III SA/Lu 379/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Sadurski, Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Marcinowski (spr.), Sędzia NSA Maria Wieczorek, Protokolant referent Marcin Małek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2005 r. sprawy ze skargi M.D. na decyzję Wojewody z dnia [...] maja 2005r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia przedemerytalnego I uchyla zaskarżona decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...]8 października 2004 r. nr [...] wydaną przez Dyrektora Powiatowego Urzędu Pracy z upoważnienia Starosty; II określa, że decyzje wymienione w punkcie I nie mogą być wykonane w całości. Decyzją z dnia [...] znak: [...], wydaną na podstawie m. in. art. 30 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o świadczeniach przedemerytalnych (Dz. U. Nr 120, poz. 1252) i art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c), art. 37 k ust. 1, art. 37 l ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tekst jednolity: Dz. U. z 2003 r. Nr 58, poz. 514 ze zm.), po ponownym rozpatrzeniu odwołania M. D. od decyzji Starosty z dnia [...] października 2004 r., znak: [...], w sprawie uchylenia własnej decyzji z dnia [...] lipca 2004 r., znak: [...] i o odmowie przyznania M. D. prawa do świadczenia przedemerytalnego, Wojewoda zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. W uzasadnieniu organ wskazał, że skarżąca zarejestrowała się w Powiatowym Urzędzie Pracy w dniu 27 lipca 2004 r., wnioskując o przyznanie świadczenia przedemerytalnego. Decyzją z dnia [...] lipca 2004 r., organ I instancji przyznał jej prawo do świadczenia przedemerytalnego od dnia 28 lipca 2004 r. do czasu ustalenia wysokości emerytury przez organ rentowy w celu ustalenia wysokości świadczenia przedemerytalnego. W dniu [...] września 2004 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych zwrócił do Powiatowego Urzędu Pracy wniosek o ustalenie wysokości emerytury informując, że w dniu nabycia prawa do świadczenia przedemerytalnego skarżąca była uprawniona do renty z tytułu niezdolności do pracy. Pismem z dnia [...] września 2004 r., potwierdził swoją informację, że skarżąca pobierała rentę z tytułu niezdolności do pracy w okresie od 1 stycznia 1995 r. do 31 lipca 2004 r. Organ I instancji po wznowieniu postępowania, decyzją z dnia [...] października 2004 r., orzekł o uchyleniu własnej decyzji z dnia [...] lipca 2004 r. i odmówił skarżącej przyznania prawa do świadczenia przedemerytalnego. Skarżąca złożyła odwołanie, w którym podniosła, że w dniu rejestracji udokumentowała okres uprawniający do emerytury wynoszący ponad 31 lat, w związku z czym przyznano jej prawo do świadczenia przedemerytalnego. W dniu [...] lipca 2004 r. uzyskała orzeczenie lekarza orzecznika ZUS o zdolności do pracy i z tą chwilą utraciła uprawnienia do renty, o czym informowała PUP. Jej zdaniem z przepisów ustawy o emeryturach i rentach wynika, że osoba, u której lekarz orzecznik stwierdził zdolność do pracy, nie spełnia od tej chwili ustawowych przesłanek do nabycia prawa do renty a decyzja organu rentowego ma już tylko charakter deklaratoryjny. Organ odwoławczy decyzją z dnia [...] grudnia 2004 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Na skutek skargi wniesionej przez M. D., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 17 lutego 2005 r. (sygn. akt III SA/Lu 34/05) uchylił decyzję Wojewody z dnia [...] grudnia 2004 r. Organ odwoławczy ponownie rozpatrując sprawę, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, uznając, że skarżąca w dniu rejestracji w PUP (w dniu 27 lipca 2004 r.) nie spełniała warunków do uzyskania statusu bezrobotnego z powodu nabycia prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. Według informacji ZUS, orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] marca 2003 r. skarżąca została uznana za niezdolną do pracy od dnia 1 kwietnia 2003 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. Decyzją ZUS z dnia [...] marca 2003 r. skarżąca nabyła prawo do renty okresowej z tytułu niezdolności do pracy na czas trwania niezdolności do pracy, tj. od 1 kwietnia 2003 r. do 31 grudnia 2005 r. W związku z uznaniem skarżącej za zdolną do pracy orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] lipca 2004 r., decyzją z dnia [...] lipca 2004 r. ZUS wstrzymał wypłatę renty od dnia 1 sierpnia 2004 r. Skarżąca otrzymała decyzję w dniu 27 lipca 2004 r. (pokwitowanie na decyzji), ale przy rejestracji jej nie przedłożyła, dołączając tylko orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] lipca 2004 r., że jest zdolna do pracy. Organ wdał się w rozważania, czy z dniem 7 lipca 2004 r. skarżąca utraciła prawo do renty, co jego zdaniem nie znajduje uzasadnienia w przepisach ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.). Organ zauważył również, że za lipiec 2004 r. skarżąca pobrała rentę w kwocie 445,87 zł, tj. w wysokości przekraczającej połowę najniższego wynagrodzenia (w 2004 r. minimalne wynagrodzenie za pracę wynosiło 824 zł.), zatem w myśl art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. i) ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu nie spełniała warunku do uzyskania statusu bezrobotnego, gdyż "bezrobotny" oznacza osobę, która m. in. nie uzyskuje miesięcznie dochodu w wysokości przekraczającej połowę najniższego wynagrodzenia. Na powyższą decyzję M. D. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, zarzucając naruszenie art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz art. 101 i art. 107 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych i wnosząc o jej uchylenie. Skarżąca podniosła, że orzeczenie lekarza orzecznika ZUS nie wskazuje od kiedy została uznana za zdolną do pracy, zatem zdolność nastąpiła w dacie wydania orzeczenia. Oznacza to, że skarżąca w dniu [...] lipca 2004 r. przestała spełniać warunki do pobierania renty z tytułu niezdolności do pracy. W myśl art. 107 ustawy o emeryturach i rentach (...) prawo do świadczeń uzależnionych od niezdolności do pracy oraz wysokość tych świadczeń ulega zmianie, jeżeli w wyniku badania lekarskiego, przeprowadzonego na wniosek lub z urzędu, ustalono zmianę stopnia niezdolności do pracy, brak tej niezdolności lub jej ponowne powstanie. Zgodnie z przepisami w/w ustawy, czym innym jest uprawnienie do renty, a czym innym wypłata świadczenia. Uprawnienie do renty wygasa z chwilą uznania przez lekarza orzecznika osoby za zdolną do pracy, zaś wypłatę świadczenia wstrzymuje się m.in. jeżeli powstaną okoliczności uzasadniające zawieszenie prawa do świadczeń lub ustanie tego prawa (art. 134 ust. 1 pkt 1). Wstrzymanie wypłaty świadczeń następuje poczynając od miesiąca przypadającego po miesiącu, w którym ustało prawo do świadczenia (art. 134 ust. 2). Skarżąca wywiodła, że od dnia 7 lipca 2004 r. tj. od dnia wydania orzeczenia przez lekarza orzecznika mogła zostać uznana za osobę bezrobotną, zaś w dniu 27 lipca 2004 roku spełniała wszystkie warunki do przyznania prawa do świadczenia przedemerytalnego. Skarżąca podniosła również, że wznowienie postępowania było bezpodstawne, ponieważ nie istniały nowe okoliczności. O fakcie pobierania renty z tytułu niezdolności do pracy informowała PUP z chwilą rejestracji i wówczas uzyskała wyjaśnienie, że pobieranie renty za miesiąc lipiec 2004 r. nie stanowi przeszkody, gdyż zostanie ona rozliczona przez ZUS. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przytoczoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Sąd zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie zauważyć należy, że organy obu instancji wydały decyzje po wznowieniu postępowania zakończonego ostateczną decyzją wydaną w dniu [...] lipca 2004 r. z upoważnienia Starosty. Postępowanie wznowieniowe jest jednym z nielicznych postępowań nadzwyczajnych. Aby wzruszyć decyzję ostateczną w tym trybie, właściwy organ powinien przeprowadzić postępowanie co do przyczyny wznowienia (art. 149 § 2 k.p.a.) i tylko wówczas, gdy wykazana zostanie podstawa wznowienia, uprawniony jest do wydania decyzji, o jakiej mowa w art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. Jeżeli stwierdzone zostanie, że brak jest przesłanek do uchylenia decyzji na podstawie art. 145 § 1 lub art. 145 a k.p.a., organ powinien odmówić uchylenia decyzji ostatecznej w oparciu o art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. Ramy postępowania wznowieniowego wyznacza podstawa wznowienia wymieniona w art. 145 § 1 k.p.a. Organ związany jest tą konkretną podstawą, która musi być podana w postanowieniu wydanym w trybie art. 149 § 1 kpa. W przedmiotowej sprawie podstawę wznowienia stanowiło pismo Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2004 r. informujące o tym, że M. D. pobierała rentę z tytułu niezdolności do pracy w okresie od 1 stycznia 1995 r. do dnia 31 lipca 2004 r. (por. postanowienie z dnia 8 października 2004 r.). Podstawa wznowienia określona w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. wymaga spełnienia wszystkich przesłanek wymienionych w tym przepisie, a mianowicie: - muszą wyjść na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody, - te okoliczności faktyczne lub dowody muszą istnieć w dniu wydania decyzji ostatecznej, ale nie mogą być znane organowi w chwili wydania decyzji ostatecznej. Jeżeli zatem okoliczności faktyczne lub dowody nie mają cech nowości, bowiem znane były organom w dacie wydania decyzji ostatecznej, wówczas nie istnieje prawna możliwość wyeliminowania z obrotu prawnego owej decyzji (art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a.). W toku postępowania administracyjnego (m.in. w odwołaniu) oraz w skardze sądowej skarżąca konsekwentnie twierdziła, że o otrzymaniu renty za miesiąc lipiec 2004 r. informowała urzędników Powiatowego Urzędu Pracy w dniu rejestracji, tj. w dniu 27 lipca 2004 r., ale według tych urzędników owa okoliczność nie stanowiła prawnej przeszkody do przyznania świadczenia przedemerytalnego. Organy decyzyjne powinny zatem wykazać ponad wszelką wątpliwość, że okoliczność ta miała cechy nowości. W uzasadnieniu decyzji organu I instancji z dnia [...] października 2004 r., brak jest jakichkolwiek ustaleń co do powyższej kwestii, natomiast organ odwoławczy w decyzji z dnia [...] maja 2005 r. stwierdził, że trudno jest jednoznacznie ustalić, czy M. D. informowała o tym fakcie PUP (por. str. 4 zaskarżonej decyzji). Zauważyć należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w uzasadnieniu wyroku z dnia 17 lutego 2005 r. sygn. akt III SA/Lu 34/05 uznał, że treść pisma ZUS z dnia [...] września 2004 r. nie ma znaczenia dla ustalenia statusu "bezrobotnego" w aspekcie art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c) ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2003 r. Nr 58, poz. 514 ze zm.). W ocenie Sądu, w świetle tego przepisu, niezbędne było ustalenie, w jakim okresie M. D. posiadała nabyte prawo do renty oraz czy przed upływem przewidzianego decyzją okresu prawo to wobec niej nie ustało (por. str. 8 uzasadnienia wyroku). Sąd nakazał również, aby organ odwoławczy odniósł się wyczerpująco do wszystkich zarzutów podniesionych w odwołaniu (por. str. 4 uzasadnienia wyroku). Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania zawarte w tym wyroku mają moc wiążącą dla Sądu oraz organu, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia, na mocy art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej u.p.s.a. W tych okolicznościach, skoro treść pisma ZUS z dnia [...] września 2004 r. w świetle orzeczenia sądowego nie była prawnie istotna z punktu widzenia art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c) ww. cyt. ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r., oznacza to brak możliwości uchylenia decyzji ostatecznej na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. (ujawniona przez organ okoliczność nie była "istotna dla sprawy"). Jak jednak trafnie wskazał organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, treść przedmiotowego pisma mogła mieć istotne znaczenie dla sprawy w aspekcie art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. i) cyt. ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. (uzyskanie miesięcznego dochodu w wysokości przekraczającej połowę najniższego wynagrodzenia (...). Skoro organy zupełnie nie rozważyły, czy okoliczność, że za miesiąc lipiec 2004 r. M. D. uzyskała miesięczny dochód z tytułu renty inwalidzkiej znana była organowi I instancji w dacie wydania decyzji ostatecznej i nie przeprowadziły w tym kierunku stosownego postępowania oznacza to, iż wydane w obu instancjach decyzje zapadły z naruszeniem art. 145 § 1 pkt 5 oraz art. 149 § 2 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wskazane wyżej wady postępowania obligowały Sąd do uchylenia nie tylko decyzji organu odwoławczego, ale również decyzji pierwszoinstancyjnej, ponieważ zgodnie z art. 149 § 2 k.p.a. postępowanie "co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia sprawy" prowadzi właściwy organ (w przedmiotowej sprawie jest to organ, który wydał decyzję ostateczną z dnia [...] lipca 2004 r.). Ponownie rozpoznając sprawę należy przesłuchać skarżącą oraz przeprowadzić inne dowody wskazane ewentualnie przez nią i te, które organ uzna za niezbędne na okoliczność, czy fakt uzyskania dochodu z tytułu renty przez M. D. w miesiącu lipcu 2004 r. znany był organowi w dniu wydania decyzji ostatecznej. Konieczne jest również precyzyjne ustalenie, jaką kwotę renty za wymieniony okres skarżąca rzeczywiście otrzymała. Mając powyższe na uwadze należało orzec jak w pkt. I sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt c oraz art. 135 u.p.s.a. Rozstrzygnięcie zawarte w pkt. II uzasadnia art. 153 u.p.s.a.