II OSK 277/05

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Włodzimierz Ryms, Sędziowie NSA Jerzy Bujko (spr.), Jacek Chlebny, Protokolant Mariusz Szufnara, po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2005 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 10 grudnia 2004 r. sygn. akt II SA/Lu 408/04 w sprawie ze skargi A. L. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich oddala skargę kasacyjną Decyzją z dnia [...] zmieniającą wcześniejszą decyzję z 17 września 2002 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił przyznania A. L. uprawnień kombatanckich. Urodzona w dniu [...] A. L. podała, że po wysiedleniu w dniu 10 lipca 1943 r. przez Niemców wsi [...], w której mieszkała od urodzenia, została umieszczona w hitlerowskim obozie w [...], w którym przebywała do 15 sierpnia 1943 r. Na potwierdzenie tego faktu przedstawiła dwa jednobrzmiące pisemne oświadczenia świadków. Organ uznał jednak te dowody za niewiarygodne stwierdzając, iż jest niemożliwe, by świadkowie mający w czasie opisywanych zdarzeń 6 i 7 lat mogli pamiętać kto przebywał w tym obozie przed kilkudziesięcioma laty. Nadto organ powołał się na zaświadczenie Archiwum Państwowego w Lublinie stwierdzające, iż wysiedleni w dniu 10 lipca 1943 r. mieszkańcy [...] rozproszyli się po okolicznych wsiach z wyjątkiem 20 osób osadzonych w obozie koncentracyjnym na [...]. Z zaświadczenia tego wynika jednocześnie, że na zachowanych listach imiennych osób aresztowanych i wysiedlonych brak jest nazwiska wnioskodawczyni A. L. Wobec braku dowodów stwierdzających fakt pobytu w obozie organ odmówił uwzględnienia wniosku o przyznanie uprawnień kombatanckich. W następstwie uwzględnienia skargi A. L. na tę decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, wyrokiem z dnia 10 grudnia 2004 r. sygn. akt II SA/Lu 408/04, uchylił zaskarżoną decyzję i zasądził od organu na rzecz skarżącej 100 zł kosztów postępowania. Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów art. 7, 77 § 1 i art. 80 K.p.a. bez wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i wnikliwego rozważenia treści zebranego w sprawie materiału. Sąd zauważył, iż z treści informacji Archiwum Państwowego w Lublinie, na której oparto zaskarżoną decyzję wynika, że Archiwum to posiada fragmentaryczne tylko listy osób wysiedlonych w 1943 r. z [...]. O braku dokładnych informacji co do losów tych osób w materiałach archiwalnych świadczą sprzeczne ze sobą informacje archiwów państwowych w Zamościu i Lublinie co do ilości osób zamordowanych w tej wsi przez okupanta oraz dat akcji wysiedleniowej reszty ludności. Przy braku dowodów z dokumentów, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, niezbędne było przesłuchanie świadków wskazanych w pisemnych oświadczeniach, ustalenie na jakiej podstawie otrzymali oni uprawnienia kombatanckie oraz dopuszczenie dowodów z akt postępowań w tych sprawach a nadto zażądanie informacji z Instytutu Pamięci Narodowej i przesłuchanie samej skarżącej. Pominięcie przeprowadzenia tych dowodów stanowiło -–zdaniem Sądu – naruszenie przepisów proceduralnych, które mogło mieć wpływ na treść wydanej decyzji. Od wymienionego wyroku WSA w Lublinie Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł skargę kasacyjną. Zarzucił mu nieważność postępowania z powodu reprezentowania skarżącej przed Sądem przez A.L., która nie należąc do kręgu osób wymienionych w art. 35 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej p.p.s.a – Dz. U. Nr. 153 poz. 1270 ze zm.) nie mogła być pełnomocnikiem i nie była należycie umocowana do występowania w sprawie. Skarga zarzuciła nadto naruszenie przepisów art. 3 § 1 i 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 7, 77 § 1 i 80 K.p.a. przez nieuzasadnione uznanie, iż organ nie wyjaśnił sprawy i dokonał wadliwej oceny dowodów i uchylenie z tych przyczyn zaskarżonej decyzji. Uzasadniając ten ostatni zarzut skarżący stwierdził, iż odmowa dania wiary świadkom była uzasadniona nie tylko ich wiekiem w 1943 r. ale i faktem, że przebywając przez krótki okres w obozie wśród wielu osadzonych tam osób świadkowie nie byli w stanie zapamiętać przebywającej tam skarżącej. Wskazał przy tym, iż decydujące znaczenie dla wyniku sprawy ma dowód z wystawionego przez Archiwum w Lublinie dokumentu, który nie stwierdził pobytu skarżącej w obozie w [...]. Z tych względów skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż zarzuty skargi kasacyjnej są nieuzasadnione. W szczególności nie jest uzasadniony zarzut, iż skarżąca w toku postępowania przed Sądem I instancji była reprezentowana przez A. Ł., która zgodnie z art. 35 § 1 p.p.s.a. nie mogła być jej pełnomocnikiem. Z akt sprawy wynika, że skargę wniesioną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie rzeczywiście podpisała w imieniu A. L. A. Ł.. Jednakże, wobec stwierdzenia na rozprawie w dniu 5 listopada 2004 r., że A. Ł. nie może być pełnomocnikiem skarżącej, Sąd rozprawę odroczył i wezwał A. L. do podpisania skargi. Było to działanie w pełni zgodne z przepisem art. 49 § 1 p.p.s.a., gdyż do chwili podpisania skargi pismo to zawierało brak formalny uniemożliwiający rozpoznanie sprawy. Skarga do Sądu została podpisana przez stronę w ustawowym terminie (k. 21–24 akt) i zgodnie z art. 49 § 3 p.p.s.a. pismo to wywołało skutki od daty jego wniesienia do Sądu. Skarżąca działała więc w sprawie osobiście a nie przez pełnomocnika i nie zaszły żadne podstawy do stwierdzenia nieważności postępowania. Nie są również uzasadnione pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej. Wbrew skarżącemu Sąd I instancji nie dokonał wadliwej oceny dowodów, lecz stwierdził, iż stan faktyczny sprawy nie został należycie wyjaśniony przez organ administracyjny a dokonana ocena dowodów narusza wymogi z art. 80 K.p.a. Stanowisko to zasługuje na pełną aprobatę. Sąd I instancji szczegółowo wykazał, iż niepełne i częściowo sprzeczne materiały archiwalne nie wyjaśniają podstawowych dla wyniku sprawy faktów. W tej sytuacji istotne było przesłuchanie wskazanych przez stronę świadków, co dotychczas nie nastąpiło, gdyż organ oparł się na pisemnych oświadczeniach tych osób. Sąd I instancji zasadnie uznał, iż odmowa wiary świadkom, bez ich przesłuchania w trybie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, wyłącznie z powodu ich wieku i upływu czasu, narusza przepisy art. 7, 77 § 1 i 80 K.p.a. Dopiero bowiem po dokładnym przesłuchaniu świadków i wypytaniu ich również o okoliczności związane z zapamiętaniem zdarzeń z lipca i sierpnia 1943 r. możliwa będzie ocena wartości tych dowodów. Wyjaśnieniu sprawy służyć też będzie przeprowadzenie innych wskazanych przez Sąd I instancji dowodów. Sąd I instancji nie naruszył więc wskazanych skargą kasacyjną przepisów proceduralnych a uchylenie zaskarżonej decyzji było całkowicie uzasadnione. Dlatego na podstawie art. 184 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – p.p.s.a. (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.