III SA/Łd 527/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska, Sędziowie Sędzia NSA Janusz Furmanek, Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska (spr.), Protokolant Małgorzata Kowalska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 października 2005 roku na rozprawie sprawy ze skargi M.W. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej p o s t a n a w i ł: 1. odrzucić skargę; 2. przyznać adwokat E.C. prowadzącej Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ul. A 3 kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu sądowym skarżącemu M.W. i kwotę powyższą wypłacić adwokat E.C. z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi III SA/Łd 527/04 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] roku Nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Ł., działając na podstawie art. 155 kpa odmówił M.W. zmiany decyzji ostatecznej z dnia [...] dotyczącej wymierzenia składek na ubezpieczenie społeczne, FP i FGŚP za okres 06/96-12/96 w kwocie 7.175,07 zł, uznania nadpłaconych składek na FP za okres 06/96-12/97 w kwocie 332.38 zł oraz wymierzenia odsetek za zwłokę naliczonych na dzień wydania decyzji w kwocie 4.038, 50 zł. Przedmiotowa decyzja została wydana w związku z wniesieniem przez M.W. wniosku o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie uchylenia decyzji z dnia [...], wydanej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P. W uzasadnieniu wniosku M.W. wyjaśnił, że żąda wszczęcia postępowania w sprawie powyższej decyzji, bowiem zawiera ona fałszywe ustalenia oraz rażąco narusza prawo. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Ł. odmawiając uchylenia zaskarżonej decyzji w trybie art. 155 kpa uzasadniał, że w sprawie nie spełnione zostały przesłanki uchylenia zaskarżonej decyzji określone w przepisie art. 155 kpa. W ocenie organu interes społeczny wymaga, aby należne na podstawie powołanych w zaskarżonej decyzji przepisów prawa składki na ubezpieczenie społeczne pracowników, na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych zostały uregulowane. Konieczność uregulowania należności nie narusza również słusznego interesu strony. Od powyższej decyzji strona zgodnie z zawartym w decyzji pouczeniem wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. W skardze zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów o właściwości, naruszenie przepisów kpa oraz powtórzyła zarzut fałszywych ustaleń faktycznych oraz rażącego naruszenia prawa. Zakład Ubezpieczeń Społecznych w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. W odpowiedzi na zarzut naruszenia przepisów o właściwości organ wyjaśnił, że wydanie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Ł. zaskarżonej decyzji jest następstwem zmian organizacyjnych w strukturach ZUS będących następstwem przeprowadzonej reformy podziału administracyjnego kraju. Odnosząc się do podniesionego przez skarżącego zarzutu "fałszywych ustaleń" w zakresie interpretacji przepisów kodeksu pracy dotyczących urlopów bezpłatnych organ podtrzymał swoje stanowisko zawarte w pismach kierowanych do skarżącego z dnia 25 stycznia 2001 r. i 13 sierpnia 2002 r. szczegółowo wyjaśniających te kwestie. Na zakończenie Zakład Ubezpieczeń Społecznych wyraził również pogląd, że decyzja z dnia [...] znajduje pełne oparcie w obowiązujących przepisach prawa wymienionych w sentencji powyższej decyzji. Na rozprawie w dniu 4 października 2005 roku pełnomocnik organu wniósł o odrzucenie skargi, zaś pełnomocnik skarżącego o uchylenie zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270) skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia , jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. W świetle § 2 cytowanego przepisu przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. Z treści art. 83a ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. Nr 137 poz. 887 ze zm. dalej u.s.u.s.) wynika, że decyzje ostateczne Zakładu, od których nie zostało wniesione odwołanie do właściwego sądu, mogą być z urzędu przez Zakład uchylone, zmienione lub unieważnione, na zasadach określonych w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. Zaskarżona decyzja została wydana w trybie art. 155 kodeksu postępowania administracyjnego. Decyzja wydana w tym trybie jest decyzją nową, wydana w nowym postępowaniu. Jest to więc decyzja w nowej sprawie. Od decyzji tej zgodnie z zasadą dwuinstancyjności przysługuje odwołanie, jeżeli nie jest decyzją organu naczelnego. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20 lipca 2005 roku sygn. akt II GSK 112/05 wyraził pogląd, że w postępowaniu administracyjnym zakończonym wydaniem przez ZUS decyzji w pierwszej instancji, od decyzji tej przysługuje odwołanie na zasadach określonych w art. 127 § 1 i 2 kpa. Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni podziela to stanowisko. Przenosząc je na grunt rozpatrywanej sprawy należy więc stwierdzić, że od decyzji wydanej w trybie art. 155 kpa przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Ł. przysługuje odwołanie na podstawie art. 127 § 1 i 2 k.p.a. Według § 2 art. 127 k.p.a. właściwym do rozpatrzenia odwołania jest organ administracji publicznej wyższego stopnia chyba, ze ustawa przewiduje inny organ odwoławczy. Wyjaśnienie pojęcia "organ wyższego stopnia" w rozumieniu kodeksu postępowania administracyjnego zawiera art. 17 kpa. W stosunku do organów administracji publicznej innych niż określone w pkt 1 i 2 (w tej kategorii mieści się niewątpliwie ZUS) są nimi odpowiednie organy nadrzędne lub właściwi ministrowie, a w razie ich braku – organy sprawujące nadzór nad ich działalnością (art. 17 pkt 3 kpa). Przepis art. 66 ust. 2 u.s.u.s. stanowi, że nadzór nad zgodnością działań ZUS z obowiązującymi przepisami sprawuje minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego. Natomiast według art. 31 ust. 2 ustawy z dnia 4 września 1997r., o działach administracji rządowej (Dz.U. z 2003r, Nr 159 poz. 1548 ze zm.) ministrowi właściwemu do spraw zabezpieczenia społecznego podlega Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Ministrem kierującym działem administracji rządowej - zabezpieczenie społeczne, jest obecnie Minister Polityki Społecznej zgodnie z § 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 2004r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Wiceprezesa Rady Ministrów, Ministra Polityki Społecznej (Dz.U. Nr 265 poz. 2643).Na marginesie sprawy należy wyjaśnić, że w dacie wydania zaskarżonej decyzji ministrem kierującym działem zabezpieczenie społeczne był na podstawie § 1 ust. 2 pkt 5 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 7 stycznia 2003r., w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej (Dz.U. z 2003r. Nr 1 poz. 5) – Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej. Z powołanych wyżej przepisów wynika jednoznacznie, że organem właściwym w sprawach z zakresu zabezpieczenia społecznego i jednocześnie sprawującym nadzór nad działalnością ZUS jest obecnie Minister Polityki Społecznej. Tenże minister jest organem wyższego stopnia w rozumieniu art. 127 § 2 w związku z art. 17 pkt 3 kpa. w stosunku do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wydającego decyzję w I instancji w postępowaniu prowadzonym na zasadach określonych w kpa. Zatem na podstawie art. 127 § 1 i 2 kpa. skarżącemu wbrew pouczeniu zawartemu w zaskarżonej decyzji nie służyła skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, a odwołanie do ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego - w dacie wydania zaskarżonej decyzji Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej. Wprawdzie art. 112 kpa. stanowi, że błędne pouczenie w decyzji co do prawa wniesienia skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia, ale także nie może dawać stronie specjalnych uprawnień naruszających ustalone prawem zasady postępowania. Błędne pouczenie będzie stanowiło uzasadnienie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania jeśli skarżący zechce z tej możliwości wzruszenia zaskarżonej decyzji skorzystać. Mając zatem na względzie , że skarga M.W. wniesiona bez wyczerpania trybu postępowania o jakim mowa w powołanym wyżej art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi była niedopuszczalna, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 tej ustawy orzekł jak w sentencji postanowienia. O kosztach orzeczono stosownie do art. 250 cytowanej ustawy.