty lub zwrotu różnicy podatku należnego na podstawie przepisów ustawy o podatku od towarów i usług, wobec czego okoliczność rozwiązania spółki cywilnej i wykreślenia jej z rejestru podatników VAT nie ma znaczenia w sprawie. Nie dokonanie zgłoszenia rejestracyjnego lub wykreślenie z rejestru, którym mowa w art. 9 ustawy z 8 stycznia 1993r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. Nr 11, poz. 50 ze zm./ wywoływało jedynie skutki materialnoprawne określone w art. 25 ust.3 tej ustawy, nie miało natomiast wpływu na powstanie z mocy prawa obowiązku podatkowego i bycie podatnikiem VAT z tytułu wykonywania czynności opodatkowanych tym podatkiem w warunkach określonych w art. 5 ust.1. Tym samym dochodzenie nienależnie zapłaconego podatku VAT nie było i nie jest zależne od rejestracji podatkowej. Odmowa wszczęcia postępowania z tej przyczyny jest więc nieuzasadniona. Art. 165a Ordynacji podatkowej przewiduje wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania gdy żądanie, o którym mowa w art. 165 zostało wniesione przez osobę niebędąca stroną /.../. Zgodnie z art. 133 § 1 Ordynacji podatkowej stroną postępowania podatkowego jest podatnik, płatnik, inkasent lub ich następca prawny, także osoby trzecie, o których mowa w art. 110 – 117, które z uwagi na swój interes prawny żądają czynności organu podatkowego, do której czynność organu podatkowego się odnosi lub której interesu prawnego działanie organu podatkowego dotyczy. Byli wspólnicy spółki cywilnej reprezentowani przez syndyka należą do kategorii następców prawnych z tytułu zmiany struktury własności majątku wspólnego rozwiązanej spółki i rozliczenia jej praw i obowiązków, jak również do kategorii osób trzecich odpowiedzialnych za zobowiązania i zaległości podatkowe spółki /art. 115 Ordynacji podatkowej/. Dochodzenie stwierdzenia nadpłaty nienależnie zapłaconego podatku wypełnia wymagania co do interesu prawnego w rozumieniu art. 133 § 1 Ordynacji podatkowej. Nie było zatem podstaw do uznania, że żądanie wszczęcia postępowania wniosła osoba niebędąca stroną. Okoliczność dotycząca uprawnienia do korekty deklaracji podatkowej nie jest kwalifikatorem oceny wstępnej z art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej co do tego czy żądanie wszczęcia postępowania wniosła strona. Z tych przyczyn zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji jako naruszające art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej podlegają uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 tej ustawy.